Вьяяма видхи адхьяя — сутрастхана | Сутрастхана

Астанга-санграха · Сутрастхана · Глава 25 · 72 стихов

Вьяяма видхи — правила упражнений

Глава 25 Сутрастханы Астанга-санграхи посвящена теме «правила упражнений». Вагбхата-старший излагает её более подробно, чем в Аштанга-хридае.

अथातः स्नेहविधिमध्यायं व्याख्यास्यामः इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः

атха̄тах̣ снехавидхимадхйа̄йам̣ вйа̄кхйа̄сйа̄мах̣ ити ха сма̄хура̄трейа̄дайо махарш̣айах̣

स्नेहादिषूपयोगाय तद्व्यापच्छमनाय च कुर्यात् प्रागेव तद्योगिद्रव्यसम्भारसङ्ग्रहम्

снеха̄диш̣ӯпайога̄йа тадвйа̄паччхамана̄йа ча курйа̄т пра̄гева тадйогидравйасамбха̄расан̇грахам

गुरुशीतसरस्निग्धमन्दसूक्ष्ममृदुद्रवम् औषधं स्नेहनं प्रायो विपरीतं विरूक्षणम्

гуруш́ӣтасараснигдхамандасӯкш̣мамр̣дудравам ауш̣адхам̣ снеханам̣ пра̄йо випарӣтам̣ вирӯкш̣ан̣ам

सर्पिर्मज्जा वसा तैलं स्नेहेषु प्रवरं मतम् तत्रापि चोत्तमं सर्पिः संस्कारस्यानुवर्तनात्

сарпирмаджджа̄ васа̄ таилам̣ снехеш̣у праварам̣ матам татра̄пи чоттамам̣ сарпих̣ сам̣ска̄расйа̄нувартана̄т

माधुर्यादविदाहित्वाज्जन्माद्येव च शीलनात् पित्तघ्नास्ते यथापूर्वमितरघ्ना यथोत्तरम्

ма̄дхурйа̄давида̄хитва̄джджанма̄дйева ча ш́ӣлана̄т питтагхна̄сте йатха̄пӯрвамитарагхна̄ йатхоттарам

घृतात्तैलं गुरु वसा तैलान्मज्जा ततो ऽपि च द्वाध्यां त्रिभिश्चतुर्भिस्तैर्यमकस्त्रिवृतो महान्

гхр̣та̄ттаилам̣ гуру васа̄ таила̄нмаджджа̄ тато 'пи ча два̄дхйа̄м̣ трибхиш́чатурбхистаирйамакастривр̣то маха̄н

स्नेहाशया दधिक्षीरं मांसास्थिफलदारु च स्वेद्यसंशोध्यमद्यस्त्रीव्यायामासक्तचिन्तकाः वृद्धबालावलकृशा रूक्षाः क्षीणास्ररेतसः

снеха̄ш́айа̄ дадхикш̣ӣрам̣ ма̄м̣са̄стхипхалада̄ру ча сведйасам̣ш́одхйамадйастрӣвйа̄йа̄ма̄сактачинтака̄х̣ вр̣ддхаба̄ла̄валакр̣ш́а̄ рӯкш̣а̄х̣ кш̣ӣн̣а̄сраретасах̣

वातार्तस्यन्दतिमिरदारुणप्रतिबोधिनः स्नेह्याः न त्वतिमन्दाग्नितीक्ष्णाग्निस्थूलदुर्बलाः ऊरुस्तम्भातिसारामगलरोगगरोदरैः

ва̄та̄ртасйандатимирада̄рун̣апратибодхинах̣ снехйа̄х̣ на тватиманда̄гнитӣкш̣н̣а̄гнистхӯладурбала̄х̣ ӯрустамбха̄тиса̄ра̄магаларогагародараих̣

मूर्छार्छद्यरुचिश्लेष्मतृष्णामद्यैश्च पीडिताः अपप्रसूता युक्ते च नस्ये बस्तौ विरेचने

мӯрчха̄рчхадйаручиш́леш̣матр̣ш̣н̣а̄мадйаиш́ча пӣд̣ита̄х̣ апапрасӯта̄ йукте ча насйе бастау виречане

