Расаяна адхьяя

чикитса стхана

Астанга-санграха · Чикитса стхана · Глава 23 · 89 стихов

Расаяна адхьяя — омоложение

Глава 23 Чикитса стханы — лечебный раздел о омоложение. Вагбхата описывает лечение детально, с конкретными формулами и дозировками.

अथातो वातव्याधिचिकित्सितं व्याख्यास्यामः इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः

атха̄то ва̄тавйа̄дхичикитситам̣ вйа̄кхйа̄сйа̄мах̣ ити ха сма̄хура̄трейа̄дайо махарш̣айах̣

सर्वेषु केवलानिलविकारेष्वन्तर्बहिः स्नेहस्वेदौ साल्वलेनोपनाहो निवातं स्थानं प्रावरणानि दशमूलक्वाथसिद्धा महास्नेहप्रगाढाः स्निग्धा दध्यम्ला नागरपिप्पलीतीक्ष्णा ग्राम्यानूपौदकशिरःपिशितरसाः पयांसि यूषाः प्रीणनानि चान्नानि तैरेव च मांसैर्महास्नेहसंसृष्टैस्तदक्तानामभीक्ष्णं पिण्डादिस्वेदाः

сарвеш̣у кевала̄нилавика̄реш̣вантарбахих̣ снехасведау са̄лваленопана̄хо нива̄там̣ стха̄нам̣ пра̄варан̣а̄ни даш́амӯлаква̄тхасиддха̄ маха̄снехапрага̄д̣ха̄х̣ снигдха̄ дадхйамла̄ на̄гарапиппалӣтӣкш̣н̣а̄ гра̄мйа̄нӯпаудакаш́ирах̣пиш́итараса̄х̣ пайа̄м̣си йӯш̣а̄х̣ прӣн̣ана̄ни ча̄нна̄ни таирева ча ма̄м̣саирмаха̄снехасам̣ср̣ш̣т̣аистадакта̄на̄мабхӣкш̣н̣ам̣ пин̣д̣а̄дисведа̄х̣

अपि च कोलकुलत्थामरतरुयवमिसिमाषातसीवचाकुष्ठम् रास्नातैलफलानि च वातजिदुत्कारिकाम्लोष्णा

апи ча колакулаттха̄маратаруйавамисима̄ш̣а̄тасӣвача̄куш̣т̣хам ра̄сна̄таилапхала̄ни ча ва̄таджидутка̄рика̄млош̣н̣а̄

बिडालनकुलोष्ट्रसृगालादिचर्मभिर्बन्धः स्निग्धा बस्तयो नावनानि च प्रयोज्यानि दोषोपक्रमणीयं चेक्षेत

бид̣а̄ланакулош̣т̣раср̣га̄ла̄дичармабхирбандхах̣ снигдха̄ бастайо на̄вана̄ни ча прайоджйа̄ни дош̣опакраман̣ӣйам̣ чекш̣ета

स्निग्धस्विन्नस्य हि तोदभेदायामशूलादयो वातविकाराः शीघ्रमुपशाम्यन्ति स्नेहश्च धातून् पुष्णाति बलं च देहे जनयति तस्मात् पुनः पुनः स्नेहस्वेदौ शीलयेत् तन्मृदूकृते च कोष्ठे नावतिष्ठन्त्यनिलामयाः

снигдхасвиннасйа хи тодабхеда̄йа̄маш́ӯла̄дайо ва̄тавика̄ра̄х̣ ш́ӣгхрамупаш́а̄мйанти снехаш́ча дха̄тӯн пуш̣н̣а̄ти балам̣ ча дехе джанайати тасма̄т пунах̣ пунах̣ снехасведау ш́ӣлайет танмр̣дӯкр̣те ча кош̣т̣хе на̄ватиш̣т̣хантйанила̄майа̄х̣

यदि तु सदोषत्वान्न निवर्तन्ते ततः सर्वशरीरगे ऽपि वायौ विशेषतः पक्वाशयाश्रिते मृदुस्नेहविरेचनं तिल्वकसर्पिः सातलाघृतमैरण्डतैलं वा क्षीरेण दद्यात् एवं हि विशुद्धस्रोतसो ऽनावृतः पवनो विचरन्नाशु शान्तिमेति

йади ту садош̣атва̄нна нивартанте татах̣ сарваш́арӣраге 'пи ва̄йау виш́еш̣атах̣ паква̄ш́айа̄ш́рите мр̣дуснехавиречанам̣ тилвакасарпих̣ са̄тала̄гхр̣тамаиран̣д̣атаилам̣ ва̄ кш̣ӣрен̣а дадйа̄т евам̣ хи виш́уддхасротасо 'на̄вр̣тах̣ павано вичаранна̄ш́у ш́а̄нтимети

अपि च स्निग्धाम्ललवणोष्णाद्यैराहारैर्हि मलश्चितः स्रोतो बध्वानिलं रुन्ध्यात्तस्मात्तमनुलोमयेत्

апи ча снигдха̄млалаван̣ош̣н̣а̄дйаира̄ха̄раирхи малаш́читах̣ срото бадхва̄нилам̣ рундхйа̄ттасма̄ттамануломайет

अथ दुर्बले विरेच्ये निरूहं पाचनीयदीपनीयद्रव्ययुक्तमेवंविधं च भोज्यम् भोज्ययुक्तं वा स्रंसनमवचारयेत् विशुद्धस्य च समिद्धे ऽग्रावसकृत् स्नेहस्वेदौ स्वाद्वम्ललवणं चान्नपानम् एवमप्यनिवृत्ताववपीडकस्नेहान् बस्तिकर्म च प्रयोजयेत्

атха дурбале виречйе нирӯхам̣ па̄чанӣйадӣпанӣйадравйайуктамевам̣видхам̣ ча бходжйам бходжйайуктам̣ ва̄ срам̣санамавача̄райет виш́уддхасйа ча самиддхе 'гра̄васакр̣т снехасведау сва̄двамлалаван̣ам̣ ча̄ннапа̄нам евамапйанивр̣тта̄вавапӣд̣акаснеха̄н бастикарма ча прайоджайет

आमाशयगते कृतवमनस्य षड्ढरणं चूर्णं परतश्च यथार्हं स्नेहादीन् नाभिदेशमाश्रिते बिल्वशलाटुभिः सिद्धान् मत्स्यान् अशेषकोष्ठाश्रिते पुनरर्शोग्रहणीविहितमाममलपाचनं क्षारोपयोगानन्तर्गुल्मोपक्रमं च प्रयुञ्जीत हृदयस्थे अंशुमत्या शृतं पयः

а̄ма̄ш́айагате кр̣таваманасйа ш̣ад̣д̣харан̣ам̣ чӯрн̣ам̣ параташ́ча йатха̄рхам̣ снеха̄дӣн на̄бхидеш́ама̄ш́рите билваш́ала̄т̣убхих̣ сиддха̄н матсйа̄н аш́еш̣акош̣т̣ха̄ш́рите пунарарш́ограхан̣ӣвихитама̄мамалапа̄чанам̣ кш̣а̄ропайога̄нантаргулмопакрамам̣ ча прайун̃джӣта хр̣дайастхе ам̣ш́уматйа̄ ш́р̣там̣ пайах̣

श्रोत्रादिगते शिरोगते च विशेषेण स्नैहिकं नस्यं धूमं शिरोबस्तिमर्दनालेपनान्यथास्वं च स्रोतसां प्रीणनम्

ш́ротра̄дигате ш́ирогате ча виш́еш̣ен̣а снаихикам̣ насйам̣ дхӯмам̣ ш́иробастимардана̄лепана̄нйатха̄свам̣ ча сротаса̄м̣ прӣн̣анам

