Куштха — кожные болезни | Уттаракханда

Бхавапракаша · Уттаракханда · Глава 54 · 159 стихов

Куштха — кожные болезни

विरोधीन्यन्नपानानि द्र वस्निग्धगुरूणि च भजतामागतां छर्दिं वेगांश्चान्यान्प्रतिघ्नताम्

виродхӣнйаннапа̄на̄ни дра васнигдхагурӯн̣и ча бхаджата̄ма̄гата̄м̣ чхардим̣ вега̄м̣ш́ча̄нйа̄нпратигхната̄м

व्यायाममग्नितापञ्चाप्यतिभुक्त्वा निषेविणाम् शीतोष्णलङ्घनाहारान्क्रमं मुक्त्वा निषेविणाम्

вйа̄йа̄мамагнита̄пан̃ча̄пйатибхуктва̄ ниш̣евин̣а̄м ш́ӣтош̣н̣алан̇гхана̄ха̄ра̄нкрамам̣ муктва̄ ниш̣евин̣а̄м

घर्मश्रमभयार्त्तानां द्रुतं शीताम्बुसेविनाम् अजीर्णाध्यशिनां चापि पञ्चकर्मापचारिणाम्

гхармаш́рамабхайа̄ртта̄на̄м̣ друтам̣ ш́ӣта̄мбусевина̄м аджӣрн̣а̄дхйаш́ина̄м̣ ча̄пи пан̃чакарма̄пача̄рин̣а̄м

नवान्नदधिमत्स्यादिलवणाम्लनिषेविणाम् माषमूलकपिष्टान्नतिलक्षीरगुडाशिनाम्

нава̄ннададхиматсйа̄дилаван̣а̄мланиш̣евин̣а̄м ма̄ш̣амӯлакапиш̣т̣а̄ннатилакш̣ӣрагуд̣а̄ш́ина̄м

व्यवायं चाप्यजीर्णेऽन्ने दिवानिद्रां निषेविणाम् विप्रान्गुरून्धर्षयतां पापं कर्म च कुर्वताम्

вйава̄йам̣ ча̄пйаджӣрн̣е'нне дива̄нидра̄м̣ ниш̣евин̣а̄м випра̄нгурӯндхарш̣айата̄м̣ па̄пам̣ карма ча курвата̄м

वातादयस्त्रयो दोषास्त्वग्रक्तं मांसमम्बु च दूषयन्ति स कुष्ठानां सप्तको द्र व्यसङ्ग्रहः अतः कुष्ठानि जायन्ते सप्तधैकादशैव च

ва̄та̄дайастрайо дош̣а̄стваграктам̣ ма̄м̣самамбу ча дӯш̣айанти са куш̣т̣ха̄на̄м̣ саптако дра вйасан̇грахах̣ атах̣ куш̣т̣ха̄ни джа̄йанте саптадхаика̄даш́аива ча

पूर्वं त्रिकं तथा सिध्मं ततः काकणकं तथा पुण्डरीकर्क्षजिह्वके महाकुष्ठानि सप्त च

пӯрвам̣ трикам̣ татха̄ сидхмам̣ татах̣ ка̄кан̣акам̣ татха̄ пун̣д̣арӣкаркш̣аджихваке маха̄куш̣т̣ха̄ни сапта ча

एककुष्ठं स्मृतं पूर्वं गजचर्म ततः स्मृतम् ततश्चर्मदलं प्रोक्तं ततश्चापि विचर्चिका

екакуш̣т̣хам̣ смр̣там̣ пӯрвам̣ гаджачарма татах̣ смр̣там таташ́чармадалам̣ проктам̣ таташ́ча̄пи вичарчика̄

विपादिकाऽभिधा सैव पामा कच्छूस्ततः परम् दद्रुविस्फोटकिटिभालसकानि च वेष्टितम्

випа̄дика̄'бхидха̄ саива па̄ма̄ каччхӯстатах̣ парам дадрувиспхот̣акит̣ибха̄ласака̄ни ча веш̣т̣итам

क्षुद्र कुष्ठानि चैतानि कथितानि भिषग्वरैः

кш̣удра куш̣т̣ха̄ни чаита̄ни катхита̄ни бхиш̣агвараих̣

कुष्ठानि सप्तधा दोषैः पृथग्द्वन्द्वैः समागतैः सर्वेष्वपि त्रिदोषेषु व्यपदेशोऽधिकत्वतः

куш̣т̣ха̄ни саптадха̄ дош̣аих̣ пр̣тхагдвандваих̣ сама̄гатаих̣ сарвеш̣вапи тридош̣еш̣у вйападеш́о'дхикатватах̣

अतिश्लक्ष्णः खरस्पर्शः स्वेदास्वेदविवर्णता दाहःकण्डूस्त्वचि स्वापस्तोदः कोठोन्नतिः क्लमः

атиш́лакш̣н̣ах̣ кхараспарш́ах̣ сведа̄сведавиварн̣ата̄ да̄хах̣кан̣д̣ӯствачи сва̄пастодах̣ кот̣хоннатих̣ кламах̣

व्रणानामधिकं शूलं शीघ्रोत्पत्तिश्चिरस्थितिः रूढानामपि रूक्षत्वं निमित्तेऽल्पेऽपि कोपनम् रोमहर्षोऽसृजः कार्ष्ण्यं कुष्ठलक्षणमग्रजम्

вран̣а̄на̄мадхикам̣ ш́ӯлам̣ ш́ӣгхротпаттиш́чирастхитих̣ рӯд̣ха̄на̄мапи рӯкш̣атвам̣ нимитте'лпе'пи копанам ромахарш̣о'ср̣джах̣ ка̄рш̣н̣йам̣ куш̣т̣халакш̣ан̣амаграджам

दूषयन्ति श्लथीकृत्य निश्चलत्वादितस्ततः त्वचः कुर्वन्ति वैवर्ण्यं दोषाः कुष्ठमुशन्ति तम्

дӯш̣айанти ш́латхӣкр̣тйа ниш́чалатва̄дитастатах̣ твачах̣ курванти ваиварн̣йам̣ дош̣а̄х̣ куш̣т̣хамуш́анти там

वातेन कुष्ठं कापालं पित्तेनौदुम्बरं कफात् मण्डलाख्यं विचर्ची च ॠक्षाख्यं वातपित्ततः

ва̄тена куш̣т̣хам̣ ка̄па̄лам̣ питтенаудумбарам̣ капха̄т ман̣д̣ала̄кхйам̣ вичарчӣ ча р̣̄кш̣а̄кхйам̣ ва̄тапиттатах̣

चर्मैककुष्ठकिटिभसिध्मालसविपादिकाः वातश्लेष्मोद्भवाः पित्तकफाद्दद्रुशतारुषी

чармаикакуш̣т̣хакит̣ибхасидхма̄ласавипа̄дика̄х̣ ва̄таш́леш̣модбхава̄х̣ питтакапха̄ддадруш́ата̄руш̣ӣ

पुण्डरीकं सविस्फोटं पामा चर्मदलं तथा सर्वैरेवोल्वणैर्दोषैराहुः काकणकं बुधाः

пун̣д̣арӣкам̣ сависпхот̣ам̣ па̄ма̄ чармадалам̣ татха̄ сарваиреволван̣аирдош̣аира̄хух̣ ка̄кан̣акам̣ будха̄х̣

कृष्णारुणकपालाभं यद्रू क्षं परुषं तनु कापालं तोदबहुलं तत्कुष्ठं विषमं स्मृतम्

кр̣ш̣н̣а̄рун̣акапа̄ла̄бхам̣ йадрӯ кш̣ам̣ паруш̣ам̣ тану ка̄па̄лам̣ тодабахулам̣ таткуш̣т̣хам̣ виш̣амам̣ смр̣там

उदुम्बरफलाभासं कुष्ठमौदुम्बरं वदेत् रुग्दाहरागकण्डूभिः परीतं रोमपिञ्जरम्

удумбарапхала̄бха̄сам̣ куш̣т̣хамаудумбарам̣ вадет ругда̄хара̄гакан̣д̣ӯбхих̣ парӣтам̣ ромапин̃джарам

श्वेतरक्तं स्थिरं स्त्यानं स्निग्धमुत्सन्नमण्डलम् कृच्छ्रमन्योऽन्यसंसक्तं कुष्ठं मण्डलमुच्यते