तत्र धीस्मृतिमेधाग्निकाङ्क्षिणां शस्यते घृतम् ग्रन्थिनाडीकृमिश्लेष्ममेदोमारुतरोगिषु

татра дхӣсмр̣тимедха̄гника̄н̇кш̣ин̣а̄м̣ ш́асйате гхр̣там грантхина̄д̣ӣкр̣миш́леш̣мамедома̄рутарогиш̣у

तैलं लाघवदार्ढ्यार्थिक्रूरकोष्ठेषु देहिषु वातातपाध्वभारस्त्रीव्यायामक्षीणधातुषु

таилам̣ ла̄гхавада̄рд̣хйа̄ртхикрӯракош̣т̣хеш̣у дехиш̣у ва̄та̄тапа̄дхвабха̄растрӣвйа̄йа̄макш̣ӣн̣адха̄туш̣у

रूक्षक्लेशक्षमात्यग्निवातावृतपथेषु च शेषौ वसा तु सन्ध्यस्थिमर्मकोष्ठरुजासु च

рӯкш̣аклеш́акш̣ама̄тйагнива̄та̄вр̣тапатхеш̣у ча ш́еш̣ау васа̄ ту сандхйастхимармакош̣т̣харуджа̄су ча

तथादग्धाहतभ्रष्टयोनिकर्णाशिरोरुजि तैलं प्रावृषि वर्षान्ते सर्पिरन्यौ तु माधवे सर्वं सर्वस्य च स्नेहं युञ्ज्यात् भास्वति निर्मले

татха̄дагдха̄хатабхраш̣т̣айоникарн̣а̄ш́ироруджи таилам̣ пра̄вр̣ш̣и варш̣а̄нте сарпиранйау ту ма̄дхаве сарвам̣ сарвасйа ча снехам̣ йун̃джйа̄т бха̄свати нирмале

ऋतौ साधारणे दोषसाम्ये ऽनिलकफे कफे दिवा निश्यनिले पित्ते संसर्गे पित्तवत्यपि

р̣тау са̄дха̄ран̣е дош̣аса̄мйе 'нилакапхе капхе дива̄ ниш́йаниле питте сам̣сарге питтаватйапи

त्वरमाणे तु शीते ऽपि दिवा तैलं च योजयेत् उष्णे ऽपि रात्रौ सर्पिश्च दोषादीन्वीक्ष्य चान्यथा

тварама̄н̣е ту ш́ӣте 'пи дива̄ таилам̣ ча йоджайет уш̣н̣е 'пи ра̄трау сарпиш́ча дош̣а̄дӣнвӣкш̣йа ча̄нйатха̄

निश्यश्नुते वातकफाद्रोगानहनि पित्ततः युक्यावचारयेत् स्नेहं भक्ष्याद्यन्नेन बस्तिभिः नस्याभ्यञ्जनगण्डूषमूर्धकर्णाक्षितर्पणैः

ниш́йаш́нуте ва̄такапха̄дрога̄нахани питтатах̣ йукйа̄вача̄райет снехам̣ бхакш̣йа̄дйаннена бастибхих̣ насйа̄бхйан̃джанаган̣д̣ӯш̣амӯрдхакарн̣а̄кш̣итарпан̣аих̣

रसभेदैककत्वाभ्यां चतुष्षष्टिर्विचारणाः स्नेहस्यान्याभिभूतत्वादल्पत्वाच्च क्रमात्स्मृताः

расабхедаикакатва̄бхйа̄м̣ чатуш̣ш̣аш̣т̣ирвича̄ран̣а̄х̣ снехасйа̄нйа̄бхибхӯтатва̄далпатва̄чча крама̄тсмр̣та̄х̣

यथोक्तहेत्वभावाच्च नाच्छपेयो विचारणा स्नेहस्य कल्पः स श्रेष्ठः स्नेहकर्माशुसाधनात्

йатхоктахетвабха̄ва̄чча на̄ччхапейо вича̄ран̣а̄ снехасйа калпах̣ са ш́реш̣т̣хах̣ снехакарма̄ш́уса̄дхана̄т

द्वाभ्यां चतुर्भिरष्टाभिर्यामैर्जीर्यन्ति याः क्रमात् ह्रस्वमध्योत्तमा मात्रास्तास्ताभ्यश्च ह्रासीयसीम्