त्वचि स्थिते ऽभ्यङ्गस्वेदनिवातानि रक्ते शीतप्रदेहविरेकरक्तमोक्षाः मांसमेदसोर्विरेकास्थापनशमनानि अस्थिमज्ज्ञोरन्तर्बहिःस्नेहाः शुक्रप्राप्ते हर्षः शुक्रलं चान्नपानम् विबद्धे तु शुक्रे विरेचनम् ततो ऽनुबन्धे ऽनन्तरोक्तां क्रियां कुर्यात् पुत्रकामीयं चेक्षेत

твачи стхите 'бхйан̇гасведанива̄та̄ни ракте ш́ӣтапрадехавирекарактамокш̣а̄х̣ ма̄м̣самедасорвирека̄стха̄панаш́амана̄ни астхимаджджн̃орантарбахих̣снеха̄х̣ ш́украпра̄пте харш̣ах̣ ш́укралам̣ ча̄ннапа̄нам вибаддхе ту ш́укре виречанам тато 'нубандхе 'нантарокта̄м̣ крийа̄м̣ курйа̄т путрака̄мӣйам̣ чекш̣ета

शुष्यति तु गर्भे बालेषु च यष्टीमधुककाश्मर्यफलसारिवाशर्कराशृतं पयो दद्यात् मांसादमांसरसांश्च बृंहणीयस्नेहयुक्तान्

ш́уш̣йати ту гарбхе ба̄леш̣у ча йаш̣т̣ӣмадхукака̄ш́марйапхаласа̄рива̄ш́аркара̄ш́р̣там̣ пайо дадйа̄т ма̄м̣са̄дама̄м̣сараса̄м̣ш́ча бр̣м̣хан̣ӣйаснехайукта̄н

सिरास्नावसन्धिप्राप्ते ऽभ्यङ्गमर्दनस्वेदोपनाहबन्धाग्निकर्माणि सङ्कोचे माषसैन्धवसाधितं तैलमभ्यङ्गः स्वापे बहुशो रक्तावसेचनम् न त्वङ्गम्लानौ शोषभयात् स्रुतरक्तस्य तैललवणागारधूमैः प्रदेहः

сира̄сна̄васандхипра̄пте 'бхйан̇гамарданасведопана̄хабандха̄гникарма̄н̣и сан̇коче ма̄ш̣асаиндхаваса̄дхитам̣ таиламабхйан̇гах̣ сва̄пе бахуш́о ракта̄васечанам на тван̇гамла̄нау ш́ош̣абхайа̄т срутарактасйа таилалаван̣а̄га̄радхӯмаих̣ прадехах̣

अथापतानकिनमस्रस्ताक्षमस्तब्धलाङ्गुलमवेदनमस्वेदनमप्रलापिनमखट्वाघातिनमबहिरायामिनं चोपक्रमेत

атха̄пата̄накинамасраста̄кш̣амастабдхала̄н̇гуламаведанамасведанамапрала̄пинамакхат̣ва̄гха̄тинамабахира̄йа̄минам̣ чопакрамета

तत्र प्रागेव स्निग्धस्विन्नाङ्गं व्योषविडङ्गश्वेतमरिचैरन्यैश्च तीक्ष्णैः शिरोविरेचनैः स्रोतोविशुद्धये कृतनस्यमनन्तरं चैनं विदार्यादिक्वाथमांसरसक्षीरदधिविपक्वं सर्पिरच्छं पाययेत् तथा नातिमात्रमनिलः प्रसरति

татра пра̄гева снигдхасвинна̄н̇гам̣ вйош̣авид̣ан̇гаш́ветамаричаиранйаиш́ча тӣкш̣н̣аих̣ ш́ировиречанаих̣ сротовиш́уддхайе кр̣танасйаманантарам̣ чаинам̣ вида̄рйа̄диква̄тхама̄м̣сарасакш̣ӣрададхивипаквам̣ сарпираччхам̣ па̄йайет татха̄ на̄тима̄траманилах̣ прасарати

ततो भद्रदार्वादिवर्गं वातघ्नमाहृत्य सयवकोलकुलत्थं सानूपमांसं च निष्क्वाथ्य तत्कषायेणाम्लक्षीरवता मधुरवर्गप्रतीवापं महास्नेहं विपचेत् तमपतानकिनमभ्यङ्गपरिषेकावगाहपानभोजनानुवासननावनेषु विदध्यात्

тато бхадрада̄рва̄диваргам̣ ва̄тагхнама̄хр̣тйа сайаваколакулаттхам̣ са̄нӯпама̄м̣сам̣ ча ниш̣ква̄тхйа таткаш̣а̄йен̣а̄млакш̣ӣравата̄ мадхураваргапратӣва̄пам̣ маха̄снехам̣ випачет тамапата̄накинамабхйан̇гапариш̣ека̄вага̄хапа̄набходжана̄нува̄санана̄ванеш̣у видадхйа̄т

बलीयसि च वाते सुखोष्णकरीषपूर्णे कूपे निखन्यादामुखम् तप्तायां वा रथकारचुल्यां शिलायां वा सुरापरिषिक्तायां शाययेत् पलालावच्छन्नम् स्वेदयेद्वा पिण्डेन मूलकोरुबूकस्फूर्जातकार्कसप्तलाशङ्खिनीस्वरससिद्धं वा तलमभ्यङ्गादिषु योज्यम् अभुक्तवता चैतत् पीतमम्लदधिमरिचवचायुक्तमाक्षेपकमपहन्ति

балӣйаси ча ва̄те сукхош̣н̣акарӣш̣апӯрн̣е кӯпе никханйа̄да̄мукхам тапта̄йа̄м̣ ва̄ ратхака̄рачулйа̄м̣ ш́ила̄йа̄м̣ ва̄ сура̄париш̣икта̄йа̄м̣ ш́а̄йайет пала̄ла̄ваччханнам сведайедва̄ пин̣д̣ена мӯлакорубӯкаспхӯрджа̄така̄ркасаптала̄ш́ан̇кхинӣсварасасиддхам̣ ва̄ таламабхйан̇га̄диш̣у йоджйам абхуктавата̄ чаитат пӣтамамлададхимаричавача̄йуктама̄кш̣епакамапаханти

तिलपीडनोपकरणद्रव्याण्यल्पकालतैलपरिपीतान्यवक्षुद्य महति कटाहे पानीयेनाप्लाव्य क्वाथयेदास्नेहोपगमात् ततस्तत् स्नेहमम्भस उपरिष्टात् पाणिशरावयोरन्यतरेणादाय वातघ्नौषधदत्तप्रतीवापं स्नेहपाककल्पेन पचेत् एतदणुतैलं सर्ववातविकारहरम् अणुतैलद्रव्येभ्यो निषपद्यत इत्यणुतैलम्

тилапӣд̣анопакаран̣адравйа̄н̣йалпака̄латаилапарипӣта̄нйавакш̣удйа махати кат̣а̄хе па̄нӣйена̄пла̄вйа ква̄тхайеда̄снехопагама̄т татастат снехамамбхаса упариш̣т̣а̄т па̄н̣иш́ара̄вайоранйатарен̣а̄да̄йа ва̄тагхнауш̣адхадаттапратӣва̄пам̣ снехапа̄какалпена пачет етадан̣утаилам̣ сарвава̄тавика̄рахарам ан̣утаиладравйебхйо ниш̣ападйата итйан̣утаилам

वेगान्तरेषु च तीक्ष्णान्यवपीडानि प्रधमनानि वासकृद्दद्यात् तथास्य श्लेष्मापगमनेन श्वसनविमोक्षात् संज्ञा पुनः पुनर्नोपरुध्यते कुक्कुटकुलीरशिंशुमारवराहवसाः पाययेत् यवकोलकुलत्थमूलकदधिघृततैलसिद्धां च यवागूम् सर्वाकारं च गतवेगः स्नेहविरेचनास्थापनानुवासनानि सेवेत

