Чикитса санграха — чикитса стхана | Чикитса стхана

Астанга-санграха · Чикитса стхана · Глава 24 · 53 стихов

Чикитса самапти — завершение Чикитса стханы

Глава 24 Чикитса стханы — лечебный раздел о завершение Чикитса стханы. Вагбхата описывает лечение детально, с конкретными формулами и дозировками.

अथातो वातशोणितचिकित्सितं व्याख्यास्यामः इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः

атха̄то ва̄таш́он̣итачикитситам̣ вйа̄кхйа̄сйа̄мах̣ ити ха сма̄хура̄трейа̄дайо махарш̣айах̣

वातशोणितिनः स्निग्धस्य दाहरागरुक्तोदेषु जलौकोभिः कण्डूपतापस्वापचिमिचिमायनेषु शृङ्गतुम्बैर्दशाद्देशान्तरं सञ्चरत् सिरया प्रच्छानेन वा दुष्टमसृगसकृदल्पमवसेचयेत्

ва̄таш́он̣итинах̣ снигдхасйа да̄хара̄гаруктодеш̣у джалаукобхих̣ кан̣д̣ӯпата̄пасва̄пачимичима̄йанеш̣у ш́р̣н̇гатумбаирдаш́а̄ддеш́а̄нтарам̣ сан̃чарат сирайа̄ праччха̄нена ва̄ душ̣т̣амаср̣гасакр̣далпамавасечайет

असृक्क्षये हि गम्भीरशोफस्तम्भकम्पग्लानि सङ्गोचादयः स्युः सिराव्यधोक्ताश्च मूर्छादयः नैव च स्रावयेदङ्गग्लानौ रूक्षे वातोत्तरं च रक्तम् ततश्च पुनः स्नेहयुक्तानि रूक्षाणि वा विरेचनानि बस्तिकर्म चासकृत् प्रयोजयेत्

аср̣ккш̣айе хи гамбхӣраш́опхастамбхакампагла̄ни сан̇гоча̄дайах̣ сйух̣ сира̄вйадхокта̄ш́ча мӯрчха̄дайах̣ наива ча сра̄вайедан̇гагла̄нау рӯкш̣е ва̄тоттарам̣ ча рактам таташ́ча пунах̣ снехайукта̄ни рӯкш̣а̄н̣и ва̄ виречана̄ни бастикарма ча̄сакр̣т прайоджайет

अथ वातप्रबले पुराणघृतं पिबेच्छतावरीघृतं वा

атха ва̄тапрабале пура̄н̣агхр̣там̣ пибеччхата̄варӣгхр̣там̣ ва̄

दशमूलपुनर्नवद्वयैरण्डमुद्गपर्णीमाषपर्णीमहामेदाशतावरीरास्नावाक्पुष्पीशङ्खपुष्पीबलातिबला द्विपलांशाः पृथक् जलद्रोणे विपाचयेत् पादशेषे च तत्तुल्यानि पृथक् छागमांसामलकेक्षुरसघृतक्षीराणि संयोज्य कल्कं च पिप्पलीमरिचकाश्मर्यफलोत्पलद्विमेदाद्विश्रावणीवीरापुनर्नवनागरसमङ्गातुगाक्षीरीक्षीरकाकोलीद्राक्षाक्षोडपद्मबीजशृङ्गाटकनिकोचकभव्योरुमाणखर्जूरवाताममुञ्जाताभिषुकाणां पुनः पचेत् एतज्जीवनीयाख्यं सर्पिर्वातविकारान् विशेषतश्च पाण्डुरोगज्वरापस्मारभगन्दरश्वासकासहिध्मास्वरभेदपार्श्वशूलयकृत्प्लीहमूत्रसङ्गाश्मरीवात्तशोणितसर्वाङ्गैकाङ्गरोगानपहरति बल्यं वर्ण्यं वृष्यं चक्षुष्यं पुत्रदं च तैलसात्म्यो वा क्षीरसितोपेतं तैलं पिबेत्