два̄бхйа̄м̣ чатурбхираш̣т̣а̄бхирйа̄маирджӣрйанти йа̄х̣ крама̄т храсвамадхйоттама̄ ма̄тра̄ста̄ста̄бхйаш́ча хра̄сӣйасӣм

कल्पयेद्वीक्ष्य दोषादीन् प्रागेव तु ह्रसीयसीम् अज्ञातकोष्ठे हि बहुः कुर्याज्जीवितसंशयम्

калпайедвӣкш̣йа дош̣а̄дӣн пра̄гева ту храсӣйасӣм аджн̃а̄такош̣т̣хе хи бахух̣ курйа̄джджӣвитасам̣ш́айам

तत्र दुर्बलमन्दाग्निबालवृद्धसुखात्मकैः अपथ्यरिक्तकोष्ठत्वज्वरातीसारकासिभिः

татра дурбаламанда̄гниба̄лавр̣ддхасукха̄тмакаих̣ апатхйариктакош̣т̣хатваджвара̄тӣса̄рака̄сибхих̣

ह्रस्वा पेया सुखा सा हि परिहारे ऽनुवर्तते चिराच्च बल्या न रुजे व्यापन्नापि प्रकल्पते

храсва̄ пейа̄ сукха̄ са̄ хи париха̄ре 'нувартате чира̄чча балйа̄ на рудже вйа̄панна̄пи пракалпате

मेहोरुःपिटकाकुष्ठवातशोणितपीडितैः मध्यमा मृदुकोष्ठैश्च स्नेहनी स्यात्सुखेन सा

мехорух̣пит̣ака̄куш̣т̣хава̄таш́он̣итапӣд̣итаих̣ мадхйама̄ мр̣дукош̣т̣хаиш́ча снеханӣ сйа̄тсукхена са̄

न बलक्षपणी मन्दविभ्रंशा शुद्धये ऽप्यलम् महादोहानलबलक्षुत्तृट्क्लेशसहिष्णुभिः गुल्मोदावर्तवीसर्पदंशाभिपीडितैः

на балакш̣апан̣ӣ мандавибхрам̣ш́а̄ ш́уддхайе 'пйалам маха̄доха̄налабалакш̣уттр̣т̣клеш́асахиш̣н̣убхих̣ гулмода̄вартавӣсарпадам̣ш́а̄бхипӣд̣итаих̣

उन्मत्तैः कृच्छ्रमूत्रैश्च महती शीघ्रमेव सा सर्वमार्गानुसारेण जयेद् व्याधीन् सुयोजिता

унматтаих̣ кр̣ччхрамӯтраиш́ча махатӣ ш́ӣгхрамева са̄ сарвама̄рга̄нуса̄рен̣а джайед вйа̄дхӣн суйоджита̄

ह्यस्तेन जीर्ण एवान्ने स्नेहोच्छः शुद्धये बहुः शमनः क्षुद्वयो ऽनन्नो मध्यमात्रश्च शस्यते

хйастена джӣрн̣а ева̄нне снехоччхах̣ ш́уддхайе бахух̣ ш́аманах̣ кш̣удвайо 'нанно мадхйама̄траш́ча ш́асйате

बृंहणो रसमद्याद्यैः सभक्तो ऽल्पो हितः स च बालवृद्धपिपासाअर्तस्नेहद्विण्मद्यशीलिषु

бр̣м̣хан̣о расамадйа̄дйаих̣ сабхакто 'лпо хитах̣ са ча ба̄лавр̣ддхапипа̄са̄артаснехадвин̣мадйаш́ӣлиш̣у

स्त्रीस्नेहनित्यमन्दाग्निसुखितक्लेशभीरुषु मृदुकोष्ठाल्पदोषेषु काले चोष्णे कृशेषु च

стрӣснеханитйаманда̄гнисукхитаклеш́абхӣруш̣у мр̣дукош̣т̣ха̄лпадош̣еш̣у ка̄ле чош̣н̣е кр̣ш́еш̣у ча