вега̄нтареш̣у ча тӣкш̣н̣а̄нйавапӣд̣а̄ни прадхамана̄ни ва̄сакр̣ддадйа̄т татха̄сйа ш́леш̣ма̄пагаманена ш́васанавимокш̣а̄т сам̣джн̃а̄ пунах̣ пунарнопарудхйате куккут̣акулӣраш́им̣ш́ума̄равара̄хаваса̄х̣ па̄йайет йаваколакулаттхамӯлакададхигхр̣татаиласиддха̄м̣ ча йава̄гӯм сарва̄ка̄рам̣ ча гатавегах̣ снехавиречана̄стха̄пана̄нува̄сана̄ни севета

त्रिवृदृन्तीसुवर्णक्षीरीशङ्खिनीविडङ्गत्रिफलानामक्षसमाः कल्काः बिल्वमात्रकं तिल्वकमूलानां त्रिफलारसदधिपात्रे द्वे घृतपात्रमकं सर्वमैकध्यं प्रतिसंसृज्य विपचेदेतत्तिल्वकसर्पिः स्नेहविरेचनमनिलरोगेषु तिल्वकविधिरेव चाशोकरम्यकयोर्द्रष्टव्यः शुद्धवातपतानकविधानमेतत् संसृष्टे यथासंसर्गम्

тривр̣др̣нтӣсуварн̣акш̣ӣрӣш́ан̇кхинӣвид̣ан̇гатрипхала̄на̄макш̣асама̄х̣ калка̄х̣ билвама̄тракам̣ тилвакамӯла̄на̄м̣ трипхала̄расададхипа̄тре две гхр̣тапа̄трамакам̣ сарвамаикадхйам̣ пратисам̣ср̣джйа випачедетаттилвакасарпих̣ снехавиречанаманиларогеш̣у тилвакавидхирева ча̄ш́окарамйакайордраш̣т̣авйах̣ ш́уддхава̄тапата̄накавидха̄наметат сам̣ср̣ш̣т̣е йатха̄сам̣саргам

सकफे तु वाते तुल्बुरुफलाभयाहिङ्गुपुष्करमूललवणत्रयचूर्णं यवक्वाथेन कृत्पार्श्वार्तिहरं पिबेत् हिङ्गुनागरदाडिमाम्लवेतससौवर्चलचूर्णं वा मुस्तपिप्पलीनागरातिविषाबिभीतकभार्ङ्गीचूर्णं वा मद्येनोष्णाम्बुना वापतन्त्रककासहृद्रोगहरम् सौवर्चलाभयाव्योषसिद्धं सर्पिः रास्नाम्लवेतससैन्धववचाहरातकाकल्कश्च घृतभृष्टो भक्षितः

сакапхе ту ва̄те тулбурупхала̄бхайа̄хин̇гупуш̣карамӯлалаван̣атрайачӯрн̣ам̣ йаваква̄тхена кр̣тпа̄рш́ва̄ртихарам̣ пибет хин̇гуна̄гарада̄д̣има̄млаветасасауварчалачӯрн̣ам̣ ва̄ мустапиппалӣна̄гара̄тивиш̣а̄бибхӣтакабха̄рн̇гӣчӯрн̣ам̣ ва̄ мадйенош̣н̣а̄мбуна̄ ва̄патантракака̄сахр̣дрогахарам сауварчала̄бхайа̄вйош̣асиддхам̣ сарпих̣ ра̄сна̄млаветасасаиндхававача̄хара̄така̄калкаш́ча гхр̣табхр̣ш̣т̣о бхакш̣итах̣

शुण्ठीचित्रकभार्ङ्गीशुकनासानिचुलमहावल्लीबृहतीद्वयकाकमाचीपुनर्नवैरक्षमात्रैर्घृतप्रस्थं साधयेत् तत् पीतं परमपतन्त्रकश्वासहिध्माहृद्रोगघ्नम् पथ्याशतार्धकल्केन वा सौवर्चलपलद्वययुक्तं चतुर्गुणक्षीरं घृतप्रस्थं विपाचयेत् तदपतन्त्रकघ्नम् न चास्य शोधनार्थं बस्तयस्तीक्ष्णाः प्रयोक्तव्याः हृद्रोगचिकित्सितं चेक्षते

ш́ун̣т̣хӣчитракабха̄рн̇гӣш́укана̄са̄ничуламаха̄валлӣбр̣хатӣдвайака̄кама̄чӣпунарнаваиракш̣ама̄траиргхр̣тапрастхам̣ са̄дхайет тат пӣтам̣ парамапатантракаш́ва̄сахидхма̄хр̣дрогагхнам патхйа̄ш́ата̄рдхакалкена ва̄ сауварчалапаладвайайуктам̣ чатургун̣акш̣ӣрам̣ гхр̣тапрастхам̣ випа̄чайет тадапатантракагхнам на ча̄сйа ш́одхана̄ртхам̣ бастайастӣкш̣н̣а̄х̣ прайоктавйа̄х̣ хр̣дрогачикитситам̣ чекш̣ате

अन्तर्बहिरायामावेकायामवत् साधयेत् तैलद्रोण्यां चात्र शयनम् अन्तरायामश्चैतयोर्घोरतरः अपि च

антарбахира̄йа̄ма̄века̄йа̄мават са̄дхайет таиладрон̣йа̄м̣ ча̄тра ш́айанам антара̄йа̄маш́чаитайоргхоратарах̣ апи ча

विवर्णदन्तवदनः स्रस्ताङ्गो नष्टचेतनः प्रस्विद्यंश्च धनुष्कम्पी दशरात्रं न जीवति

виварн̣адантаваданах̣ сраста̄н̇го наш̣т̣ачетанах̣ прасвидйам̣ш́ча дхануш̣кампӣ даш́ара̄трам̣ на джӣвати

वेगेष्वतो ऽन्यथा जीवेन्मन्देषु विनतो जडः खञ्जः कुणिः पक्षहतः पङ्गुलो विकलोथवा

вегеш̣вато 'нйатха̄ джӣвенмандеш̣у винато джад̣ах̣ кхан̃джах̣ кун̣их̣ пакш̣ахатах̣ пан̇гуло викалотхава̄

हनुस्तम्भमप्यर्दितवच्चिकित्सेत् स्वेदयित्वा च हनू स्तब्धौ स्रस्तौ स्वस्थानमानीय पाणिभ्यां पीडयेत् विवृतास्ये चिबुकं चोन्नामयेत् संवृतास्ये च नामयेत्

ханустамбхамапйардитаваччикитсет сведайитва̄ ча ханӯ стабдхау срастау свастха̄нама̄нӣйа па̄н̣ибхйа̄м̣ пӣд̣айет вивр̣та̄сйе чибукам̣ чонна̄майет сам̣вр̣та̄сйе ча на̄майет

जिह्वास्तम्भे सामान्योक्तो विधिरेकायामे च तथा महातृणपञ्चमूलविदार्यादिजीवनीयानि मेद्यमांसान्यौदककन्दांश्च द्विगुणोदके क्षीरशेषं निष्क्वाथ्य परिस्राव्य तैलप्रस्थेनोन्मिश्रं पुनरधिश्रयेत् क्षीरानुगमे चावतार्य शीतं मन्थयेत् ततः स्नेहमादाय पूर्ववद्विपचेत् एतत् क्षीरतैलं पानाभ्यङ्गादिषु विधेयम् तैलविहीनमिदमेव क्षीरघृतमक्षितर्पणम्

джихва̄стамбхе са̄ма̄нйокто видхирека̄йа̄ме ча татха̄ маха̄тр̣н̣апан̃чамӯлавида̄рйа̄диджӣванӣйа̄ни медйама̄м̣са̄нйаудакаканда̄м̣ш́ча двигун̣одаке кш̣ӣраш́еш̣ам̣ ниш̣ква̄тхйа парисра̄вйа таилапрастхенонмиш́рам̣ пунарадхиш́райет кш̣ӣра̄нугаме ча̄вата̄рйа ш́ӣтам̣ мантхайет татах̣ снехама̄да̄йа пӯрвавадвипачет етат кш̣ӣратаилам̣ па̄на̄бхйан̇га̄диш̣у видхейам таилавихӣнамидамева кш̣ӣрагхр̣тамакш̣итарпан̣ам