ш́ветарактам̣ стхирам̣ стйа̄нам̣ снигдхамутсаннаман̣д̣алам кр̣ччхраманйо'нйасам̣сактам̣ куш̣т̣хам̣ ман̣д̣аламучйате

श्वेतताम्रञ्च तनु यद्र जो घृष्टं विमुञ्चति प्रायेणोरसि तत्सिध्ममलाबुकुसुमोपमम्

ш́ветата̄мран̃ча тану йадра джо гхр̣ш̣т̣ам̣ вимун̃чати пра̄йен̣ораси татсидхмамала̄букусумопамам

यत्काकणन्तिकावर्णमपाकं तीव्रवेदनम् त्रिदोषलिङ्गं तत्कुष्ठं काकणं नैव सिध्यति

йатка̄кан̣антика̄варн̣амапа̄кам̣ тӣвраведанам тридош̣алин̇гам̣ таткуш̣т̣хам̣ ка̄кан̣ам̣ наива сидхйати

तच्छ्वेतं रक्तपर्यन्तं पुण्डरीकदलोपमम् सरागञ्चैव सोत्सेधं पुण्डरीकं कफोल्वणम्

таччхветам̣ рактапарйантам̣ пун̣д̣арӣкадалопамам сара̄ган̃чаива сотседхам̣ пун̣д̣арӣкам̣ капхолван̣ам

कर्कशं रक्तपर्यन्तमन्तः श्यावं सवेदनम् यदृक्षजिह्वासंस्थानमृक्षजिह्वं तदुच्यते

каркаш́ам̣ рактапарйантамантах̣ ш́йа̄вам̣ саведанам йадр̣кш̣аджихва̄сам̣стха̄намр̣кш̣аджихвам̣ тадучйате

अस्वेदनं महावास्तु यन्मत्स्यशकलोपमम् तदेककुष्ठं चर्माख्यं बहलं गजचर्मवत्

асведанам̣ маха̄ва̄сту йанматсйаш́акалопамам тадекакуш̣т̣хам̣ чарма̄кхйам̣ бахалам̣ гаджачармават

रक्तं सशूलं कण्डूमत्सस्फोटं दलयत्यपि तच्चर्मदलमाख्यातं स्पर्शस्यासहनञ्च यत्

рактам̣ саш́ӯлам̣ кан̣д̣ӯматсаспхот̣ам̣ далайатйапи таччармадалама̄кхйа̄там̣ спарш́асйа̄саханан̃ча йат

सकण्डूः पिडका श्यावा बहुस्रावा विचर्चिका

сакан̣д̣ӯх̣ пид̣ака̄ ш́йа̄ва̄ бахусра̄ва̄ вичарчика̄

वैपादिकं पाणिपादस्फुटनं तीव्रवेदनम्

ваипа̄дикам̣ па̄н̣ипа̄даспхут̣анам̣ тӣвраведанам

सूक्ष्मा बह्व्यः स्राववत्यः प्रदाहाः पामेत्युक्ताः पिडकाः कण्डुमत्यः

сӯкш̣ма̄ бахвйах̣ сра̄ваватйах̣ прада̄ха̄х̣ па̄метйукта̄х̣ пид̣ака̄х̣ кан̣д̣уматйах̣

सैव स्फोटस्तीव्रदाहैरुपेता ज्ञेया पाण्योः कच्छुरुग्रा स्फिचोश्च

саива спхот̣астӣврада̄хаирупета̄ джн̃ейа̄ па̄н̣йох̣ каччхуругра̄ спхичош́ча

सकण्डूरागपिडकं दद्रुर्मण्डलमुद्गतम्

сакан̣д̣ӯра̄гапид̣акам̣ дадрурман̣д̣аламудгатам

स्फोटाः श्यावारुणाभासा विस्फोटाः स्युस्तनुत्वचः

спхот̣а̄х̣ ш́йа̄ва̄рун̣а̄бха̄са̄ виспхот̣а̄х̣ сйустанутвачах̣

श्यामं किणखरस्पर्शं परुषं किटिभं स्मृतम्

ш́йа̄мам̣ кин̣акхараспарш́ам̣ паруш̣ам̣ кит̣ибхам̣ смр̣там

कण्डूमद्भिः सरागैश्च गण्डैरलसकं चितम्

кан̣д̣ӯмадбхих̣ сара̄гаиш́ча ган̣д̣аираласакам̣ читам

रक्तश्यावं सदाहार्त्ति शतारुःस्याद् बहुव्रणम्

ракташ́йа̄вам̣ сада̄ха̄ртти ш́ата̄рух̣сйа̄д бахувран̣ам

त्वक्स्थे वैवर्ण्यमङ्गेषु कुष्ठे रौक्ष्यञ्च जायते त्वक्स्वापो रोमहर्षश्च स्वेदस्यातिप्रवर्त्तनम्

твакстхе ваиварн̣йаман̇геш̣у куш̣т̣хе раукш̣йан̃ча джа̄йате тваксва̄по ромахарш̣аш́ча сведасйа̄типраварттанам

कण्डूर्विपूयकश्चैव कुष्ठे शोणितसम्भवे

кан̣д̣ӯрвипӯйакаш́чаива куш̣т̣хе ш́он̣итасамбхаве

बाहुल्यं वक्त्रशोषश्च कार्कश्यं पिडकोद्गमः तोदः स्फोटः स्थिरत्वञ्च कुष्ठे मांससमाश्रिते

ба̄хулйам̣ вактраш́ош̣аш́ча ка̄ркаш́йам̣ пид̣акодгамах̣ тодах̣ спхот̣ах̣ стхиратван̃ча куш̣т̣хе ма̄м̣сасама̄ш́рите

कौण्यं गतिक्षयोऽङ्गानां सम्भेदः क्षतसर्पणम् मेदः स्थानगते लिङ्गं प्रागुक्तानि तथैव च

каун̣йам̣ гатикш̣айо'н̇га̄на̄м̣ самбхедах̣ кш̣атасарпан̣ам медах̣ стха̄нагате лин̇гам̣ пра̄гукта̄ни татхаива ча

नासाभङ्गोऽक्षिरागश्च क्षतेषु कृमिसम्भवः स्वरोपघातः पीडा च भवेत्कुष्ठेऽस्थिमज्जगे

на̄са̄бхан̇го'кш̣ира̄гаш́ча кш̣атеш̣у кр̣мисамбхавах̣ сваропагха̄тах̣ пӣд̣а̄ ча бхаветкуш̣т̣хе'стхимаджджаге

दम्पत्योः कुष्ठबाहुल्याद् दुष्टशोणितशुक्रयोः यदपत्यं तयोर्जातं ज्ञेयं तदपि कुष्ठितम्

дампатйох̣ куш̣т̣хаба̄хулйа̄д душ̣т̣аш́он̣иташ́украйох̣ йадапатйам̣ тайорджа̄там̣ джн̃ейам̣ тадапи куш̣т̣хитам

खरं श्यावारुणं रूक्षं वातकुष्ठं सवेदनम् पित्तात्प्रकुथितं दाहरागस्रावान्वितं मतम् कफोत्क्लेदि घनं स्निग्धं सकण्डूशैत्यगौरवम् द्विलिङ्गं द्वन्द्वजं कुष्ठं त्रिलिङ्गं सान्निपातिकम्

кхарам̣ ш́йа̄ва̄рун̣ам̣ рӯкш̣ам̣ ва̄такуш̣т̣хам̣ саведанам питта̄тпракутхитам̣ да̄хара̄гасра̄ва̄нвитам̣ матам капхоткледи гханам̣ снигдхам̣ сакан̣д̣ӯш́аитйагауравам двилин̇гам̣ двандваджам̣ куш̣т̣хам̣ трилин̇гам̣ са̄ннипа̄тикам

साध्यं त्वग्रक्तमांसस्थं वातश्लेष्माधिकञ्च यत् मेदोगं द्वन्द्वजं याप्यं वर्ज्यं मज्जास्थिसंश्रितम् कृमिकृद् दाहमन्दाग्निसंयुक्तं यत् त्रिदोषजम्

са̄дхйам̣ тваграктама̄м̣састхам̣ ва̄таш́леш̣ма̄дхикан̃ча йат медогам̣ двандваджам̣ йа̄пйам̣ варджйам̣ маджджа̄стхисам̣ш́ритам кр̣микр̣д да̄хаманда̄гнисам̣йуктам̣ йат тридош̣аджам