स्नेहः प्राग्भोजनात् कुर्यादूरुजङ्घाकटीबलम् वेगानुलोम्यमारोग्यमधःकायगदक्षयम्

снехах̣ пра̄гбходжана̄т курйа̄дӯруджан̇гха̄кат̣ӣбалам вега̄нуломйама̄рогйамадхах̣ка̄йагадакш̣айам

मध्ये बृहत्त्वाग्निबलस्थिरताकुक्षिरुक्शमान् इन्द्रियस्थिरतामूर्ध्वमूर्ध्वजत्रुगदक्षयम्

мадхйе бр̣хаттва̄гнибаластхирата̄кукш̣ирукш́ама̄н индрийастхирата̄мӯрдхвамӯрдхваджатругадакш̣айам

वाते सलवणं सर्पिः पित्ते केवलमिष्यते वैद्यो दद्यात् बहुकफे क्षारत्रिकटुकान्वितम्

ва̄те салаван̣ам̣ сарпих̣ питте кеваламиш̣йате ваидйо дадйа̄т бахукапхе кш̣а̄ратрикат̣ука̄нвитам

वार्युष्णमच्छे ऽनुपिबेत्स्नेहे तत्सुखपक्तये आस्योपलेपशुद्ध्यै च तौवरारुष्करे न तु

ва̄рйуш̣н̣амаччхе 'нупибетснехе татсукхапактайе а̄сйопалепаш́уддхйаи ча таувара̄руш̣каре на ту

उष्णोपचारः स्नेहे स्यादुष्णो ह्युष्णैर्विरुध्यते ततो गुरुप्रावरणो निवातशयनस्थितः जरणान्तं प्रतीक्षेत तृष्यन्नुष्णाल्पवारिपः

уш̣н̣опача̄рах̣ снехе сйа̄душ̣н̣о хйуш̣н̣аирвирудхйате тато гурупра̄варан̣о нива̄таш́айанастхитах̣ джаран̣а̄нтам̣ пратӣкш̣ета тр̣ш̣йаннуш̣н̣а̄лпава̄рипах̣

शिरोरुग्भ्रमनिष्ठीवमूर्च्छासादारतिक्लमैः जानीयाद् भेषजं जीर्यज्जीर्णं तच्छान्तिलाघावात्

ш́ироругбхраманиш̣т̣хӣвамӯрччха̄са̄да̄ратикламаих̣ джа̄нӣйа̄д бхеш̣аджам̣ джӣрйаджджӣрн̣ам̣ таччха̄нтила̄гха̄ва̄т

अनुलोमनिलस्वास्थ्यक्षुत्तृष्णोद्गारशुद्धिभिः जीर्णाजीर्णविशङ्कायां पुनरुष्णोदकं पिबेत् तेनोद्गारविशुद्धिः स्तात्ततश्च लघुता रुचिः

ануломаниласва̄стхйакш̣уттр̣ш̣н̣одга̄раш́уддхибхих̣ джӣрн̣а̄джӣрн̣авиш́ан̇ка̄йа̄м̣ пунаруш̣н̣одакам̣ пибет тенодга̄равиш́уддхих̣ ста̄ттаташ́ча лагхута̄ ручих̣

भोज्यो ऽन्नं मात्रया पास्यन् श्वःपिबन् पीतवानपि द्रवोष्णमनभिष्यन्दि नातिस्निग्धमसङ्करम्

бходжйо 'ннам̣ ма̄трайа̄ па̄сйан ш́вах̣пибан пӣтава̄напи дравош̣н̣аманабхиш̣йанди на̄тиснигдхамасан̇карам

उष्णोदकोपचारी स्यात् ब्रह्मचारी क्षपाशयः व्यायामवेगसंरोधशोकवर्षहिमातपान्

уш̣н̣одакопача̄рӣ сйа̄т брахмача̄рӣ кш̣апа̄ш́айах̣ вйа̄йа̄мавегасам̣родхаш́окаварш̣ахима̄тапа̄н

प्रवातयानयानाध्वभाष्यात्यासनसंस्थितीः नीचात्युच्चोपधानाहस्स्वप्नधूमरजांसि च

права̄тайа̄найа̄на̄дхвабха̄ш̣йа̄тйа̄санасам̣стхитӣх̣ нӣча̄тйуччопадха̄на̄хассвапнадхӯмараджа̄м̣си ча