даш́амӯлапунарнавадвайаиран̣д̣амудгапарн̣ӣма̄ш̣апарн̣ӣмаха̄меда̄ш́ата̄варӣра̄сна̄ва̄кпуш̣пӣш́ан̇кхапуш̣пӣбала̄тибала̄ двипала̄м̣ш́а̄х̣ пр̣тхак джаладрон̣е випа̄чайет па̄даш́еш̣е ча таттулйа̄ни пр̣тхак чха̄гама̄м̣са̄малакекш̣урасагхр̣такш̣ӣра̄н̣и сам̣йоджйа калкам̣ ча пиппалӣмаричака̄ш́марйапхалотпаладвимеда̄двиш́ра̄ван̣ӣвӣра̄пунарнавана̄гарасаман̇га̄туга̄кш̣ӣрӣкш̣ӣрака̄колӣдра̄кш̣а̄кш̣од̣ападмабӣджаш́р̣н̇га̄т̣аканикочакабхавйорума̄н̣акхарджӯрава̄та̄мамун̃джа̄та̄бхиш̣ука̄н̣а̄м̣ пунах̣ пачет етаджджӣванӣйа̄кхйам̣ сарпирва̄тавика̄ра̄н виш́еш̣аташ́ча па̄н̣д̣урогаджвара̄пасма̄рабхагандараш́ва̄сака̄сахидхма̄сварабхедапа̄рш́ваш́ӯлайакр̣тплӣхамӯтрасан̇га̄ш́марӣва̄тташ́он̣итасарва̄н̇гаика̄н̇гарога̄напахарати балйам̣ варн̣йам̣ вр̣ш̣йам̣ чакш̣уш̣йам̣ путрадам̣ ча таиласа̄тмйо ва̄ кш̣ӣраситопетам̣ таилам̣ пибет

अथवा शतावरीमयूरकक्षीरविदारीबलाद्वयतृणपञ्चमूलक्वाथे पद्मकादिगर्भं साधितम् बलातैलं वा वातव्याध्युक्तम् शतपाकं वा वातहरसिद्धेन पयसाम्लैर्वा स्पर्शसुखं परिषेकं कुर्वीत

атхава̄ ш́ата̄варӣмайӯракакш̣ӣравида̄рӣбала̄двайатр̣н̣апан̃чамӯлаква̄тхе падмака̄дигарбхам̣ са̄дхитам бала̄таилам̣ ва̄ ва̄тавйа̄дхйуктам ш́атапа̄кам̣ ва̄ ва̄тахарасиддхена пайаса̄млаирва̄ спарш́асукхам̣ париш̣екам̣ курвӣта

प्रत्येकशो यवगोधूमतिलमुद्गमाषेषु काकोलीजीवकर्षभकबलातिबलातिबलाशृगालविन्नामेषशृङ्गीप्रियालसितोपलासुरभिवचाकशेरुकल्कमिश्रेषूपनाहार्थं सर्पिस्तैलवसामज्जदुग्धसिद्धान् पञ्च पायसानुपकल्पयेत् स्नैहिकफलमज्जोत्कारिकां वा बिल्वपेशिकातगरदेवदारुसरलरास्नाहरेणुकुष्ठशतपुष्पाभिर्वा दधिमस्तुयुक्ताभिरुपनाहः

пратйекаш́о йавагодхӯматиламудгама̄ш̣еш̣у ка̄колӣджӣвакарш̣абхакабала̄тибала̄тибала̄ш́р̣га̄лавинна̄меш̣аш́р̣н̇гӣприйа̄ласитопала̄сурабхивача̄каш́ерукалкамиш́реш̣ӯпана̄ха̄ртхам̣ сарпистаилаваса̄маджджадугдхасиддха̄н пан̃ча па̄йаса̄нупакалпайет снаихикапхаламаджджотка̄рика̄м̣ ва̄ билвапеш́ика̄тагарадевада̄русаралара̄сна̄харен̣укуш̣т̣хаш́атапуш̣па̄бхирва̄ дадхимастуйукта̄бхирупана̄хах̣