प्रभिन्नं प्रस्रुताङ्गञ्च रक्तनेत्रं हतस्वरम् पञ्चकर्मगुणातीतं कुष्ठं हन्तीह कुष्ठिनम्

прабхиннам̣ прасрута̄н̇ган̃ча рактанетрам̣ хатасварам пан̃чакармагун̣а̄тӣтам̣ куш̣т̣хам̣ хантӣха куш̣т̣хинам

कुष्ठैकसम्भवं श्वित्रं किलासं चारुणं भवेत् निर्दिष्टमपरिस्रावि त्रिधातूद्भवसंश्रयम्

куш̣т̣хаикасамбхавам̣ ш́витрам̣ кила̄сам̣ ча̄рун̣ам̣ бхавет нирдиш̣т̣амапарисра̄ви тридха̄тӯдбхавасам̣ш́райам

वाताद्रू क्षारुणं पित्तात्ताम्रं कमलपत्रवत् सदाहं रोमविध्वंसि कफाच्छ्वेतं घनं गुरु सकण्डूकं क्रमाद्र क्तमांसमेदःसु चादिशेत् वर्णेनैवेदृगुभयं कृच्छ्रं तच्चोत्तरोत्तरम्

ва̄та̄дрӯ кш̣а̄рун̣ам̣ питта̄тта̄мрам̣ камалапатрават сада̄хам̣ ромавидхвам̣си капха̄ччхветам̣ гханам̣ гуру сакан̣д̣ӯкам̣ крама̄дра ктама̄м̣самедах̣су ча̄диш́ет варн̣енаиведр̣губхайам̣ кр̣ччхрам̣ таччоттароттарам

अशुक्लरोमाबहलमसंश्लिष्टमथो नवम् अनग्निदग्धजं साध्यं श्वित्रं वर्ज्यमतोऽन्यथा

аш́укларома̄бахаламасам̣ш́лиш̣т̣аматхо навам анагнидагдхаджам̣ са̄дхйам̣ ш́витрам̣ варджйамато'нйатха̄

गुह्यपाणितलौष्ठेषु जातमप्यचिरन्तनम् वर्जनीयं विशेषेण किलासं सिद्धिमिच्छता

гухйапа̄н̣италауш̣т̣хеш̣у джа̄тамапйачирантанам варджанӣйам̣ виш́еш̣ен̣а кила̄сам̣ сиддхимиччхата̄

प्रसङ्गाद्गात्रसंस्पर्शान्निश्वासात्सहभोजनात् एकशय्याऽसनाच्चापिवस्त्रमाल्यानुलेपनात् कण्डूकुष्ठोपदंशाश्च भूतोन्मादव्रणज्वराः औपसर्गिकरोगाश्च सङ्क्रामन्ति नरान्नरम्

прасан̇га̄дга̄трасам̣спарш́а̄нниш́ва̄са̄тсахабходжана̄т екаш́аййа̄'сана̄чча̄пивастрама̄лйа̄нулепана̄т кан̣д̣ӯкуш̣т̣хопадам̣ш́а̄ш́ча бхӯтонма̄давран̣аджвара̄х̣ аупасаргикарога̄ш́ча сан̇кра̄манти нара̄ннарам

म्रियते यदि कुष्ठेन पुनर्जातस्य तद्भवेत् अतो निन्दितरोगोऽय कुष्ठं कष्टं प्रकीर्त्तितम्

мрийате йади куш̣т̣хена пунарджа̄тасйа тадбхавет ато ниндитарого'йа куш̣т̣хам̣ каш̣т̣ам̣ пракӣрттитам

वातोत्तरेषु सर्पिर्वमनं श्लेष्मोत्तरेषु कुष्ठेषु पित्तोत्तरेषु लेपः सेको रक्तस्य मोचनं श्रेष्ठम्

ва̄тоттареш̣у сарпирваманам̣ ш́леш̣моттареш̣у куш̣т̣хеш̣у питтоттареш̣у лепах̣ секо рактасйа мочанам̣ ш́реш̣т̣хам

पथ्याकरञ्जसिद्धार्थनिशाऽवल्गुजसैन्धवैः विडङ्गसहितैः पिष्टैर्लेपो मूत्रेण कुष्ठनुत्

патхйа̄каран̃джасиддха̄ртханиш́а̄'валгуджасаиндхаваих̣ вид̣ан̇гасахитаих̣ пиш̣т̣аирлепо мӯтрен̣а куш̣т̣ханут

सोमराजीभवं चूर्णं शृङ्गबेरसमन्वितम् उद्वर्त्तनमिदं हन्ति कुष्ठमुग्रं कृतास्पदम्

сомара̄джӣбхавам̣ чӯрн̣ам̣ ш́р̣н̇габерасаманвитам удварттанамидам̣ ханти куш̣т̣хамуграм̣ кр̣та̄спадам

रसायनं प्रवक्ष्यामि ब्रह्मणा यदुदाहृतम् मार्कण्डेयप्रभृतिभिर्यत्प्रयुक्तं महर्षिभिः

раса̄йанам̣ правакш̣йа̄ми брахман̣а̄ йадуда̄хр̣там ма̄ркан̣д̣ейапрабхр̣тибхирйатпрайуктам̣ махарш̣ибхих̣

पुष्पकाले तु पुष्पाणि फलकाले फलानि च संगृह्य पिचुमर्दस्य त्वङ्मूलानि दलानि च

пуш̣пака̄ле ту пуш̣па̄н̣и пхалака̄ле пхала̄ни ча сам̣гр̣хйа пичумардасйа тван̇мӯла̄ни дала̄ни ча

द्विरंशानि समाहृत्य भागिकानि प्रकल्पयेत् त्रिफला त्र्यूषणं ब्राह्मी श्वदंष्ट्राऽरुष्कराग्नयः

двирам̣ш́а̄ни сама̄хр̣тйа бха̄гика̄ни пракалпайет трипхала̄ трйӯш̣ан̣ам̣ бра̄хмӣ ш́вадам̣ш̣т̣ра̄'руш̣кара̄гнайах̣

विडङ्गसारवाराहीलोहचूर्णामृताः समाः निशाद्वयावल्गुजकं व्याधिघातः सशर्करः

вид̣ан̇гаса̄рава̄ра̄хӣлохачӯрн̣а̄мр̣та̄х̣ сама̄х̣ ниш́а̄двайа̄валгуджакам̣ вйа̄дхигха̄тах̣ саш́аркарах̣

कुष्ठमिन्द्र यवाः पाठाः चूर्णमेषां तु संयुतम् खादिरासननिम्बानां घनक्वाथेन भावयेत् सप्तधा पञ्चनिम्बं तु मार्कवस्यरसेन च स्निग्धः शुद्धतनुर्धीमान्योजयेत्तच्छुभे दिने

куш̣т̣хаминдра йава̄х̣ па̄т̣ха̄х̣ чӯрн̣амеш̣а̄м̣ ту сам̣йутам кха̄дира̄сананимба̄на̄м̣ гханаква̄тхена бха̄вайет саптадха̄ пан̃чанимбам̣ ту ма̄ркавасйарасена ча снигдхах̣ ш́уддхатанурдхӣма̄нйоджайеттаччхубхе дине

मधुना तिक्तहविषा खदिरासनवारिणा लेह्यमुष्णाम्भसा वाऽपि कालवृद्ध्या पलं भवेत् जीर्णे तस्मिन्समश्नीयात्स्निग्धं लघु हितञ्च यत्

мадхуна̄ тиктахавиш̣а̄ кхадира̄санава̄рин̣а̄ лехйамуш̣н̣а̄мбхаса̄ ва̄'пи ка̄лавр̣ддхйа̄ палам̣ бхавет джӣрн̣е тасминсамаш́нӣйа̄тснигдхам̣ лагху хитан̃ча йат

विचर्चिकौदुम्बर पुण्डरीककापालदद्रू किटिभालसादि शतारुविस्फोटविसर्पमालाः कफप्रकोपं त्रिविधं किलासम्

вичарчикаудумбара пун̣д̣арӣкака̄па̄лададрӯ кит̣ибха̄ласа̄ди ш́ата̄рувиспхот̣ависарпама̄ла̄х̣ капхапракопам̣ тривидхам̣ кила̄сам