यान्यहानि पिबेत्तानि तावन्त्यन्यान्यपि त्यजेत् सर्वकर्मस्वयं प्रायो व्याधिक्षीणेषु च क्रमः

йа̄нйаха̄ни пибетта̄ни та̄вантйанйа̄нйапи тйаджет сарвакармасвайам̣ пра̄йо вйа̄дхикш̣ӣн̣еш̣у ча крамах̣

उपचारस्तु शमने कार्यः स्नेहे विरिक्तवत् स्नेहस्य पानात् पूर्वं च दातव्यं मृदुभेषजम् उत्तेजनं हुताशस्य कोष्ठलाघवकारि च

упача̄расту ш́амане ка̄рйах̣ снехе вириктават снехасйа па̄на̄т пӯрвам̣ ча да̄тавйам̣ мр̣дубхеш̣аджам уттеджанам̣ хута̄ш́асйа кош̣т̣хала̄гхавака̄ри ча

त्र्यहमच्छं मृदौ कोष्ठे क्रूरे सप्तदिनं पिबेत् सम्यक्स्निग्धो ऽथवायावदतःसात्मीभवेत् परम्

трйахамаччхам̣ мр̣дау кош̣т̣хе крӯре саптадинам̣ пибет самйакснигдхо 'тхава̄йа̄вадатах̣са̄тмӣбхавет парам

सात्मीभूतो हि कुरुते न मलानामुदीरणम् अतियोगेन वा व्याधीन् यथाम्ब्बोधोतियोजनात्

са̄тмӣбхӯто хи куруте на мала̄на̄мудӣран̣ам атийогена ва̄ вйа̄дхӣн йатха̄мббодхотийоджана̄т

विहत्य सेतुं मृत्कोष्ठात् स्रवति क्षपयन् मृदम् स्नेहो ऽप्यग्निं तथा हत्वा स्रवति क्षपयंस्तनुम्

вихатйа сетум̣ мр̣ткош̣т̣ха̄т сравати кш̣апайан мр̣дам снехо 'пйагним̣ татха̄ хатва̄ сравати кш̣апайам̣станум

वातानुलोम्यं दीप्तो ऽग्निर्वर्चः स्निग्धमसंहतम् मृदुस्निग्धाङ्गताग्लानिःस्नेहोद्वेगो ऽथलाघवम्

ва̄та̄нуломйам̣ дӣпто 'гнирварчах̣ снигдхамасам̣хатам мр̣дуснигдха̄н̇гата̄гла̄них̣снеходвего 'тхала̄гхавам

विमलेन्द्रियता सम्यक् स्निग्धे रूक्षे विपर्ययः पाण्ड्वामयाग्गसदनघ्राणवक्त्रगुदस्रवाः गुददाहारुचिश्छर्दिमूर्छातृष्णाप्रवाहिकाः

вималендрийата̄ самйак снигдхе рӯкш̣е випарйайах̣ па̄н̣д̣ва̄майа̄ггасаданагхра̄н̣авактрагудасрава̄х̣ гудада̄ха̄ручиш́чхардимӯрчха̄тр̣ш̣н̣а̄права̄хика̄х̣

शुक्तोद्गारभ्रमश्वासकासाः स्नेहातिसेवनात् अमात्रयाहितो ऽकाले मिथ्याहारविहारतः स्नेहः करोति शोफार्शस्तन्द्रानिद्राविसंज्ञताः

ш́уктодга̄рабхрамаш́ва̄сака̄са̄х̣ снеха̄тисевана̄т ама̄трайа̄хито 'ка̄ле митхйа̄ха̄равиха̄ратах̣ снехах̣ кароти ш́опха̄рш́астандра̄нидра̄висам̣джн̃ата̄х̣

कण्डूकुष्ठज्वरोत्क्लेशशूलानाहबलक्षयान् जठरेन्द्रियदौर्बल्यजाड्यामस्तम्भवाग्ग्रहान्

кан̣д̣ӯкуш̣т̣хаджваротклеш́аш́ӯла̄на̄хабалакш̣айа̄н джат̣харендрийадаурбалйаджа̄д̣йа̄мастамбхава̄гграха̄н