तिल्वकफलसिद्धक्षीरदध्ना च सह मांसरसान् कल्पयेत् यथोक्ताश्च यवागूः स्निग्धाश्च नस्यधूमकवलग्रहाः प्रयोज्याः कृष्णभूमिकेदारं रोहिणीकाष्ठैर्नातिशुष्कैर्दाहयेत् उपलिप्य च गोमयेन पुनः खदिरकाष्ठैर्दग्ध्वा तद्भस्मापनीय तत्र शीतीभूते तैलं निषेचयेत् उषितं च निशां खानयेत् तामनुगततैलां मृत्तिकामादाय पञ्चमूलेन सह क्वाथयेत् तमपि क्वाथं परिस्रुतमष्टगुणेन पयसा तैलावशेषं पाचयेत् एतदप्यणुतैलं नावनात् सर्ववातव्याधिहरम्

тилвакапхаласиддхакш̣ӣрададхна̄ ча саха ма̄м̣сараса̄н калпайет йатхокта̄ш́ча йава̄гӯх̣ снигдха̄ш́ча насйадхӯмакавалаграха̄х̣ прайоджйа̄х̣ кр̣ш̣н̣абхӯмикеда̄рам̣ рохин̣ӣка̄ш̣т̣хаирна̄тиш́уш̣каирда̄хайет упалипйа ча гомайена пунах̣ кхадирака̄ш̣т̣хаирдагдхва̄ тадбхасма̄панӣйа татра ш́ӣтӣбхӯте таилам̣ ниш̣ечайет уш̣итам̣ ча ниш́а̄м̣ кха̄найет та̄манугататаила̄м̣ мр̣ттика̄ма̄да̄йа пан̃чамӯлена саха ква̄тхайет тамапи ква̄тхам̣ парисрутамаш̣т̣агун̣ена пайаса̄ таила̄ваш́еш̣ам̣ па̄чайет етадапйан̣утаилам̣ на̄вана̄т сарвава̄тавйа̄дхихарам

तद्वच्च पञ्चमूलकाष्ठैर्दग्ध्वा भस्मापनीय विदार्यादिसिद्धेन तैलेन शतशो निषिच्य पूर्ववन्मृदमादायोष्णोदकवति कटाहे ऽभ्यासिच्य तैलं पाणिना पिचुना वा गृहीत्वा वातहरौषधक्वाथमांसरसक्षीराम्लभागसहस्रेण सहस्रपाकं साधयेद्यावता कालेन शक्नुयात् पक्तुं प्रतिवापश्चात्र हैमवता दक्षिणापथगा चाश्वगन्धा वातघ्नानि च द्रव्याणि सिध्यति चास्मिन् शङ्खमाध्मापयेत् दुन्दुभीन् वादयेत् ब्राह्मणानध्यापयेत् भोजयेच्च छत्रं धारयेत् बालव्यजनैश्च वीजयेत् तत्सिद्धं नस्यपानाभ्यङ्गबस्तिषु प्रयुञ्जीत एतत्सहस्रपाकमनिवार्यवीर्यं तैलमेवं भागशतपक्वं शतपाकम् अभीक्ष्णं च स्वेदयेत् ततः स्निग्धस्विन्नस्य श्लक्ष्णस्य मृदुनश्चर्मणो वाससो वा चतुरङ्गुलविस्तृताभिः पट्टिकाभिर्वक्रीभूतप्रदेशानवगृह्णन् सर्वतो वेष्टयेत् बध्नीयात् निशि बध्वा दिवा मुञ्चेद्दिवा वा जिशि मोक्षान्ते चोत्कारिकाभिः सुस्निग्धाभिर्वातघ्नप्रक्लृप्ताभिः स्वेदयेत् अव्यथं च प्रतिलोमं प्रमार्जयन्नृजु कुर्वंश्च पुनर्बध्नीयात् एवं सप्तरात्रम् सशोफे तु वमनमाचरेत् सदाहरागे बलवतः सिराव्यधम् घृतक्षीरबस्तिसेकान् वातपित्तघ्नक्रियां च

тадвачча пан̃чамӯлака̄ш̣т̣хаирдагдхва̄ бхасма̄панӣйа вида̄рйа̄дисиддхена таилена ш́аташ́о ниш̣ичйа пӯрваванмр̣дама̄да̄йош̣н̣одакавати кат̣а̄хе 'бхйа̄сичйа таилам̣ па̄н̣ина̄ пичуна̄ ва̄ гр̣хӣтва̄ ва̄тахарауш̣адхаква̄тхама̄м̣сарасакш̣ӣра̄млабха̄гасахасрен̣а сахасрапа̄кам̣ са̄дхайедйа̄вата̄ ка̄лена ш́акнуйа̄т пактум̣ пратива̄паш́ча̄тра хаимавата̄ дакш̣ин̣а̄патхага̄ ча̄ш́вагандха̄ ва̄тагхна̄ни ча дравйа̄н̣и сидхйати ча̄смин ш́ан̇кхама̄дхма̄пайет дундубхӣн ва̄дайет бра̄хман̣а̄надхйа̄пайет бходжайечча чхатрам̣ дха̄райет ба̄лавйаджанаиш́ча вӣджайет татсиддхам̣ насйапа̄на̄бхйан̇габастиш̣у прайун̃джӣта етатсахасрапа̄каманива̄рйавӣрйам̣ таиламевам̣ бха̄гаш́атапаквам̣ ш́атапа̄кам абхӣкш̣н̣ам̣ ча сведайет татах̣ снигдхасвиннасйа ш́лакш̣н̣асйа мр̣дунаш́чарман̣о ва̄сасо ва̄ чатуран̇гулавистр̣та̄бхих̣ пат̣т̣ика̄бхирвакрӣбхӯтапрадеш́а̄навагр̣хн̣ан сарвато веш̣т̣айет бадхнӣйа̄т ниш́и бадхва̄ дива̄ мун̃чеддива̄ ва̄ джиш́и мокш̣а̄нте чотка̄рика̄бхих̣ суснигдха̄бхирва̄тагхнапраклр̣пта̄бхих̣ сведайет авйатхам̣ ча пратиломам̣ прама̄рджайаннр̣джу курвам̣ш́ча пунарбадхнӣйа̄т евам̣ саптара̄трам саш́опхе ту ваманама̄чарет сада̄хара̄ге балаватах̣ сира̄вйадхам гхр̣такш̣ӣрабастисека̄н ва̄тапиттагхнакрийа̄м̣ ча

एकाङ्गरोगिणमम्लानगात्रं स्नेहस्वेदोपपन्नं मृदुना संशोधनेन संशोध्यानुवास्यास्थाप्य चाक्षेपकविधानेनोपचरेत् विशेषतो बलातैलमनुवासनार्थे दोषसंसर्गे यथासंसर्गम् कुक्कुटीं वा रसायनविधानेनोपयुञ्जीत अपबाहुके नाचनमूर्ध्वभक्तं च निरामे स्नेहपानम् विश्वभीप्रभृतिषु पाददाहान्तेषु यथोक्तां सिरां विध्वा वातव्याधिवदुपाचरेत्