भगन्दरश्लीपदवातरक्तजडान्ध नाडीव्रणशीर्षरोगान् सर्वान्प्रमेहान्प्रदरांश्च सर्वान्दंष्ट्राविषं मूलविषं निहन्ति

бхагандараш́лӣпадава̄тарактаджад̣а̄ндха на̄д̣ӣвран̣аш́ӣрш̣арога̄н сарва̄нпрамеха̄нпрадара̄м̣ш́ча сарва̄ндам̣ш̣т̣ра̄виш̣ам̣ мӯлавиш̣ам̣ ниханти

स्थूलोदरः सिंहकृशोदरः स्यात्सुश्लिष्टसन्धिर्मधुनोपयोगात् सदोपयोगादपि ये दशन्ति सर्पादयो यान्ति विनाशमाशु

стхӯлодарах̣ сим̣хакр̣ш́одарах̣ сйа̄тсуш́лиш̣т̣асандхирмадхунопайога̄т садопайога̄дапи йе даш́анти сарпа̄дайо йа̄нти вина̄ш́ама̄ш́у

जीवेच्चिरं व्याधिजराविमुक्तः शुभे रतश्चन्द्र समानकान्तिः

джӣвеччирам̣ вйа̄дхиджара̄вимуктах̣ ш́убхе раташ́чандра сама̄нака̄нтих̣

शशिलेखा पञ्चपलं तावद्गिरिजस्य गुग्गुलोस्तु दश ताप्यस्य पलत्रितयं द्वे लोहस्रावणीकयोश्च पले

ш́аш́илекха̄ пан̃чапалам̣ та̄вадгириджасйа гуггулосту даш́а та̄пйасйа палатритайам̣ две лохасра̄ван̣ӣкайош́ча пале

त्रिफलाकरञ्जपल्लवखदिरगुडूचीत्रिवृद्दन्त्यः मुस्ताविडङ्गरजनीकुटजत्वङ्निम्बवह्निसंपाकाः

трипхала̄каран̃джапаллавакхадирагуд̣ӯчӣтривр̣ддантйах̣ муста̄вид̣ан̇гараджанӣкут̣аджатван̇нимбавахнисам̣па̄ка̄х̣

एतै रचितां वटिकां मधुसंमिश्रां गिलेत्प्रातः गोमूत्रेण च कुष्ठं नुदत्यसृग्वातमचिरेण

етаи рачита̄м̣ ват̣ика̄м̣ мадхусам̣миш́ра̄м̣ гилетпра̄тах̣ гомӯтрен̣а ча куш̣т̣хам̣ нудатйаср̣гва̄тамачирен̣а

श्वित्राणि पाण्डुरोगं विषमानुदरप्रमेहगुल्मांश्च नाशयति वलीपलितं योगः स्वायम्भुवो नाम्ना

ш́витра̄н̣и па̄н̣д̣урогам̣ виш̣ама̄нударапрамехагулма̄м̣ш́ча на̄ш́айати валӣпалитам̣ йогах̣ сва̄йамбхуво на̄мна̄

चित्रकं त्रिफला व्योषमजाजी कारवी वचा सैन्धवातिविषाकुष्ठं चव्यैला च यवासकम्

читракам̣ трипхала̄ вйош̣амаджа̄джӣ ка̄равӣ вача̄ саиндхава̄тивиш̣а̄куш̣т̣хам̣ чавйаила̄ ча йава̄сакам

विडङ्गान्यजमोदा च मुस्ता चामरदारु च यावन्त्येतानि सर्वाणि तावन्मानन्तु गुग्गुलोः

вид̣ан̇га̄нйаджамода̄ ча муста̄ ча̄марада̄ру ча йа̄вантйета̄ни сарва̄н̣и та̄ванма̄нанту гуггулох̣

सङ्कुट्य सर्पिषा सार्द्धं गुटिकां कारयेद्भिषक् प्रातर्भोजनकाले च खादेदग्निबलं यथा

сан̇кут̣йа сарпиш̣а̄ са̄рддхам̣ гут̣ика̄м̣ ка̄райедбхиш̣ак пра̄тарбходжанака̄ле ча кха̄дедагнибалам̣ йатха̄

हन्त्यष्टादश कुष्ठानि कृमिदुष्टव्रणानि च ग्रहण्यर्शोविकारांश्च मुखामयगलग्रहान्

хантйаш̣т̣а̄даш́а куш̣т̣ха̄ни кр̣мидуш̣т̣авран̣а̄ни ча грахан̣йарш́овика̄ра̄м̣ш́ча мукха̄майагалаграха̄н

गृध्रसीमथ भग्नञ्च गुल्मं चापि नियच्छति व्याधीन्कोष्ठगतांश्चापि जयेद्विष्णुरिवासुरान्

гр̣дхрасӣматха бхагнан̃ча гулмам̣ ча̄пи нийаччхати вйа̄дхӣнкош̣т̣хагата̄м̣ш́ча̄пи джайедвиш̣н̣урива̄сура̄н

वातरक्ताधिकारोक्तः पुरः कैशोरकाभिधः कुष्ठानां वातरक्तानां नाशनं परमौषधम्

ва̄таракта̄дхика̄роктах̣ пурах̣ каиш́орака̄бхидхах̣ куш̣т̣ха̄на̄м̣ ва̄таракта̄на̄м̣ на̄ш́анам̣ парамауш̣адхам

भल्लातकप्रस्थयुगं छित्वा द्रो णजले क्षिपेत् प्रस्थद्वयंगुडूच्याश्च क्षुण्णं तत्राम्भसि क्षिपेत् चतुर्थांशावशेषं तु कषायमवतारयेत् वस्त्रपूते कषाये तु वक्ष्यमाणं विनिक्षिपेत्

бхалла̄такапрастхайугам̣ чхитва̄ дро н̣аджале кш̣ипет прастхадвайам̣гуд̣ӯчйа̄ш́ча кш̣ун̣н̣ам̣ татра̄мбхаси кш̣ипет чатуртха̄м̣ш́а̄ваш́еш̣ам̣ ту каш̣а̄йамавата̄райет вастрапӯте каш̣а̄йе ту вакш̣йама̄н̣ам̣ виникш̣ипет

शरावमात्रकंसर्पिर्दुग्धं स्यादाढकं तथा सितां प्रस्थमितां दद्यात्प्रस्थार्द्धं माक्षिकं क्षिपेत्

ш́ара̄вама̄тракам̣сарпирдугдхам̣ сйа̄да̄д̣хакам̣ татха̄ сита̄м̣ прастхамита̄м̣ дадйа̄тпрастха̄рддхам̣ ма̄кш̣икам̣ кш̣ипет

सर्वाण्येकत्र भाण्डे तु पचेन्मृद्वग्निना शनैः सर्वद्र वे घनीभूते पावकादवतारयेत्

сарва̄н̣йекатра бха̄н̣д̣е ту паченмр̣двагнина̄ ш́анаих̣ сарвадра ве гханӣбхӯте па̄вака̄давата̄райет

तत्र क्षेप्याणि चूर्णानि ब्रूमो बिल्वविषामृताः वाकुची चाथ दद्र घ्नुः पिचुमर्दो हरीतकी

татра кш̣епйа̄н̣и чӯрн̣а̄ни брӯмо билвавиш̣а̄мр̣та̄х̣ ва̄кучӣ ча̄тха дадра гхнух̣ пичумардо харӣтакӣ

अक्षो धात्री च मञ्जिष्ठा मरिचं नागरं कणा यवानी सैन्धवं मुस्तं त्वगेला नागकेशरम्

акш̣о дха̄трӣ ча ман̃джиш̣т̣ха̄ маричам̣ на̄гарам̣ кан̣а̄ йава̄нӣ саиндхавам̣ мустам̣ твагела̄ на̄гакеш́арам

पर्पटं पत्रकं बालमुशीरं चन्दनं तथा गोक्षुरस्य च बीजानि कर्चूरो रक्तचन्दनम्

парпат̣ам̣ патракам̣ ба̄ламуш́ӣрам̣ чанданам̣ татха̄ гокш̣урасйа ча бӣджа̄ни карчӯро рактачанданам