तांस्तान् स्वदोषहेतूत्थान् पाण्ड्वादींश्चातियोजनात् क्षुत्तृष्णोक्लेखनस्वेदरूक्षपानान्नभेषजम् तक्रारिष्टखलोद्दालयवश्यामाककोद्रवाः

та̄м̣ста̄н свадош̣ахетӯттха̄н па̄н̣д̣ва̄дӣм̣ш́ча̄тийоджана̄т кш̣уттр̣ш̣н̣оклекханасведарӯкш̣апа̄на̄ннабхеш̣аджам такра̄риш̣т̣акхалодда̄лайаваш́йа̄ма̄какодрава̄х̣

पिप्पलीत्रिफलाक्षौद्रपथ्यागोमूत्रगुग्गुलु यथास्वं प्रतिरोगं च स्नेहव्यापदि साधनम्

пиппалӣтрипхала̄кш̣аудрапатхйа̄гомӯтрагуггулу йатха̄свам̣ пратирогам̣ ча снехавйа̄пади са̄дханам

विरूक्षणे लङ्घनवत् कृतातिकृतलक्षणम् स्नेहेन पैत्तिकस्याग्निर्यदा तीव्रतरीकृतः स्नेहमाशु जरां नीत्वा पुनरोजो ऽभितश्चरन्

вирӯкш̣ан̣е лан̇гханават кр̣та̄тикр̣талакш̣ан̣ам снехена паиттикасйа̄гнирйада̄ тӣвратарӣкр̣тах̣ снехама̄ш́у джара̄м̣ нӣтва̄ пународжо 'бхиташ́чаран

उदीरयेत् सोपसर्गां पिपासामस्य बाधिकाम् सो ऽसूंस्त्यजेद्यद्युदकं न पिबेदाशु शीतलम्

удӣрайет сопасарга̄м̣ пипа̄са̄масйа ба̄дхика̄м со 'сӯм̣стйаджедйадйудакам̣ на пибеда̄ш́у ш́ӣталам

शीतसेकावगाहान् वा तत्तृष्णापीडितो भजेत् स्नेहाग्निना दह्यमानः स्वविषेणेव पन्नगः

ш́ӣтасека̄вага̄ха̄н ва̄ таттр̣ш̣н̣а̄пӣд̣ито бхаджет снеха̄гнина̄ дахйама̄нах̣ свавиш̣ен̣ева паннагах̣

अजीर्णे बलवत्या तु शीतैर्दिह्याच्छिरोमुखम् छर्दयेत्तदशान्तौ च पीत्वा शीतोदकं पुनः

аджӣрн̣е балаватйа̄ ту ш́ӣтаирдихйа̄ччхиромукхам чхардайеттадаш́а̄нтау ча пӣтва̄ ш́ӣтодакам̣ пунах̣

रूक्षान्नमुल्लिखेद्भुक्त्वा तादृश्यां तु कफानिले समदोषश्च निःशेषं स्नेहमुष्णाम्बुनोद्धरेत्

рӯкш̣а̄ннамулликхедбхуктва̄ та̄др̣ш́йа̄м̣ ту капха̄ниле самадош̣аш́ча них̣ш́еш̣ам̣ снехамуш̣н̣а̄мбуноддхарет

ततो दोषादिबलतः पूर्वोक्तं च विधिं श्रयेत् न सर्पिः केवलं पित्ते पेयं सामे विशेषतः सर्वं ह्यनुव्रजेद्देहं हत्वा संज्ञां च मारयेत्

тато дош̣а̄дибалатах̣ пӯрвоктам̣ ча видхим̣ ш́райет на сарпих̣ кевалам̣ питте пейам̣ са̄ме виш́еш̣атах̣ сарвам̣ хйанувраджеддехам̣ хатва̄ сам̣джн̃а̄м̣ ча ма̄райет

स्निग्धद्रवोष्णधन्वोत्थरसभुक्स्वेदमाचरेत् स्निग्धस्त्र्यहं स्थितः कुर्याद्विरेकं वमनं पुनः

снигдхадравош̣н̣адханвоттхарасабхуксведама̄чарет снигдхастрйахам̣ стхитах̣ курйа̄двирекам̣ ваманам̣ пунах̣