ека̄н̇гарогин̣амамла̄нага̄трам̣ снехасведопапаннам̣ мр̣дуна̄ сам̣ш́одханена сам̣ш́одхйа̄нува̄сйа̄стха̄пйа ча̄кш̣епакавидха̄ненопачарет виш́еш̣ато бала̄таиламанува̄сана̄ртхе дош̣асам̣сарге йатха̄сам̣саргам куккут̣ӣм̣ ва̄ раса̄йанавидха̄ненопайун̃джӣта апаба̄хуке на̄чанамӯрдхвабхактам̣ ча нира̄ме снехапа̄нам виш́вабхӣпрабхр̣тиш̣у па̄дада̄ха̄нтеш̣у йатхокта̄м̣ сира̄м̣ видхва̄ ва̄тавйа̄дхивадупа̄чарет

ऊरुस्तम्भे तु स्नेहासृक्स्राववमनाविरेचनबस्तिकर्माणि परिहरेत् आमश्लेष्मभ्यां सह तेषां विरोधात् ऊरुलीनानां वायुना स्तब्धानां च वमनादिभिरूर्ध्वं नेतुमम्भसामिव निम्नात् स्थलमशक्यत्वात् ततस्तत्र तु बहुशः शमनशोषणानि युक्त्यावेक्ष्य युञ्जीत रूक्षोपचारान् यवश्यामाककोद्रवोद्दालकमलवणमल्पतैलसिद्धं शाकं क्षारारिष्टमधूदकानि च शीलयेत्

ӯрустамбхе ту снеха̄ср̣ксра̄вавамана̄виречанабастикарма̄н̣и парихарет а̄маш́леш̣мабхйа̄м̣ саха теш̣а̄м̣ виродха̄т ӯрулӣна̄на̄м̣ ва̄йуна̄ стабдха̄на̄м̣ ча вамана̄дибхирӯрдхвам̣ нетумамбхаса̄мива нимна̄т стхаламаш́акйатва̄т татастатра ту бахуш́ах̣ ш́аманаш́ош̣ан̣а̄ни йуктйа̄векш̣йа йун̃джӣта рӯкш̣опача̄ра̄н йаваш́йа̄ма̄какодраводда̄лакамалаван̣амалпатаиласиддхам̣ ш́а̄кам̣ кш̣а̄ра̄риш̣т̣амадхӯдака̄ни ча ш́ӣлайет

स सैन्धवं वचादिं हरिद्रादिं वत्सकादिं वा षड्धरणं वा हरीतकीः पिप्पलीर्वा शार्ङ्गेष्टामदनदन्तीवत्सकं वा स्वादुकण्टकारग्वधदार्वीमरुबकपाठाकरञ्जकूलकचूर्णं वा सक्षौद्रं मस्तुना पिबेत् चित्रकदेवदारुकुष्ठपाठातिक्तकरोहिणीर्वा मधुना लिह्यात् त्रिफलापिप्पलीमुस्तचविकाकटुरोहिणीर्वा स्वेदांश्च रूक्षान् कुर्यात्

са саиндхавам̣ вача̄дим̣ харидра̄дим̣ ватсака̄дим̣ ва̄ ш̣ад̣дхаран̣ам̣ ва̄ харӣтакӣх̣ пиппалӣрва̄ ш́а̄рн̇геш̣т̣а̄маданадантӣватсакам̣ ва̄ сва̄дукан̣т̣ака̄рагвадхада̄рвӣмарубакапа̄т̣ха̄каран̃джакӯлакачӯрн̣ам̣ ва̄ сакш̣аудрам̣ мастуна̄ пибет читракадевада̄рукуш̣т̣хапа̄т̣ха̄тиктакарохин̣ӣрва̄ мадхуна̄ лихйа̄т трипхала̄пиппалӣмустачавика̄кат̣урохин̣ӣрва̄ сведа̄м̣ш́ча рӯкш̣а̄н курйа̄т

अत्यपतृप्तं तु रूक्षं क्षाममनिद्रं जाङ्गलरसैः शालिभिश्च तर्पयेत् सर्षपतैलं वा सरलकुष्ठश्रीवेष्टकसुरदारुनागकेसराजगन्धासिद्धं सक्षौद्रं पिबेत् ससैन्धवपलं शुण्ठीचित्रकपिप्पलीमूलानां पृथक् द्विपलं दश भल्लातकास्थीनि कल्कीकृत्यैकध्यमारनालाढकेन सह तैलप्रस्थं पचेत् तत्सर्ववातविकारेषु पथ्यं विशेषादूरुस्तम्भार्शोगृध्रसीघ्नमपत्यदं च बहिरपि श्लेष्मक्षपणाय क्षौद्रसर्षपकरञ्जफलवल्मीकमृद्गोमूत्रैरुष्णैर्लेपयेत् सौभाञ्जनतर्कारीद्वयसरलार्जुनकरञ्जाढकीगोक्षुरकैर्लेपोन्मर्दनसेकान् कुर्यात् व्यायामैश्च विविधर्मेदः क्षपयेत् स्थलान्युल्लङ्क्षयेत् प्रतिस्रोतः सरितमव्यालां तरेत् एवमूरुस्तम्भो हि शुष्केश्लेष्मणि प्रशाम्यतीति

атйапатр̣птам̣ ту рӯкш̣ам̣ кш̣а̄маманидрам̣ джа̄н̇галарасаих̣ ш́а̄либхиш́ча тарпайет сарш̣апатаилам̣ ва̄ саралакуш̣т̣хаш́рӣвеш̣т̣акасурада̄руна̄гакесара̄джагандха̄сиддхам̣ сакш̣аудрам̣ пибет сасаиндхавапалам̣ ш́ун̣т̣хӣчитракапиппалӣмӯла̄на̄м̣ пр̣тхак двипалам̣ даш́а бхалла̄така̄стхӣни калкӣкр̣тйаикадхйама̄рана̄ла̄д̣хакена саха таилапрастхам̣ пачет татсарвава̄тавика̄реш̣у патхйам̣ виш́еш̣а̄дӯрустамбха̄рш́огр̣дхрасӣгхнамапатйадам̣ ча бахирапи ш́леш̣макш̣апан̣а̄йа кш̣аудрасарш̣апакаран̃джапхалавалмӣкамр̣дгомӯтраируш̣н̣аирлепайет саубха̄н̃джанатарка̄рӣдвайасарала̄рджунакаран̃джа̄д̣хакӣгокш̣уракаирлепонмарданасека̄н курйа̄т вйа̄йа̄маиш́ча вивидхармедах̣ кш̣апайет стхала̄нйуллан̇кш̣айет пратисротах̣ саритамавйа̄ла̄м̣ тарет евамӯрустамбхо хи ш́уш̣кеш́леш̣ман̣и праш́а̄мйатӣти

भवति चात्र सहचरं सुरदारु सनागरं क्वथितमम्भसि तैलविमिश्रितम् पवनपीडितदेहगतिः पिबन् द्रुतविलम्बितगो भवतीच्छया

бхавати ча̄тра сахачарам̣ сурада̄ру сана̄гарам̣ кватхитамамбхаси таилавимиш́ритам паванапӣд̣итадехагатих̣ пибан друтавиламбитаго бхаватӣччхайа̄

रास्नामहौषधद्वीप्पिप्पलीशठिपौष्करम् पिष्ट्वा विपाचयेत्सर्पिर्वातरोगहरं परम्

ра̄сна̄махауш̣адхадвӣппиппалӣш́ат̣хипауш̣карам пиш̣т̣ва̄ випа̄чайетсарпирва̄тарогахарам̣ парам

निम्बामृतावृषपटोलनिदिग्धिकानां भागान् पृथग्दशपलान् विपचेद्घटे ऽपाम् अष्टांशशेषितरसेन पुनश्च तेन प्रस्थं घृतस्य विपचेत् पिचुभागकल्कैः

нимба̄мр̣та̄вр̣ш̣апат̣оланидигдхика̄на̄м̣ бха̄га̄н пр̣тхагдаш́апала̄н випачедгхат̣е 'па̄м аш̣т̣а̄м̣ш́аш́еш̣итарасена пунаш́ча тена прастхам̣ гхр̣тасйа випачет пичубха̄гакалкаих̣