पृथक्पलार्द्धमानानां चूर्णमेषामिह क्षिपेत् पलमात्रमितं प्रातः समश्नीयाज्जलेन हि

пр̣тхакпала̄рддхама̄на̄на̄м̣ чӯрн̣амеш̣а̄миха кш̣ипет палама̄трамитам̣ пра̄тах̣ самаш́нӣйа̄джджалена хи

नाशयेदवलेहोऽय पथ्यान्यन्नानि खादतः कुष्ठानि वातरक्तानि सर्वाण्यर्शांसि सेवितः

на̄ш́айедавалехо'йа патхйа̄нйанна̄ни кха̄датах̣ куш̣т̣ха̄ни ва̄таракта̄ни сарва̄н̣йарш́а̄м̣си севитах̣

व्यायाममातपं वह्निमम्लं मांसं दधि स्त्रियम् तैलाभ्यङ्गं तथाध्वानं नरो भल्लातकी त्यजेत्

вйа̄йа̄мама̄тапам̣ вахнимамлам̣ ма̄м̣сам̣ дадхи стрийам таила̄бхйан̇гам̣ татха̄дхва̄нам̣ наро бхалла̄такӣ тйаджет

निम्बगोपारुणाः कट्वी त्रायन्ती त्रिफला घनम् पर्पटावल्गुजानन्तावचाखदिरचन्दनम्

нимбагопа̄рун̣а̄х̣ кат̣вӣ тра̄йантӣ трипхала̄ гханам парпат̣а̄валгуджа̄нанта̄вача̄кхадирачанданам

पाठाशुण्ठीशटीभार्गीवासाभूनिम्बवत्सकम् श्यामेन्द्र वारुणीमूर्वाविडङ्गेन्द्र यवानलम्

па̄т̣ха̄ш́ун̣т̣хӣш́ат̣ӣбха̄ргӣва̄са̄бхӯнимбаватсакам ш́йа̄мендра ва̄рун̣ӣмӯрва̄вид̣ан̇гендра йава̄налам

हस्तिकर्णामृताद्रे कापटोलरजनीद्वयम् कणारग्वधसप्ताह्वत्रिवृद्वेत्रोच्चटाफलम्

хастикарн̣а̄мр̣та̄дре ка̄пат̣олараджанӣдвайам кан̣а̄рагвадхасапта̄хватривр̣дветроччат̣а̄пхалам

मञ्जिष्ठा लाङ्गली रास्ना नक्तमालं पुनर्नवा दन्तीबीजकसारञ्च भृङ्गराजं कुरण्टकम्

ман̃джиш̣т̣ха̄ ла̄н̇галӣ ра̄сна̄ нактама̄лам̣ пунарнава̄ дантӣбӣджакаса̄ран̃ча бхр̣н̇гара̄джам̣ куран̣т̣акам

अङ्कोटकञ्च शाखोटं द्विपलांशं पृथक्पृथक् गृह्णीयात्तानि सर्वाणि जलद्रो णे पचेच्छनैः

ан̇кот̣акан̃ча ш́а̄кхот̣ам̣ двипала̄м̣ш́ам̣ пр̣тхакпр̣тхак гр̣хн̣ӣйа̄тта̄ни сарва̄н̣и джаладро н̣е пачеччханаих̣

अष्टमांशावशेषन्तु कषायमवतारयेत् विधाय वाससा पूतं स्थापयेद्भाजने दृढे

аш̣т̣ама̄м̣ш́а̄ваш́еш̣анту каш̣а̄йамавата̄райет видха̄йа ва̄саса̄ пӯтам̣ стха̄пайедбха̄джане др̣д̣хе

भल्लातकसहस्राणि च्छित्वा तु त्र्यर्मणाम्भसि पचेदष्टावशेषं तत्कषायमवतारयेत्

бхалла̄такасахасра̄н̣и ччхитва̄ ту трйарман̣а̄мбхаси пачедаш̣т̣а̄ваш́еш̣ам̣ таткаш̣а̄йамавата̄райет

तच्च वस्त्रेण संशोध्य द्वौ कषायौ विमिश्रयेत् गुडं शतपलं दत्वा लेहवत्तत्पचेच्छनैः

тачча вастрен̣а сам̣ш́одхйа двау каш̣а̄йау вимиш́райет гуд̣ам̣ ш́атапалам̣ датва̄ лехаваттатпачеччханаих̣

त्रिकटु त्रिफला मुस्तं विडङ्गं चित्रकं तथा सैन्धवं चन्दनं कुष्ठं दीप्यकञ्च पलं पृथक् सौगन्ध्यार्थं क्षिपेत्तत्र चातुर्जातं पलं पलम्

трикат̣у трипхала̄ мустам̣ вид̣ан̇гам̣ читракам̣ татха̄ саиндхавам̣ чанданам̣ куш̣т̣хам̣ дӣпйакан̃ча палам̣ пр̣тхак саугандхйа̄ртхам̣ кш̣ипеттатра ча̄турджа̄там̣ палам̣ палам

महाभल्लातको ह्येष महादेवेन भाषितः प्राणिनां हितकामेन जयेच्छीघ्रं प्रयोजितः

маха̄бхалла̄тако хйеш̣а маха̄девена бха̄ш̣итах̣ пра̄н̣ина̄м̣ хитака̄мена джайеччхӣгхрам̣ прайоджитах̣

श्वित्रमौदुम्बरं दद्रुमृक्षजिह्वन्तु काकणम् पुण्डरीकं सचर्माख्यं विस्फोटं रक्तमण्डलम्

ш́витрамаудумбарам̣ дадрумр̣кш̣аджихванту ка̄кан̣ам пун̣д̣арӣкам̣ сачарма̄кхйам̣ виспхот̣ам̣ рактаман̣д̣алам

कण्डूं कपालकं कुष्ठं पामानञ्च विपादिकाम् वातरक्तं षडर्शांसि पाण्डुरोगव्रणान्कृमीन्

кан̣д̣ӯм̣ капа̄лакам̣ куш̣т̣хам̣ па̄ма̄нан̃ча випа̄дика̄м ва̄тарактам̣ ш̣ад̣арш́а̄м̣си па̄н̣д̣урогавран̣а̄нкр̣мӣн

रक्तपित्तमुदावर्त्तं कासं श्वासं भगन्दरम् सदाभ्यासेन पलितमामवातं सुदुस्तरम्

рактапиттамуда̄варттам̣ ка̄сам̣ ш́ва̄сам̣ бхагандарам сада̄бхйа̄сена палитама̄мава̄там̣ судустарам

निर्यन्त्रणस्तु कथितो विहाराहारमैथुने कुरुते परमां कान्तिं प्रदीप्तं जठरानलम्

нирйантран̣асту катхито виха̄ра̄ха̄рамаитхуне куруте парама̄м̣ ка̄нтим̣ прадӣптам̣ джат̣хара̄налам

अनुपानं प्रयोक्तव्यं छिन्नातोयं पयोऽथवा भोजने तु सदा त्याज्यमुष्णमम्लं विशेषतः

анупа̄нам̣ прайоктавйам̣ чхинна̄тойам̣ пайо'тхава̄ бходжане ту сада̄ тйа̄джйамуш̣н̣амамлам̣ виш́еш̣атах̣

मञ्जिष्ठा त्रिफला तिक्ता वचादारुनिशाऽमयाः निम्बश्चैषां कृतः क्थाथः सर्वकुष्ठं विनाशयेत्

ман̃джиш̣т̣ха̄ трипхала̄ тикта̄ вача̄да̄руниш́а̄'майа̄х̣ нимбаш́чаиш̣а̄м̣ кр̣тах̣ ктха̄тхах̣ сарвакуш̣т̣хам̣ вина̄ш́айет

वातरक्तं तथा कण्डूं पामां वै रक्तमण्डलम् दद्रूं विसर्पं विस्फोटं पानाभ्यासेन नाशयेत्

ва̄тарактам̣ татха̄ кан̣д̣ӯм̣ па̄ма̄м̣ ваи рактаман̣д̣алам дадрӯм̣ висарпам̣ виспхот̣ам̣ па̄на̄бхйа̄сена на̄ш́айет

100

मञ्जिष्ठा वाकुची चक्रमर्दश्च पिचुमर्दकः हरीतकी हरिद्रा च धात्री वासा शतावरी

ман̃джиш̣т̣ха̄ ва̄кучӣ чакрамардаш́ча пичумардаках̣ харӣтакӣ харидра̄ ча дха̄трӣ ва̄са̄ ш́ата̄варӣ