यवमधुकैरण्डबीजपुनर्नवैर्धान्याम्बुपिष्टैः प्रलेपः मातुलुङ्गाम्लवेतससैन्धवघृतमिश्रं वा शिग्रुमूलम् सहचरजीवन्तीमूलं वा रास्नामधुकगुडूचीबलाद्वयजीवकर्षभकल्कक्षीरसिद्धं ससिक्थकं सर्पिरभ्यङ्गः

йавамадхукаиран̣д̣абӣджапунарнаваирдха̄нйа̄мбупиш̣т̣аих̣ пралепах̣ ма̄тулун̇га̄млаветасасаиндхавагхр̣тамиш́рам̣ ва̄ ш́игрумӯлам сахачараджӣвантӣмӯлам̣ ва̄ ра̄сна̄мадхукагуд̣ӯчӣбала̄двайаджӣвакарш̣абхакалкакш̣ӣрасиддхам̣ сасиктхакам̣ сарпирабхйан̇гах̣

पित्तप्रबले द्राक्षारेवतफलपयस्यामधुकचन्दनकाश्मर्यकषायं शर्करामधुमधुरं पाययेत् शतावरीपटोलत्रिफलागुडूचीकटुकाकषायं वा स्वादुतिक्तवर्गसिद्धं च सर्पिः क्षीरं च रास्नाभीरुदशमूलबलासिद्धं वा धारोष्णं वा विरेकार्थे त्रिवृच्चूर्णयुक्तं वा क्षीराहारो वा क्षीरेणैरण्डतैलं बहुशः पिबेत् अमृतारग्वधाटरूषककषायेण वा क्षीरबस्तीन् वा सघृतान् दद्यात्

питтапрабале дра̄кш̣а̄реватапхалапайасйа̄мадхукачанданака̄ш́марйакаш̣а̄йам̣ ш́аркара̄мадхумадхурам̣ па̄йайет ш́ата̄варӣпат̣олатрипхала̄гуд̣ӯчӣкат̣ука̄каш̣а̄йам̣ ва̄ сва̄дутиктаваргасиддхам̣ ча сарпих̣ кш̣ӣрам̣ ча ра̄сна̄бхӣрудаш́амӯлабала̄сиддхам̣ ва̄ дха̄рош̣н̣ам̣ ва̄ вирека̄ртхе тривр̣ччӯрн̣айуктам̣ ва̄ кш̣ӣра̄ха̄ро ва̄ кш̣ӣрен̣аиран̣д̣атаилам̣ бахуш́ах̣ пибет амр̣та̄рагвадха̄т̣арӯш̣акакаш̣а̄йен̣а ва̄ кш̣ӣрабастӣн ва̄ сагхр̣та̄н дадйа̄т

शीतैश्च चन्दनपद्मकबिसमृणालादिभिः शृतेन क्षीरेण परिषेकः क्षीरेक्षुरसमधुशर्करातण्डुलोदकेन वा द्राक्षामधुककाश्मर्ययुतेन वा धान्याम्लेन वा जीवनीयसिद्धेन वा सर्पिषा शतधौतेन वा

ш́ӣтаиш́ча чанданападмакабисамр̣н̣а̄ла̄дибхих̣ ш́р̣тена кш̣ӣрен̣а париш̣еках̣ кш̣ӣрекш̣урасамадхуш́аркара̄тан̣д̣улодакена ва̄ дра̄кш̣а̄мадхукака̄ш́марйайутена ва̄ дха̄нйа̄млена ва̄ джӣванӣйасиддхена ва̄ сарпиш̣а̄ ш́атадхаутена ва̄