पाठाविडङ्गसुरदारुगजोपकुल्याद्विक्षारनागरनिशामिसिचव्यकुष्ठैः तेजोवतीमरिचवत्सकदीप्यकाग्निरोहिण्यरुष्करवचाकणमूलयुक्तैः

па̄т̣ха̄вид̣ан̇гасурада̄ругаджопакулйа̄двикш̣а̄рана̄гараниш́а̄мисичавйакуш̣т̣хаих̣ теджоватӣмаричаватсакадӣпйака̄гнирохин̣йаруш̣каравача̄кан̣амӯлайуктаих̣

मञ्जिष्ठयातिविषया विषया यवान्या संशुद्धगुग्गुलुपलैरपि पञ्चसङ्ख्यैः तत् सेवितं विधमति प्रबलं समीरं सन्ध्यस्थिमज्जगतमप्यथ कुष्ठमीदृक्

ман̃джиш̣т̣хайа̄тивиш̣айа̄ виш̣айа̄ йава̄нйа̄ сам̣ш́уддхагуггулупалаирапи пан̃часан̇кхйаих̣ тат севитам̣ видхамати прабалам̣ самӣрам̣ сандхйастхимаджджагатамапйатха куш̣т̣хамӣдр̣к

नाडीव्रणार्बुदभगन्दरगण्डमाला जत्रूर्ध्वसर्वगदगुल्मगुदोत्थमेहान् यक्ष्मारुचिश्वसनपीनसकासशोषहृत्पाण्डुरोगमदविद्रधिवातरक्तम्

на̄д̣ӣвран̣а̄рбудабхагандараган̣д̣ама̄ла̄ джатрӯрдхвасарвагадагулмагудоттхамеха̄н йакш̣ма̄ручиш́васанапӣнасака̄саш́ош̣ахр̣тпа̄н̣д̣урогамадавидрадхива̄тарактам

द्रोणे ऽम्भसः पचेद्भागान् दशमूलाच्चतुष्पलान् यवकोलकुलत्थानां भागैः प्रस्थोन्मितैः सह

дрон̣е 'мбхасах̣ пачедбха̄га̄н даш́амӯла̄ччатуш̣пала̄н йаваколакулаттха̄на̄м̣ бха̄гаих̣ прастхонмитаих̣ саха

पादशेषे रसे पिष्टैर्जीवनीयैः सशर्करैः तद्वत्खर्जूरकाश्मर्यद्राक्षाबदरफल्गुभिः

па̄даш́еш̣е расе пиш̣т̣аирджӣванӣйаих̣ саш́аркараих̣ тадваткхарджӯрака̄ш́марйадра̄кш̣а̄бадарапхалгубхих̣

सक्षीरैः सर्पिषः प्रस्थः सिद्धः केवलवातनुत् योज्यो निरत्ययः पाननस्याभ्यञ्जनबस्तिषु

сакш̣ӣраих̣ сарпиш̣ах̣ прастхах̣ сиддхах̣ кевалава̄танут йоджйо ниратйайах̣ па̄нанасйа̄бхйан̃джанабастиш̣у

बलाबिल्वशृते क्षीरे घृतमण्डं विपाचयेत् तस्य शुक्तिः प्रकुञ्चो वा नस्यं वाते शिरोगते

бала̄билваш́р̣те кш̣ӣре гхр̣таман̣д̣ам̣ випа̄чайет тасйа ш́уктих̣ пракун̃чо ва̄ насйам̣ ва̄те ш́ирогате

तद्वत्सिद्धा वसा नक्रमत्स्यकूर्मबुलूकजा प्रत्यग्रा विधिनानेन नस्यपानेषु योजयेत्

тадватсиддха̄ васа̄ накраматсйакӯрмабулӯкаджа̄ пратйагра̄ видхина̄нена насйапа̄неш̣у йоджайет

जीर्णं पिण्याकं पञ्चमूलं पृथक् च क्वाथं क्वाथाभ्यामेकतस्तैलमाभ्याम् क्षीरादष्टांशं पाचयेत्तेन पानाद्वाता नश्येयुः श्लेष्मयुक्ता विशेषात्

джӣрн̣ам̣ пин̣йа̄кам̣ пан̃чамӯлам̣ пр̣тхак ча ква̄тхам̣ ква̄тха̄бхйа̄мекатастаилама̄бхйа̄м кш̣ӣра̄даш̣т̣а̄м̣ш́ам̣ па̄чайеттена па̄на̄два̄та̄ наш́йейух̣ ш́леш̣майукта̄ виш́еш̣а̄т

समूलशाखस्य सहाचरस्य तुलां समेतां दशमूलतश्च अभीरुमूलाच्च तुलार्धमेतदष्टांशशेषं विपचेद्वहे ऽपाम्

самӯлаш́а̄кхасйа саха̄чарасйа тула̄м̣ самета̄м̣ даш́амӯлаташ́ча абхӣрумӯла̄чча тула̄рдхаметадаш̣т̣а̄м̣ш́аш́еш̣ам̣ випачедвахе 'па̄м

तत्र सेव्यनखकुष्ठहिमैलास्पृक्प्रियङ्गुनलिकाम्बुशिलाजैः लोहितानलदलोहसुराह्वैः कोपनामिशितुरुष्कनतैश्च

татра севйанакхакуш̣т̣хахимаила̄спр̣кприйан̇гуналика̄мбуш́ила̄джаих̣ лохита̄наладалохасура̄хваих̣ копана̄миш́итуруш̣канатаиш́ча

तुल्यक्षीरं पालिकैस्तैलपात्रं सिद्धं कृच्छ्रान् शीलितं हन्ति वातान् कम्पाक्षेपस्तम्भशोषादियुक्तान् गुल्मोन्मादौ पीनसान्योनिरोगान्

тулйакш̣ӣрам̣ па̄ликаистаилапа̄трам̣ сиддхам̣ кр̣ччхра̄н ш́ӣлитам̣ ханти ва̄та̄н кампа̄кш̣епастамбхаш́ош̣а̄дийукта̄н гулмонма̄дау пӣнаса̄нйонирога̄н

केतकिमूलबलातिबलानां यद्बहलेन रसेन विपक्वम् तैलमनल्पतुषोदकयुक्तं मारुतमस्थिगतं तदपोहेत्

кетакимӯлабала̄тибала̄на̄м̣ йадбахалена расена випаквам таиламаналпатуш̣одакайуктам̣ ма̄рутамастхигатам̣ тадапохет

तुलां लशुनकन्दस्य तुलार्धं जाङ्गलात् पलात् दशमूलाच्च विपचेद्भागान् पञ्चपलान् पृथक्

тула̄м̣ лаш́унакандасйа тула̄рдхам̣ джа̄н̇гала̄т пала̄т даш́амӯла̄чча випачедбха̄га̄н пан̃чапала̄н пр̣тхак

तोयार्मणेण पादस्थे समं तैलं पयो दधि तत्र दद्यात् पलांशांश्च रास्नामधुकजीवकान्

тойа̄рман̣ен̣а па̄дастхе самам̣ таилам̣ пайо дадхи татра дадйа̄т пала̄м̣ш́а̄м̣ш́ча ра̄сна̄мадхукаджӣвака̄н

मिशिस्थिरामहामेदाचपलातिविषाबलाः काकोली पौष्करं मूलमश्वगन्धां च साधितम्

миш́истхира̄маха̄меда̄чапала̄тивиш̣а̄бала̄х̣ ка̄колӣ пауш̣карам̣ мӯламаш́вагандха̄м̣ ча са̄дхитам