101

बला नागबला यष्टीमधुकं क्षुरकोपि च पटोलस्य लतोशीरं गुडूची रक्तचन्दनम्

бала̄ на̄габала̄ йаш̣т̣ӣмадхукам̣ кш̣уракопи ча пат̣оласйа латош́ӣрам̣ гуд̣ӯчӣ рактачанданам

102

मञ्जिष्ठादिरयं क्वाथः कुष्ठानां नाशनः परः वातरक्तस्य संहर्त्ता कण्डूमण्डलनाशनः

ман̃джиш̣т̣ха̄дирайам̣ ква̄тхах̣ куш̣т̣ха̄на̄м̣ на̄ш́анах̣ парах̣ ва̄тарактасйа сам̣хартта̄ кан̣д̣ӯман̣д̣алана̄ш́анах̣

103

मञ्जिष्ठाकुटजामृताघन वचामुण्डीहरिद्रा द्वयं क्षुद्रा रिष्टपटोलतिक्तकटु काभार्गीविडङ्गाग्निकम् मूर्वादारुकलिङ्गभृङ्गम गधात्रायान्तपाठावरी गायत्री त्रिफलाकिरातकमहानिम्बासनारग्वधाः

ман̃джиш̣т̣ха̄кут̣аджа̄мр̣та̄гхана вача̄мун̣д̣ӣхаридра̄ двайам̣ кш̣удра̄ риш̣т̣апат̣олатиктакат̣у ка̄бха̄ргӣвид̣ан̇га̄гникам мӯрва̄да̄рукалин̇габхр̣н̇гама гадха̄тра̄йа̄нтапа̄т̣ха̄варӣ га̄йатрӣ трипхала̄кира̄такамаха̄нимба̄сана̄рагвадха̄х̣

104

श्यामावल्गुजचन्दनं वरुणकं दन्तीकशाखोटकं वासासर्पटसारिवा प्रतिविषानन्ताविशालाजलम् मञ्जिष्ठाप्रथमं कषायमिति यः संसेवते तस्य तु त्वग्दोषाः सुचिरेण यान्ति विलयं कुष्ठानि चाष्टादश

ш́йа̄ма̄валгуджачанданам̣ варун̣акам̣ дантӣкаш́а̄кхот̣акам̣ ва̄са̄сарпат̣аса̄рива̄ пративиш̣а̄нанта̄виш́а̄ла̄джалам ман̃джиш̣т̣ха̄пратхамам̣ каш̣а̄йамити йах̣ сам̣севате тасйа ту твагдош̣а̄х̣ сучирен̣а йа̄нти вилайам̣ куш̣т̣ха̄ни ча̄ш̣т̣а̄даш́а

105

नाशं गच्छति वातरक्तमखिला नश्यन्ति रक्तामयाः वीसर्पस्त्वचि शून्यता नयनजा रोगाः प्रशाम्यन्ति च

на̄ш́ам̣ гаччхати ва̄тарактамакхила̄ наш́йанти ракта̄майа̄х̣ вӣсарпаствачи ш́ӯнйата̄ найанаджа̄ рога̄х̣ праш́а̄мйанти ча

106

मरिचं त्रिवृता मुस्तं हरितालं मनः शिला देवदारु हरिद्रे द्वे मांसी कुष्ठं सचन्दनम्

маричам̣ тривр̣та̄ мустам̣ харита̄лам̣ манах̣ ш́ила̄ девада̄ру харидре две ма̄м̣сӣ куш̣т̣хам̣ сачанданам

107

विशाला करवीरञ्च क्षीरमर्कसमुद्भवम् गोमयस्य रसं कुर्यात्प्रत्येकं कर्षसम्मितम्

виш́а̄ла̄ каравӣран̃ча кш̣ӣрамаркасамудбхавам гомайасйа расам̣ курйа̄тпратйекам̣ карш̣асаммитам

108

विषस्यार्द्धपलं देयं तैलं प्रस्थमितं कटु पचेच्चतुर्गुणे नीरे गोमूत्रे द्विगुणे तथा

виш̣асйа̄рддхапалам̣ дейам̣ таилам̣ прастхамитам̣ кат̣у пачеччатургун̣е нӣре гомӯтре двигун̣е татха̄

109

मरिचाद्यमिदं तैलमभ्यङ्गात्कुष्ठनाशनम् एतस्याभ्यङ्गतः श्वित्रं विवर्णं तत्क्षणाद्भवेत्

марича̄дйамидам̣ таиламабхйан̇га̄ткуш̣т̣хана̄ш́анам етасйа̄бхйан̇гатах̣ ш́витрам̣ виварн̣ам̣ таткш̣ан̣а̄дбхавет

110

तैलमेतज्जयेत्कण्डूं पामां सिध्मविचर्चिकाम् पुण्डरीकं तथा दद्रुं शून्यतां नित्यसेविनाम्

таиламетаджджайеткан̣д̣ӯм̣ па̄ма̄м̣ сидхмавичарчика̄м пун̣д̣арӣкам̣ татха̄ дадрум̣ ш́ӯнйата̄м̣ нитйасевина̄м

111

मरिचं त्रिवृता दन्ती क्षीरमार्कं शकृद्र सः देवदारु हरिद्रे द्वे मांसी कुष्ठं सचन्दनम्

маричам̣ тривр̣та̄ дантӣ кш̣ӣрама̄ркам̣ ш́акр̣дра сах̣ девада̄ру харидре две ма̄м̣сӣ куш̣т̣хам̣ сачанданам

112

विशाला करवीरञ्च हरितालं मनःशिला चित्रकं लाङ्गली मुस्तं विडङ्गं चक्रमर्दकः

виш́а̄ла̄ каравӣран̃ча харита̄лам̣ манах̣ш́ила̄ читракам̣ ла̄н̇галӣ мустам̣ вид̣ан̇гам̣ чакрамардаках̣

113

शिरीषःकुटजो निम्बः सप्तपर्णोऽमृता स्नुही श्यामाको नक्तमालश्च खदिरो वाकुची वचा

ш́ирӣш̣ах̣кут̣аджо нимбах̣ саптапарн̣о'мр̣та̄ снухӣ ш́йа̄ма̄ко нактама̄лаш́ча кхадиро ва̄кучӣ вача̄

114

ज्योतिष्मती च पलिका विषं द्विपलिकं भवेत् आढकं कटुतैलस्य गोमूत्रञ्च चतुर्गुणम्

джйотиш̣матӣ ча палика̄ виш̣ам̣ двипаликам̣ бхавет а̄д̣хакам̣ кат̣утаиласйа гомӯтран̃ча чатургун̣ам

115

मृत्पात्रे लोहपात्रे च शनैर्मृद्वग्निना पचेत् मरिचाद्यमिदं तैलं महन्मुनिभिरीरितम्

мр̣тпа̄тре лохапа̄тре ча ш́анаирмр̣двагнина̄ пачет марича̄дйамидам̣ таилам̣ маханмунибхирӣритам

116

भिषगेतेन तैलेन म्रक्षयेत्कौष्ठिकान्व्रणान् पामाविचर्चिकादद्रू कण्डूविस्फोटकानि च

бхиш̣агетена таилена мракш̣айеткауш̣т̣хика̄нвран̣а̄н па̄ма̄вичарчика̄дадрӯ кан̣д̣ӯвиспхот̣ака̄ни ча

117

वलयः पलितं छाया नीलं व्यङ्गं तथैव च अभ्यङ्गेन प्रणश्यन्ति सौकुमार्यञ्च जायते

валайах̣ палитам̣ чха̄йа̄ нӣлам̣ вйан̇гам̣ татхаива ча абхйан̇гена пран̣аш́йанти саукума̄рйан̃ча джа̄йате

118

प्रथमे वयसि स्त्रीणां यासां नस्यं प्रदीयते तासामपि जरां प्राप्य न स्यातां स्खलितौ स्तनौ

пратхаме вайаси стрӣн̣а̄м̣ йа̄са̄м̣ насйам̣ прадӣйате та̄са̄мапи джара̄м̣ пра̄пйа на сйа̄та̄м̣ скхалитау станау