मसूरोशीरप्रपौण्डरीकदार्वीमधुकमञ्जिष्ठाचन्दनोत्पलपद्मकैरकासक्तुभिः सघृतक्षीरशर्करैः प्रेदहे दाहरागरुग्विसर्पशोफहरः गोधूमचूर्णो वा छागक्षीरसंयुक्तो लेपः तिलाश्च पयसा पिष्टाः भृष्टाः कपाले पुनः पयसि प्रक्षिप्य निर्वापिताः

масӯрош́ӣрапрапаун̣д̣арӣкада̄рвӣмадхукаман̃джиш̣т̣ха̄чанданотпалападмакаирака̄сактубхих̣ сагхр̣такш̣ӣраш́аркараих̣ предахе да̄хара̄гаругвисарпаш́опхахарах̣ годхӯмачӯрн̣о ва̄ чха̄гакш̣ӣрасам̣йукто лепах̣ тила̄ш́ча пайаса̄ пиш̣т̣а̄х̣ бхр̣ш̣т̣а̄х̣ капа̄ле пунах̣ пайаси пракш̣ипйа нирва̄пита̄х̣

रक्तप्रबले ऽप्येवं बहुशश्च शोणितमवसेचयेत्

рактапрабале 'пйевам̣ бахуш́аш́ча ш́он̣итамавасечайет

श्लेष्मप्रबले धात्रीनिशामुस्ताकषायं मधुमधुरपिबेत् त्रिफलाकषायं वा मधुकशृङ्गिवेराभयाकटुरोहिणीनिर्यूहं वा यथार्हस्नेहपीतं च मृदु वामयेद्विरूक्षयेच्च न चातिसेकलेपान् दद्यात्

ш́леш̣мапрабале дха̄трӣниш́а̄муста̄каш̣а̄йам̣ мадхумадхурапибет трипхала̄каш̣а̄йам̣ ва̄ мадхукаш́р̣н̇гивера̄бхайа̄кат̣урохин̣ӣнирйӯхам̣ ва̄ йатха̄рхаснехапӣтам̣ ча мр̣ду ва̄майедвирӯкш̣айечча на ча̄тисекалепа̄н дадйа̄т

निम्बसर्षपाश्वगन्धाक्षारतिलैः कोष्णैर्लेपः वचागारधूमद्विनिशाकुष्ठशतपुष्पाभिर्वा पुनर्नवेन वा सघृतेन तिलसर्षपातसीयवचूर्णो वा श्लेष्मातककपित्थमधुशिग्रुमिश्रः क्षारमूत्रपिष्टः कटुकस्कन्धसिद्धैः क्षारोदकतैलमूत्रैः सेकः

нимбасарш̣апа̄ш́вагандха̄кш̣а̄ратилаих̣ кош̣н̣аирлепах̣ вача̄га̄радхӯмадвиниш́а̄куш̣т̣хаш́атапуш̣па̄бхирва̄ пунарнавена ва̄ сагхр̣тена тиласарш̣апа̄тасӣйавачӯрн̣о ва̄ ш́леш̣ма̄такакапиттхамадхуш́игрумиш́рах̣ кш̣а̄рамӯтрапиш̣т̣ах̣ кат̣укаскандхасиддхаих̣ кш̣а̄родакатаиламӯтраих̣ секах̣

संसर्गे मिश्रं यथोद्रेकं वा प्रतिकुर्यात् सर्वेषु च यथायथं गुडूचीं गुडहरीतकीं पिप्पलीवर्धमानं वा शीलयेद्बस्तिकर्म चाभीक्ष्णमिति भवति चात्र

сам̣сарге миш́рам̣ йатходрекам̣ ва̄ пратикурйа̄т сарвеш̣у ча йатха̄йатхам̣ гуд̣ӯчӣм̣ гуд̣ахарӣтакӣм̣ пиппалӣвардхама̄нам̣ ва̄ ш́ӣлайедбастикарма ча̄бхӣкш̣н̣амити бхавати ча̄тра