तत्परं वातरोगघ्नं गुल्मानाहार्तिशूलनुत् भग्नजर्जरिताङ्गानां पथ्यमग्नेश्च दीपनम्

татпарам̣ ва̄тарогагхнам̣ гулма̄на̄ха̄ртиш́ӯланут бхагнаджарджарита̄н̇га̄на̄м̣ патхйамагнеш́ча дӣпанам

समूलजालां विपचेत् प्रसारिणीं तुलोन्मितां पादधृते घटे ऽम्भसः पृथक् सतैलं दधि तत्समं क्षिपेत् समं च ताभ्यां विजयां ततः पचेत्

самӯладжа̄ла̄м̣ випачет праса̄рин̣ӣм̣ тулонмита̄м̣ па̄дадхр̣те гхат̣е 'мбхасах̣ пр̣тхак сатаилам̣ дадхи татсамам̣ кш̣ипет самам̣ ча та̄бхйа̄м̣ виджайа̄м̣ татах̣ пачет

प्रसारिणीजीवकसिन्धुजन्मयष्ट्याह्वरास्नाग्निकयावशूकैः सग्रन्थिकाख्यैर्द्विपलैः सुपिष्टैः भल्लातकानां दशकैस्त्रिभीश्च

праса̄рин̣ӣджӣвакасиндхуджанмайаш̣т̣йа̄хвара̄сна̄гникайа̄ваш́ӯкаих̣ сагрантхика̄кхйаирдвипалаих̣ супиш̣т̣аих̣ бхалла̄така̄на̄м̣ даш́акаистрибхӣш́ча

शुण्ठीपलत्रययुतैर्विनिहन्ति पाननस्यादिभिस्तदखिलान् मरुतो विकारान् कुष्ठप्रमेहहतनाममनोविकारश्वासास्थिभङ्गजठरक्रिमिबीजदोषान्

ш́ун̣т̣хӣпалатрайайутаирвиниханти па̄нанасйа̄дибхистадакхила̄н маруто вика̄ра̄н куш̣т̣хапрамехахатана̄мамановика̄раш́ва̄са̄стхибхан̇гаджат̣харакримибӣджадош̣а̄н

पचेत् सहाचरतुलां जलद्रोणचतुष्टये द्रोणशेषे समक्षीरे तत्र तैलाढकं पचेत्

пачет саха̄чаратула̄м̣ джаладрон̣ачатуш̣т̣айе дрон̣аш́еш̣е самакш̣ӣре татра таила̄д̣хакам̣ пачет

सहाचरस्य मूलानां कल्कितैर्दशाभिः पलैः अथवा नतषड्ग्रन्थास्थिराकुष्ठसुराह्वयात्

саха̄чарасйа мӯла̄на̄м̣ калкитаирдаш́а̄бхих̣ палаих̣ атхава̄ наташ̣ад̣грантха̄стхира̄куш̣т̣хасура̄хвайа̄т

सैलानलदशौलेयशताह्वारक्तचन्दनात् सिद्धे ऽस्मिन् शर्कराचूर्णादष्टादशपलं क्षिपेत्

саила̄наладаш́аулейаш́ата̄хва̄рактачандана̄т сиддхе 'смин ш́аркара̄чӯрн̣а̄даш̣т̣а̄даш́апалам̣ кш̣ипет

भेडस्य संमतं तैलं तत् कृच्छ्राननिलामयान् वातकुण्डलिकोन्मादभूतापस्मारवर्ध्म च गुल्महृद्रोगदुर्नामयोनिरोगांश्च नाशयेत्

бхед̣асйа сам̣матам̣ таилам̣ тат кр̣ччхра̄нанила̄майа̄н ва̄такун̣д̣аликонма̄дабхӯта̄пасма̄равардхма ча гулмахр̣дрогадурна̄майонирога̄м̣ш́ча на̄ш́айет

श्वदंष्ट्रककषायस्य प्रस्थौ द्वौ पयसा समौ षट्पलं शृङ्गवेरस्य गुडस्य च पलाष्टकम् तैलप्रस्थं विपक्वं तद्दद्यात् सर्वानिलार्तिषु

ш́вадам̣ш̣т̣ракакаш̣а̄йасйа прастхау двау пайаса̄ самау ш̣ат̣палам̣ ш́р̣н̇гаверасйа гуд̣асйа ча пала̄ш̣т̣акам таилапрастхам̣ випаквам̣ таддадйа̄т сарва̄нила̄ртиш̣у

बलाशतं छिन्नरुहापादं रास्नाष्टभागिकम् जलाढकशते पक्त्वा शतभागाथिते रसे

бала̄ш́атам̣ чхиннаруха̄па̄дам̣ ра̄сна̄ш̣т̣абха̄гикам джала̄д̣хакаш́ате пактва̄ ш́атабха̄га̄тхите расе

दधिमस्त्विक्षुनिर्यासशुक्तैस्तैलाढकं समैः पचेत्साजपयोर्धांशं कल्कैरेभिः पलोन्मितैः

дадхимаствикш̣унирйа̄саш́уктаистаила̄д̣хакам̣ самаих̣ пачетса̄джапайордха̄м̣ш́ам̣ калкаиребхих̣ палонмитаих̣

शठीसरलदार्वेलामञ्जिष्ठागरुचन्दनैः पद्मकातिबलामुस्तासूप्यपर्णीहरेणुभिः

ш́ат̣хӣсаралада̄рвела̄ман̃джиш̣т̣ха̄гаручанданаих̣ падмака̄тибала̄муста̄сӯпйапарн̣ӣхарен̣убхих̣

यष्ठ्याह्वसुरसव्याघ्रनखर्षभकजीवकैः पलाशरसकस्तूरीनलिकाजातिकोशकैः

йаш̣т̣хйа̄хвасурасавйа̄гхранакхарш̣абхакаджӣвакаих̣ пала̄ш́арасакастӯрӣналика̄джа̄тикош́акаих̣

स्पृक्काकुङ्कुमशैलेयजातीकटुफलाम्बुभिः त्वक्कुन्दुरुककर्पूरतुरुष्कश्रीनिवासकैः

спр̣кка̄кун̇кумаш́аилейаджа̄тӣкат̣упхала̄мбубхих̣ тваккундурукакарпӯратуруш̣каш́рӣнива̄сакаих̣

लवङ्गनखकंकोलकुष्ठमांसीप्रियङ्गुभिः स्थौणेयतगरध्यामवचामदनकप्लवैः

лаван̇ганакхакам̣колакуш̣т̣хама̄м̣сӣприйан̇губхих̣ стхаун̣ейатагарадхйа̄мавача̄маданакаплаваих̣

सनागकेसरैः सिद्धे दद्याच्चात्रावतारिते पत्रकल्कं ततः पूतं विधिना तत् प्रयोजितम्

сана̄гакесараих̣ сиддхе дадйа̄чча̄тра̄вата̄рите патракалкам̣ татах̣ пӯтам̣ видхина̄ тат прайоджитам

श्वासं कासं ज्वरं मूर्छां छर्दिं तृष्णां क्षतं क्षयम् प्लीहशोषावपस्मारमलक्ष्मीं च प्रणाशयेत् बलातैलमिदं श्रेष्ठं वातव्याधिविनाशनम्

ш́ва̄сам̣ ка̄сам̣ джварам̣ мӯрчха̄м̣ чхардим̣ тр̣ш̣н̣а̄м̣ кш̣атам̣ кш̣айам плӣхаш́ош̣а̄вапасма̄рамалакш̣мӣм̣ ча пран̣а̄ш́айет бала̄таиламидам̣ ш́реш̣т̣хам̣ ва̄тавйа̄дхивина̄ш́анам

अमृतायास्तुलाः पञ्च पचेत्तोयवहद्वये पादशेषे समक्षीरं तैलस्य द्व्याढकं पचेत्

амр̣та̄йа̄стула̄х̣ пан̃ча пачеттойавахадвайе па̄даш́еш̣е самакш̣ӣрам̣ таиласйа двйа̄д̣хакам̣ пачет