119

बलीवर्दस्तुरङ्गो वा गजो वा वायुपीडितः त्रिभिरभ्यञ्जनैरस्य भवेन्मारुतविक्रमः

балӣвардастуран̇го ва̄ гаджо ва̄ ва̄йупӣд̣итах̣ трибхирабхйан̃джанаирасйа бхавенма̄рутавикрамах̣

120

तालताप्यशिलासूतटङ्कणाः सिन्धुसंयुताः गन्धको द्विगुणः सूताच्छङ्खचूर्णञ्च तत्समम्

та̄лата̄пйаш́ила̄сӯтат̣ан̇кан̣а̄х̣ синдхусам̣йута̄х̣ гандхако двигун̣ах̣ сӯта̄ччхан̇кхачӯрн̣ан̃ча татсамам

121

जम्बीराद्भिर्दिनं घृष्ट्वा त्रिंशदंशं विषं क्षिपेत् अस्य माषद्वयं खादेन्महिषीघृतसंयुतम्

джамбӣра̄дбхирдинам̣ гхр̣ш̣т̣ва̄ трим̣ш́адам̣ш́ам̣ виш̣ам̣ кш̣ипет асйа ма̄ш̣адвайам̣ кха̄денмахиш̣ӣгхр̣тасам̣йутам

122

मध्वाज्यैर्वाकुचीबीजकर्षं लिह्यात्ततः परम् तालकेश्वरनामाऽय सर्वकुष्ठहरो रसः

мадхва̄джйаирва̄кучӣбӣджакарш̣ам̣ лихйа̄ттатах̣ парам та̄лакеш́варана̄ма̄'йа сарвакуш̣т̣хахаро расах̣

123

रसो वलिस्ताम्रमयः पुरोग्निः शिलाजतु स्याद्विषतिन्दुकश्च वरा च तुल्यं गगनञ्च सर्वैः करञ्जबीजं सचतुष्टयञ्च

расо валиста̄мрамайах̣ пурогних̣ ш́ила̄джату сйа̄двиш̣атиндукаш́ча вара̄ ча тулйам̣ гаганан̃ча сарваих̣ каран̃джабӣджам̣ сачатуш̣т̣айан̃ча

124

सम्मर्द्य सर्वं मधुना घृतेन घृतस्य पात्रे निहितं प्रयत्नात् कर्षं भजेत्प्रत्यहमस्य पथ्यं शाल्योदनं दुग्धमधुत्रयञ्च

саммардйа сарвам̣ мадхуна̄ гхр̣тена гхр̣тасйа па̄тре нихитам̣ прайатна̄т карш̣ам̣ бхаджетпратйахамасйа патхйам̣ ш́а̄лйоданам̣ дугдхамадхутрайан̃ча

125

विशीर्णकर्णाङ्गुलिनासिकोऽपि भवेदनेन स्मरतुल्यमूर्त्तिः दारापरित्याग इह प्रदिष्टो जलौदनं तत्र निबद्धमूले

виш́ӣрн̣акарн̣а̄н̇гулина̄сико'пи бхаведанена смаратулйамӯрттих̣ да̄ра̄паритйа̄га иха прадиш̣т̣о джалауданам̣ татра нибаддхамӯле

126

कुष्ठं मूलकबीजं प्रियङ्गवः सर्षपास्तथा रजनी एतत्केशरषष्ठं निहन्ति चिरकालजं सिध्मम्

куш̣т̣хам̣ мӯлакабӣджам̣ прийан̇гавах̣ сарш̣апа̄статха̄ раджанӣ етаткеш́араш̣аш̣т̣хам̣ ниханти чирака̄ладжам̣ сидхмам

127

शिखरीरसेन पिष्टं मूलकबीजं प्रलेपतः सिध्मम् क्षारेण वा कदल्या रजनीमिश्रेण नाशयति

ш́икхарӣрасена пиш̣т̣ам̣ мӯлакабӣджам̣ пралепатах̣ сидхмам кш̣а̄рен̣а ва̄ кадалйа̄ раджанӣмиш́рен̣а на̄ш́айати

128

दार्वीमूलकबीजानि तालकं सुरदारु च ताम्बूलपत्रं सर्वाणि कार्षिकाणि पृथक्पृथक्

да̄рвӣмӯлакабӣджа̄ни та̄лакам̣ сурада̄ру ча та̄мбӯлапатрам̣ сарва̄н̣и ка̄рш̣ика̄н̣и пр̣тхакпр̣тхак

129

शङ्खचूर्णन्तु शाणं स्यात्सर्वाण्येकत्र वारिणा प्रलेपयेत्प्रलेपोऽय सिध्मनाशन उत्तमः

ш́ан̇кхачӯрн̣анту ш́а̄н̣ам̣ сйа̄тсарва̄н̣йекатра ва̄рин̣а̄ пралепайетпралепо'йа сидхмана̄ш́ана уттамах̣

130

सलिले चाम्रपेशी तु किञ्चित्सैन्धवसंयुता ताम्रपात्रे विनिर्घृष्टा लेपाच्चर्मदलापहा

салиле ча̄мрапеш́ӣ ту кин̃читсаиндхавасам̣йута̄ та̄мрапа̄тре виниргхр̣ш̣т̣а̄ лепа̄ччармадала̄паха̄

131

सलिलेन तु शुष्काणि घृष्ट्वा धात्रीफलानि च कराभ्यां सुखमाप्नोति नरश्चर्मदलान्वितः

салилена ту ш́уш̣ка̄н̣и гхр̣ш̣т̣ва̄ дха̄трӣпхала̄ни ча кара̄бхйа̄м̣ сукхама̄пноти нараш́чармадала̄нвитах̣

132

जीरकस्य पलं पिष्टं सिन्दूरार्द्धपलं तथा कटुतैलं पचेदाभ्यां सर्वपामाहरं परम्

джӣракасйа палам̣ пиш̣т̣ам̣ синдӯра̄рддхапалам̣ татха̄ кат̣утаилам̣ пачеда̄бхйа̄м̣ сарвапа̄ма̄харам̣ парам

133

मञ्जिष्ठात्रिफलालाक्षालाङ्गली रात्रिगन्धकैः चूर्णितैस्तैलमादित्यपाकं पामाहरं परम्

ман̃джиш̣т̣ха̄трипхала̄ла̄кш̣а̄ла̄н̇галӣ ра̄тригандхакаих̣ чӯрн̣итаистаилама̄дитйапа̄кам̣ па̄ма̄харам̣ парам

134

सैन्धवं चक्रमर्दश्च सर्षपाः पिप्पली तथा आरनालेन संपिष्टाः पामाकण्डूहराः पराः

саиндхавам̣ чакрамардаш́ча сарш̣апа̄х̣ пиппалӣ татха̄ а̄рана̄лена сам̣пиш̣т̣а̄х̣ па̄ма̄кан̣д̣ӯхара̄х̣ пара̄х̣

135

अर्कपत्ररसे पक्वं हरिद्रा कल्कसंयुतम् नाशयेत्सार्षपं तैलं पामाकच्छूविचर्चिकाः

аркапатрарасе паквам̣ харидра̄ калкасам̣йутам на̄ш́айетса̄рш̣апам̣ таилам̣ па̄ма̄каччхӯвичарчика̄х̣

136

मनः शिलाऽल कासीसं गन्धाश्म सिन्धुजन्म च स्वर्णक्षीरी शिलाभेदी शुण्ठी कुष्ठञ्च मागधी

манах̣ ш́ила̄'ла ка̄сӣсам̣ гандха̄ш́ма синдхуджанма ча сварн̣акш̣ӣрӣ ш́ила̄бхедӣ ш́ун̣т̣хӣ куш̣т̣хан̃ча ма̄гадхӣ

137

लाङ्गली करवीरञ्च दद्रुघ्नः कृमिहाऽनलः दन्ती निम्बदलं चैभिः पृथक्कर्षमितैर्भिषक्

ла̄н̇галӣ каравӣран̃ча дадругхнах̣ кр̣миха̄'налах̣ дантӣ нимбадалам̣ чаибхих̣ пр̣тхаккарш̣амитаирбхиш̣ак

138

कल्लीकृत्य पचेत्तैलं कटु प्रस्थद्वयोन्मितम् अर्कसेहुण्डदुग्धेन पृथक्पलमितेन च

каллӣкр̣тйа пачеттаилам̣ кат̣у прастхадвайонмитам аркасехун̣д̣адугдхена пр̣тхакпаламитена ча