बाह्यमालेपनाभ्यङ्गपरिषेकावगाहनैः विरेकास्थापनस्नेहपानैरान्तरमाचरेत्

ба̄хйама̄лепана̄бхйан̇гапариш̣ека̄вага̄ханаих̣ вирека̄стха̄панаснехапа̄наира̄нтарама̄чарет

सर्पिस्तैलवसामज्जपानाभ्यञ्जनबस्तिभिः लेपोपनाहसेकैश्च कोष्णैर्वातोत्तरं जयेत्

сарпистаилаваса̄маджджапа̄на̄бхйан̃джанабастибхих̣ лепопана̄хасекаиш́ча кош̣н̣аирва̄тоттарам̣ джайет

विरेचनैर्घृतक्षीरपानसेचनबस्तिभिः पित्तरक्तोत्तरं वातरक्तं लेपैश्च शीतलैः

виречанаиргхр̣такш̣ӣрапа̄насечанабастибхих̣ питтарактоттарам̣ ва̄тарактам̣ лепаиш́ча ш́ӣталаих̣

वमनं मृदु नात्यर्थं स्नेहसेकादिलङ्घनम् कोष्णा लेपाश्च शस्यन्ते वातरक्ते कफोत्तरे

ваманам̣ мр̣ду на̄тйартхам̣ снехасека̄дилан̇гханам кош̣н̣а̄ лепа̄ш́ча ш́асйанте ва̄таракте капхоттаре

वातश्लेष्मोत्तरे शीतैः प्रलिप्ते वातशोणिते विदाहशोफरुक्कण्डूविवृद्धिः स्तम्भनाद्भवेत्

ва̄таш́леш̣моттаре ш́ӣтаих̣ пралипте ва̄таш́он̣ите вида̄хаш́опхаруккан̣д̣ӯвивр̣ддхих̣ стамбхана̄дбхавет

पित्तरक्तोत्तरे वातरक्ते लेपादयो हिमाः उष्णैः प्लोषोषरुग्रागस्वेदावदरणोद्भवः

питтарактоттаре ва̄таракте лепа̄дайо хима̄х̣ уш̣н̣аих̣ плош̣ош̣аругра̄гасведа̄вадаран̣одбхавах̣

मधुयष्ट्याः पलशतात् कषाये पादशेषिते तैलाढकं समक्षीरं पचेत् कल्कैः पलोन्मितैः

мадхуйаш̣т̣йа̄х̣ палаш́ата̄т каш̣а̄йе па̄даш́еш̣ите таила̄д̣хакам̣ самакш̣ӣрам̣ пачет калкаих̣ палонмитаих̣

शतपुष्पावरीमूर्वापयस्याभीरुचन्दनैः स्थिराहंसपदीमांसीद्विमेदामधुपर्णिभिः

ш́атапуш̣па̄варӣмӯрва̄пайасйа̄бхӣручанданаих̣ стхира̄хам̣сападӣма̄м̣сӣдвимеда̄мадхупарн̣ибхих̣

काकोलीक्षीरकाकोलीतामलक्यर्धिपद्मकैः जीवन्तीजीवकर्षभत्वक्पत्रनखवालकैः

ка̄колӣкш̣ӣрака̄колӣта̄малакйардхипадмакаих̣ джӣвантӣджӣвакарш̣абхатвакпатранакхава̄лакаих̣

प्रपौण्डरीकमञ्जिष्ठासारिवैन्द्रीवितुन्नकैः चतुष्प्रयोगं वातासृक्पित्तदाहज्वरार्तिनुत्

прапаун̣д̣арӣкаман̃джиш̣т̣ха̄са̄риваиндрӣвитуннакаих̣ чатуш̣прайогам̣ ва̄та̄ср̣кпиттада̄хаджвара̄ртинут

मधुयष्ट्याः पलं दत्वा तैलप्रस्थं चतुर्गुणे क्षीरे पचेच्छतं वारांस्तदेवं मधुकाच्छते