एलामांसीनतोशीरसारिवाकुष्ठचन्दनैः शतपुष्पाबलामेदामहामेदर्धिजीवकैः

ела̄ма̄м̣сӣнатош́ӣраса̄рива̄куш̣т̣хачанданаих̣ ш́атапуш̣па̄бала̄меда̄маха̄медардхиджӣвакаих̣

काकोलीक्षीरकाकोलीश्रावण्यतिबलानखैः महाश्रावणिजीवन्तीविदारीकपिकच्छुभिः

ка̄колӣкш̣ӣрака̄колӣш́ра̄ван̣йатибала̄накхаих̣ маха̄ш́ра̄ван̣иджӣвантӣвида̄рӣкапикаччхубхих̣

शतावरीतामलकीकर्कटाह्वाहरेणुभिः वचागोक्षुरकैरण्डारास्नाकालासहाचरैः

ш́ата̄варӣта̄малакӣкаркат̣а̄хва̄харен̣убхих̣ вача̄гокш̣уракаиран̣д̣а̄ра̄сна̄ка̄ла̄саха̄чараих̣

वीरामहैलर्षभकत्रिदशाह्वैश्च कार्षिकैः मञ्जिष्ठायास्त्रिकर्षेण मधुकाष्टपलेन च

вӣра̄махаиларш̣абхакатридаш́а̄хваиш́ча ка̄рш̣икаих̣ ман̃джиш̣т̣ха̄йа̄стрикарш̣ен̣а мадхука̄ш̣т̣апалена ча

कल्कैस्तत्क्षीणवीर्याग्निबलसम्मूढचेतसः उन्मादारत्यपस्मारैरार्तांश्च प्रकृतिं नयेत्

калкаистаткш̣ӣн̣авӣрйа̄гнибаласаммӯд̣хачетасах̣ унма̄да̄ратйапасма̄раира̄рта̄м̣ш́ча пракр̣тим̣ найет

वातव्याधिहरं श्रेष्ठं तैलाग्र्यममृताह्वयम् रास्नासहस्रनिर्यूहे तैलद्रोणं विपाचयेत् गन्धैर्हैमवतैः पिष्टैरेलाद्यैश्चानिलार्तिनुत् एष कल्पो ऽश्वगन्धाया बलातिबलयोरपि

ва̄тавйа̄дхихарам̣ ш́реш̣т̣хам̣ таила̄грйамамр̣та̄хвайам ра̄сна̄сахасранирйӯхе таиладрон̣ам̣ випа̄чайет гандхаирхаимаватаих̣ пиш̣т̣аирела̄дйаиш́ча̄нила̄ртинут еш̣а калпо 'ш́вагандха̄йа̄ бала̄тибалайорапи

क्वाथकल्कपयोभिर्वा बलादीनां पृथक् पचेत् यवकोलकुलत्थानां मत्स्यानां शिग्रुबिल्वयोः

ква̄тхакалкапайобхирва̄ бала̄дӣна̄м̣ пр̣тхак пачет йаваколакулаттха̄на̄м̣ матсйа̄на̄м̣ ш́игрубилвайох̣

रसेन मूलकानां च तैलं दधिपयोन्वितम् साधयेत्तत् परं सर्वपवनव्याधिभेषजम्

расена мӯлака̄на̄м̣ ча таилам̣ дадхипайонвитам са̄дхайеттат парам̣ сарвапаванавйа̄дхибхеш̣аджам

यच्च शीतज्वरे तैलमगर्वाद्यमुदाहृतम् सहस्रशतशः पक्त्वा सिद्धं वातामयापहम्

йачча ш́ӣтаджваре таиламагарва̄дйамуда̄хр̣там сахасраш́аташ́ах̣ пактва̄ сиддхам̣ ва̄та̄майа̄пахам

फलत्रिकस्य प्रस्थं स्यात् कुलत्थं कुडवद्वयम् कृष्णगन्धात्वगाढक्योः पृथक् पञ्चपलानि तु

пхалатрикасйа прастхам̣ сйа̄т кулаттхам̣ куд̣авадвайам кр̣ш̣н̣агандха̄твага̄д̣хакйох̣ пр̣тхак пан̃чапала̄ни ту

रास्नाचित्रकयोर्द्वे द्वे दशमूलात् पलं पलम् जलद्रोणे पचेत् पादशेषे प्रस्थोन्मितं पृथक्

ра̄сна̄читракайордве две даш́амӯла̄т палам̣ палам джаладрон̣е пачет па̄даш́еш̣е прастхонмитам̣ пр̣тхак

सुरारनालदध्यम्लसौवीरकतुषोदकम् कोलदाडिमवृक्षाम्लरसं क्षीरं वसां नवाम्

сура̄рана̄лададхйамласаувӣракатуш̣одакам колада̄д̣имавр̣кш̣а̄мларасам̣ кш̣ӣрам̣ васа̄м̣ нава̄м

मज्जानं तैलमाज्यं च जीवनीयपलानि षट् कल्कमेकत्र तत् सिद्धं सिद्धं शुद्धानिलामये

маджджа̄нам̣ таилама̄джйам̣ ча джӣванӣйапала̄ни ш̣ат̣ калкамекатра тат сиддхам̣ сиддхам̣ ш́уддха̄нила̄майе

सिरापर्वास्थिगे वाते सर्वाङ्गैकाङ्गरोगिषु वेपनाक्षेपशूलेषु तमभ्यङ्गं प्रयोजयेत्

сира̄парва̄стхиге ва̄те сарва̄н̇гаика̄н̇гарогиш̣у вепана̄кш̣епаш́ӯлеш̣у тамабхйан̇гам̣ прайоджайет

आनूपजाङ्गलोत्थानामस्थीनि विपचेज्जले तत्स्नेहं दशमूलस्य कषायेण पुनः पचेत्

а̄нӯпаджа̄н̇галоттха̄на̄мастхӣни випачеджджале татснехам̣ даш́амӯласйа каш̣а̄йен̣а пунах̣ пачет

जीवकर्षभकास्फोतविदारीकपिकच्छुभिः वातघ्नैर्दीपनीयैश्च कल्कैर्द्विक्षीरभागिकैः

джӣвакарш̣абхака̄спхотавида̄рӣкапикаччхубхих̣ ва̄тагхнаирдӣпанӣйаиш́ча калкаирдвикш̣ӣрабха̄гикаих̣

सिरापर्वास्थिकोष्ठस्थं पानाद्यैर्हन्ति तच्चलम् क्षीणौजोमज्जशुक्राणामेतत् स्यादमृतोपमम्

сира̄парва̄стхикош̣т̣хастхам̣ па̄на̄дйаирханти таччалам кш̣ӣн̣ауджомаджджаш́укра̄н̣а̄метат сйа̄дамр̣топамам

पाने नस्ये ऽन्वासने ऽभ्यञ्जने च स्नेहाः काले सम्यगेते प्रयुक्ताः दुष्टान् वातानाशु शान्तिं नयेयुर्वन्ध्या नरीः पुत्रभाजश्च कुर्युः

па̄не насйе 'нва̄сане 'бхйан̃джане ча снеха̄х̣ ка̄ле самйагете прайукта̄х̣ душ̣т̣а̄н ва̄та̄на̄ш́у ш́а̄нтим̣ найейурвандхйа̄ нарӣх̣ путрабха̄джаш́ча курйух̣

स्नेहस्वेदैर्द्रुतः श्लेष्मा यदा पक्वाशये स्थितः पित्तं वा दर्शयेद्रूपं बस्तिभिस्तं विनिर्जयेत्

снехасведаирдрутах̣ ш́леш̣ма̄ йада̄ паква̄ш́айе стхитах̣ питтам̣ ва̄ дарш́айедрӯпам̣ бастибхистам̣ винирджайет

← Атисара чикитса Чикитса санграха →