139

गोमूत्रस्याढकेनापि शनैर्मृद्वग्निना पचेत् अभ्यङ्गेन हरेदेतत्कच्छू दुःसाध्यतामपि

гомӯтрасйа̄д̣хакена̄пи ш́анаирмр̣двагнина̄ пачет абхйан̇гена харедетаткаччхӯ дух̣са̄дхйата̄мапи

140

पामानञ्च तथा कण्डूं त्वग्व्याधिरुधिरामयान् कण्डूराक्षसनामेदं तैलं हारीतभाषितम्

па̄ма̄нан̃ча татха̄ кан̣д̣ӯм̣ твагвйа̄дхирудхира̄майа̄н кан̣д̣ӯра̄кш̣асана̄медам̣ таилам̣ ха̄рӣтабха̄ш̣итам

141

कृतमालस्य पत्राणि नक्तमालदलानि च द्रो णपुष्पीपलाशानि सर्षपा राजिका निशा

кр̣тама̄ласйа патра̄н̣и нактама̄ладала̄ни ча дро н̣апуш̣пӣпала̄ш́а̄ни сарш̣апа̄ ра̄джика̄ ниш́а̄

142

कुटजो मधुकं मुस्तं नागरं रक्तचन्दनम् धांत्री यवानिका दारु कल्क एष प्रकल्पितः

кут̣аджо мадхукам̣ мустам̣ на̄гарам̣ рактачанданам дха̄м̣трӣ йава̄ника̄ да̄ру калка еш̣а пракалпитах̣

143

उद्वर्त्तनादयं कल्कः कटुतैलसमन्वितः कच्छूं पामां हरत्येव शीतपित्तादिकान्गदान्

удварттана̄дайам̣ калках̣ кат̣утаиласаманвитах̣ каччхӯм̣ па̄ма̄м̣ харатйева ш́ӣтапитта̄дика̄нгада̄н

144

कुष्ठं कृमिघ्नो दद्रुघ्नो निशासैन्धवसर्षपाः अम्लपिष्टः प्रलेपोऽय दद्रुकुष्ठनिषूदनः

куш̣т̣хам̣ кр̣мигхно дадругхно ниш́а̄саиндхавасарш̣апа̄х̣ амлапиш̣т̣ах̣ пралепо'йа дадрукуш̣т̣ханиш̣ӯданах̣

145

दूर्वाभयासैन्धवचक्रमर्दकुठेरकाः काञ्जिकतक्रपिष्टाः त्रिभिः प्रलेपैरपि बद्धमूलां दद्रू ञ्च कुष्ठञ्च विनाशयन्ति

дӯрва̄бхайа̄саиндхавачакрамардакут̣херака̄х̣ ка̄н̃джикатакрапиш̣т̣а̄х̣ трибхих̣ пралепаирапи баддхамӯла̄м̣ дадрӯ н̃ча куш̣т̣хан̃ча вина̄ш́айанти

146

गण्डलिकाख्यं तृणमपि सिद्धार्थकश्च स्नुहीपत्रम् त्रयमपि समभागं स्यादेषां द्विगुणस्तु दद्र्रुघ्नः

ган̣д̣алика̄кхйам̣ тр̣н̣амапи сиддха̄ртхакаш́ча снухӣпатрам трайамапи самабха̄гам̣ сйа̄деш̣а̄м̣ двигун̣асту дадрругхнах̣

147

अष्टगुणे गोतक्रे तानि प्रकृतानि सन्दध्यात् दिवसत्रितयादूर्ध्वं सम्यङ्निष्पेषयेत्तानि

аш̣т̣агун̣е готакре та̄ни пракр̣та̄ни сандадхйа̄т дивасатритайа̄дӯрдхвам̣ самйан̇ниш̣пеш̣айетта̄ни

148

वन्योपलेन घृष्ट्वा च दद्रुमालेपयेत्तेन सप्ताहाल्लेपोऽय दद्र्रूमचिराद्विनाशयति

ванйопалена гхр̣ш̣т̣ва̄ ча дадрума̄лепайеттена сапта̄ха̄ллепо'йа дадррӯмачира̄двина̄ш́айати

149

बिभीतकत्वङ्मलयूजटानां क्वाथेन पीतं गुडसंयुतेन आवल्गुजं बीजमपाकरोति श्वित्राणि कृच्छ्राण्यपि पुण्डरीकम्

бибхӣтакатван̇малайӯджат̣а̄на̄м̣ ква̄тхена пӣтам̣ гуд̣асам̣йутена а̄валгуджам̣ бӣджамапа̄кароти ш́витра̄н̣и кр̣ччхра̄н̣йапи пун̣д̣арӣкам

150

कुडवमवल्गुणबीजं हरितालचतुर्थभागसम्मिश्रम्

куд̣авамавалгун̣абӣджам̣ харита̄лачатуртхабха̄гасаммиш́рам

151

मनः शिलां तोलकार्द्धं गुञ्जाफलमग्निमूलञ्च मूत्रेण गवां पिष्टं सवर्णताकारकं श्वित्रे

манах̣ ш́ила̄м̣ толака̄рддхам̣ гун̃джа̄пхаламагнимӯлан̃ча мӯтрен̣а гава̄м̣ пиш̣т̣ам̣ саварн̣ата̄ка̄ракам̣ ш́витре

152

श्वेतं कुष्ठं व्रजत्यस्तं पक्षार्द्धेनाधिकेन वा गिरिकर्ण्यास्तु कृष्णाया मूलेन परिलेपितम्

ш́ветам̣ куш̣т̣хам̣ враджатйастам̣ пакш̣а̄рддхена̄дхикена ва̄ гирикарн̣йа̄сту кр̣ш̣н̣а̄йа̄ мӯлена парилепитам

153

क्वाथः सवाकुचीचूर्णो धात्रीखदिरसारयोः शङ्खेन्दुकुन्दधवलं श्वित्रं संसेवितो हरेत्

ква̄тхах̣ сава̄кучӣчӯрн̣о дха̄трӣкхадираса̄райох̣ ш́ан̇кхендукундадхавалам̣ ш́витрам̣ сам̣севито харет

154

मथितेन पिबेच्चूर्णं काकोदुम्बर्यवल्गुजम् तैलाक्तो घर्मसेवी स्यात्तक्राशी श्वित्रहृद्भवेत्

матхитена пибеччӯрн̣ам̣ ка̄кодумбарйавалгуджам таила̄кто гхармасевӣ сйа̄ттакра̄ш́ӣ ш́витрахр̣дбхавет

155

चतुष्पलं सोमराज्याः खदिरस्य पलं तथा पटोलमूलं त्रिफला त्रायमाणा दुरालभा

чатуш̣палам̣ сомара̄джйа̄х̣ кхадирасйа палам̣ татха̄ пат̣оламӯлам̣ трипхала̄ тра̄йама̄н̣а̄ дура̄лабха̄

156

कल्कार्थं कटुकं चापि कार्षिकान्सूक्ष्मपेषितान् पलद्वयं कौशिकस्य शुद्धस्यात्र प्रदापयेत्

калка̄ртхам̣ кат̣укам̣ ча̄пи ка̄рш̣ика̄нсӯкш̣мапеш̣ита̄н паладвайам̣ кауш́икасйа ш́уддхасйа̄тра прада̄пайет

157

सिद्धं सर्पिरिदं श्वित्रं हन्यादम्भ इवानलम् अष्टादशानां कुष्ठानां परमं चैतदौषधम्

сиддхам̣ сарпиридам̣ ш́витрам̣ ханйа̄дамбха ива̄налам аш̣т̣а̄даш́а̄на̄м̣ куш̣т̣ха̄на̄м̣ парамам̣ чаитадауш̣адхам

158

सोमराजीघृतं नाम निर्मितं ब्रह्मणा पुरा लोकानामुपकाराय श्वित्रकुष्ठादिरोगिणाम्

сомара̄джӣгхр̣там̣ на̄ма нирмитам̣ брахман̣а̄ пура̄ лока̄на̄мупака̄ра̄йа ш́витракуш̣т̣ха̄дирогин̣а̄м

159

इति चतुष्पञ्चाशत्तमः कुष्ठाधिकारः समाप्तः ५४

ити чатуш̣пан̃ча̄ш́аттамах̣ куш̣т̣ха̄дхика̄рах̣ сама̄птах̣