мадхуйаш̣т̣йа̄х̣ палам̣ датва̄ таилапрастхам̣ чатургун̣е кш̣ӣре пачеччхатам̣ ва̄ра̄м̣стадевам̣ мадхука̄ччхате

सिद्धं योज्यं तृडुन्मादश्वासकासविसर्पिषु हृत्पाण्डुरोगवातासृक्पित्तादिषु च पूर्ववत्

сиддхам̣ йоджйам̣ тр̣д̣унма̄даш́ва̄сака̄сависарпиш̣у хр̣тпа̄н̣д̣урогава̄та̄ср̣кпитта̄диш̣у ча пӯрвават

कुपिते मार्गसंरोधान्मेदसो वा कफस्य वा अतिवृद्ध्यानिले शस्तं नादौ स्नेहनबृंहणम्

купите ма̄ргасам̣родха̄нмедасо ва̄ капхасйа ва̄ ативр̣ддхйа̄ниле ш́астам̣ на̄дау снеханабр̣м̣хан̣ам

कृत्वा तत्राढ्यवातोक्तं वातशोणितिकं ततः भेषजं स्नेहनं कुर्याद्यच्च रक्तप्रसादनम्

кр̣тва̄ татра̄д̣хйава̄токтам̣ ва̄таш́он̣итикам̣ татах̣ бхеш̣аджам̣ снеханам̣ курйа̄дйачча рактапраса̄данам

गम्भीरे रक्तमाक्रान्तं स्याच्चेद्वातेन वर्जयेत् रक्तपित्तातिवृध्या तु पाकमाशु निगच्छति

гамбхӣре рактама̄кра̄нтам̣ сйа̄ччедва̄тена варджайет рактапитта̄тивр̣дхйа̄ ту па̄кама̄ш́у нигаччхати

भिन्नं स्रवति तद्रक्तं विदग्धं पूयमेव वा तयोश्चिकित्सां व्रणवत् भेदशोधनरोपणीम्

бхиннам̣ сравати тадрактам̣ видагдхам̣ пӯйамева ва̄ тайош́чикитса̄м̣ вран̣ават бхедаш́одханаропан̣ӣм

कुर्यादुपद्रवाणां च तस्मात्तस्माच्चिकित्सितात् प्राणादिकोपे युगपद्यथोद्दिष्टं यथामयम् यथासन्नं च भैषज्यं विकल्प्यं स्याद्यथाबलम्

курйа̄дупадрава̄н̣а̄м̣ ча тасма̄ттасма̄ччикитсита̄т пра̄н̣а̄дикопе йугападйатходдиш̣т̣ам̣ йатха̄майам йатха̄саннам̣ ча бхаиш̣аджйам̣ викалпйам̣ сйа̄дйатха̄балам

नीते निरामतां सामे स्वेदलङ्घनपाचनैः रूक्षैश्चालेपसेकाद्यैः कुर्यात् केवलवातनुत्

нӣте нира̄мата̄м̣ са̄ме сведалан̇гханапа̄чанаих̣ рӯкш̣аиш́ча̄лепасека̄дйаих̣ курйа̄т кевалава̄танут

वायौ पित्तावृते शीतामुष्णां च बहुशः क्रियाम् व्यत्यासाद्योजयेत्सर्पिर्जीवनीयं च पाययेत्

ва̄йау питта̄вр̣те ш́ӣта̄муш̣н̣а̄м̣ ча бахуш́ах̣ крийа̄м вйатйа̄са̄дйоджайетсарпирджӣванӣйам̣ ча па̄йайет

धन्वमांसं यवः शालिर्विरेकः क्षीरवान्मृदुः सक्षीरा बस्तयः क्षीरं पञ्चमूलबलाशृतम्

дханвама̄м̣сам̣ йавах̣ ш́а̄лирвиреках̣ кш̣ӣрава̄нмр̣дух̣ сакш̣ӣра̄ бастайах̣ кш̣ӣрам̣ пан̃чамӯлабала̄ш́р̣там

काले ऽनुवासनं तैलैर्मधुरौषधसाधितैः यष्टीमधुबलातैलघृतक्षीरैश्च सेचनम् पञ्चमूलकषायेण वारिणा शीतलेन वा

ка̄ле 'нува̄санам̣ таилаирмадхурауш̣адхаса̄дхитаих̣ йаш̣т̣ӣмадхубала̄таилагхр̣такш̣ӣраиш́ча сечанам пан̃чамӯлакаш̣а̄йен̣а ва̄рин̣а̄ ш́ӣталена ва̄

कफावृते यवान्नानि जाङ्गला मृगपक्षिणः स्वेदास्तीक्ष्णा निरूहाश्च वमनं सविरेचनम्

капха̄вр̣те йава̄нна̄ни джа̄н̇гала̄ мр̣гапакш̣ин̣ах̣ сведа̄стӣкш̣н̣а̄ нирӯха̄ш́ча ваманам̣ савиречанам

पुराणसर्पिस्तैलं च तिलसर्षपजं हितम् संसृष्टे कफपित्ताभ्यां पित्तमादौ विनिर्जयेत्

пура̄н̣асарпистаилам̣ ча тиласарш̣ападжам̣ хитам сам̣ср̣ш̣т̣е капхапитта̄бхйа̄м̣ питтама̄дау винирджайет

कारयेद्रक्तसंसृष्टे वातशोणितिकीं क्रियाम् स्वेदाभ्यङ्गरसाः क्षीरं स्नेहो मांसावृते हितम्

ка̄райедрактасам̣ср̣ш̣т̣е ва̄таш́он̣итикӣм̣ крийа̄м сведа̄бхйан̇гараса̄х̣ кш̣ӣрам̣ снехо ма̄м̣са̄вр̣те хитам

प्रमेहमेदोवातघ्नमाढ्यवाते भिषग्जितम् महास्नेहो ऽस्थिमज्जस्थे पूर्वोक्तं रेतसावृते

прамехамедова̄тагхнама̄д̣хйава̄те бхиш̣агджитам маха̄снехо 'стхимаджджастхе пӯрвоктам̣ ретаса̄вр̣те

अन्नावृते पाचनीयं वमनं दीपनं लघु मूत्रावृते मूत्रलानि स्वेदाश्चोत्तरबस्तयः एरण्डतैलं वर्चस्थे बस्तिस्नेहाश्च भेदिनः

анна̄вр̣те па̄чанӣйам̣ ваманам̣ дӣпанам̣ лагху мӯтра̄вр̣те мӯтрала̄ни сведа̄ш́чоттарабастайах̣ еран̣д̣атаилам̣ варчастхе бастиснеха̄ш́ча бхединах̣

कफपित्ताविरुद्धं यद्यच्च वातानुलोमनम् सर्वस्थानावृतेप्याशु तत्कार्यं मातरिश्वनि

капхапитта̄вируддхам̣ йадйачча ва̄та̄нуломанам сарвастха̄на̄вр̣тепйа̄ш́у татка̄рйам̣ ма̄тариш́вани

अनभिष्यन्दि च स्निग्धं स्रोतसां शुद्धिकारणम् यापना बस्तयः प्रायो मधुराः सानुवासनाः

анабхиш̣йанди ча снигдхам̣ сротаса̄м̣ ш́уддхика̄ран̣ам йа̄пана̄ бастайах̣ пра̄йо мадхура̄х̣ са̄нува̄сана̄х̣

प्रसमीक्ष्य बलाधिक्यं मृदु कार्यं विरेचनम् रसायनानां सर्वेषामुपयोगः प्रशस्यते

прасамӣкш̣йа бала̄дхикйам̣ мр̣ду ка̄рйам̣ виречанам раса̄йана̄на̄м̣ сарвеш̣а̄мупайогах̣ праш́асйате

शिलाह्वस्य विशेषेण पयसा शुद्धगुग्गुलोः लेहो वा भार्गवस्तद्वदेकादशसिताशतः

ш́ила̄хвасйа виш́еш̣ен̣а пайаса̄ ш́уддхагуггулох̣ лехо ва̄ бха̄ргавастадвадека̄даш́асита̄ш́атах̣

अपाने त्वावृते सर्वं दीपनं ग्राहि भेषजम् वातानुलोमनं कार्यं मूत्राशयविशोधनम्

апа̄не тва̄вр̣те сарвам̣ дӣпанам̣ гра̄хи бхеш̣аджам ва̄та̄нуломанам̣ ка̄рйам̣ мӯтра̄ш́айавиш́одханам

इति सङ्क्षेपतः प्रोक्तमावृतानां चिकित्सितम् प्राणाद्यानां भिषक् कुर्याद्वितर्क्य स्वयमेव तत्

ити сан̇кш̣епатах̣ проктама̄вр̣та̄на̄м̣ чикитситам пра̄н̣а̄дйа̄на̄м̣ бхиш̣ак курйа̄двитаркйа свайамева тат

उदानं योजयेदूर्ध्वमपानं चानुलोमयेत् समानं शमयोद्विद्वांस्त्रिधा व्यानं च योजयेत्

уда̄нам̣ йоджайедӯрдхвамапа̄нам̣ ча̄нуломайет сама̄нам̣ ш́амайодвидва̄м̣стридха̄ вйа̄нам̣ ча йоджайет

प्राणो रक्ष्यश्चतुर्भ्यो ऽपि तत्स्थितौ देहसंस्थितिः स्वं स्वं स्थानं नयेदेवं वृतान् वातान् विमार्गगान्

пра̄н̣о ракш̣йаш́чатурбхйо 'пи татстхитау дехасам̣стхитих̣ свам̣ свам̣ стха̄нам̣ найедевам̣ вр̣та̄н ва̄та̄н вима̄ргага̄н

सर्वं चावरणं पित्तरक्तसंसर्गवर्जितम् रसायनविधानेन लघुनो हन्ति शीलितः

сарвам̣ ча̄варан̣ам̣ питтарактасам̣саргаварджитам раса̄йанавидха̄нена лагхуно ханти ш́ӣлитах̣

पित्तावृते पित्तहरं मरुतश्चानुलोमनम् रक्तावृते ऽपि तद्वच्च खुडोक्तं यच्च भेषजम् पित्तरक्तानिलहितं विविधं च रसायनम्

питта̄вр̣те питтахарам̣ маруташ́ча̄нуломанам ракта̄вр̣те 'пи тадвачча кхуд̣октам̣ йачча бхеш̣аджам питтаракта̄нилахитам̣ вивидхам̣ ча раса̄йанам

यथानिदानं निर्दिष्टमिति सम्यक्चिकित्सितम् आयुर्वेदफलं स्थानमेतत्सद्यो ऽर्तिनाशनात्

йатха̄нида̄нам̣ нирдиш̣т̣амити самйакчикитситам а̄йурведапхалам̣ стха̄наметатсадйо 'ртина̄ш́ана̄т

चिकित्सितं हितं पथ्यं प्रायश्चित्तं भिषग्जितम् भेषजं शमनं शस्तं पर्यायैः स्मृतमौषधम् अष् चि.१६.१४: भेलविहित अष् चि.२३.६०: भेडस्य संमत

чикитситам̣ хитам̣ патхйам̣ пра̄йаш́читтам̣ бхиш̣агджитам бхеш̣аджам̣ ш́аманам̣ ш́астам̣ парйа̄йаих̣ смр̣тамауш̣адхам аш̣ чи..: бхелавихита аш̣ чи..: бхед̣асйа сам̣мата