एकाहं दिनमन्यच्च कफमुत्क्लेश्य तत्करैः तिलमाषदधिक्षीरगुडमत्स्यरसादिभिः

ека̄хам̣ динаманйачча капхамутклеш́йа таткараих̣ тилама̄ш̣ададхикш̣ӣрагуд̣аматсйараса̄дибхих̣

मासला मेदुरा भूरिश्लेष्माणो विषमाग्नयः स्नेहोचिताश्च ये स्नेह्यास्तान् पूर्वं रूक्षयेत्ततः

ма̄сала̄ медура̄ бхӯриш́леш̣ма̄н̣о виш̣ама̄гнайах̣ снехочита̄ш́ча йе снехйа̄ста̄н пӯрвам̣ рӯкш̣айеттатах̣

संस्नेह्य शोधयेदेवं स्नेहव्यापन्न जायते अलं मलानीरयितुं स्नेहश्चासात्म्यतां गतः

сам̣снехйа ш́одхайедевам̣ снехавйа̄панна джа̄йате алам̣ мала̄нӣрайитум̣ снехаш́ча̄са̄тмйата̄м̣ гатах̣

बालवृद्धादिषु स्नेहपरिहारासहिष्णुषु योगानिमाननुद्वेगान् सद्यःस्नेहान् प्रयोजयेत्

ба̄лавр̣ддха̄диш̣у снехапариха̄ра̄сахиш̣н̣уш̣у йога̄нима̄нанудвега̄н садйах̣снеха̄н прайоджайет

प्रभूतमांसनिष्क्वाथान् जाङ्गलानूपजान् रसान् स्नेहभृष्टेषु वा तेषु यवागूं नातिसंहताम्

прабхӯтама̄м̣саниш̣ква̄тха̄н джа̄н̇гала̄нӯпаджа̄н раса̄н снехабхр̣ш̣т̣еш̣у ва̄ теш̣у йава̄гӯм̣ на̄тисам̣хата̄м

तिलचूर्णं च सस्नेहं फाणितं कृसरां तथा तिलकाम्बलिकं भूरिस्नेहं सर्पिष्मतीमपि

тилачӯрн̣ам̣ ча саснехам̣ пха̄н̣итам̣ кр̣сара̄м̣ татха̄ тилака̄мбаликам̣ бхӯриснехам̣ сарпиш̣матӣмапи

पेयां सुखोष्णा क्षैरेयीं पात्रे वा ससिताघृते सर्पिर्लवणयुक्तं वा सद्योदुग्धं तथा पयः

пейа̄м̣ сукхош̣н̣а̄ кш̣аирейӣм̣ па̄тре ва̄ сасита̄гхр̣те сарпирлаван̣айуктам̣ ва̄ садйодугдхам̣ татха̄ пайах̣

पेयां च पञ्चप्रसृतां स्नेहैस्तण्डुलपञ्चमैः पायसं माषमिश्रं च बहुस्नेहसमूयुतम् तैलशुण्ठीगुडरसं जीर्णे मांसरसाशिनः

пейа̄м̣ ча пан̃чапраср̣та̄м̣ снехаистан̣д̣улапан̃чамаих̣ па̄йасам̣ ма̄ш̣амиш́рам̣ ча бахуснехасамӯйутам таилаш́ун̣т̣хӣгуд̣арасам̣ джӣрн̣е ма̄м̣сараса̄ш́инах̣

स्नेहं वैकं सुराच्छेन दध्नो वा सगुडं सरम् वसां वराहजां सर्पिः पिप्पलीं लवणं तिलान्

снехам̣ ваикам̣ сура̄ччхена дадхно ва̄ сагуд̣ам̣ сарам васа̄м̣ вара̄хаджа̄м̣ сарпих̣ пиппалӣм̣ лаван̣ам̣ тила̄н

पिप्पलीं लवणं स्नेहांश्चतुरो दधिमस्तुकम् दध्ना सिद्धं व्योषगर्भं धात्रीद्राक्षारसे घृतम्

пиппалӣм̣ лаван̣ам̣ снеха̄м̣ш́чатуро дадхимастукам дадхна̄ сиддхам̣ вйош̣агарбхам̣ дха̄трӣдра̄кш̣а̄расе гхр̣там

यवकोलकुलत्थाम्बुक्षारक्षीरसुरादधि घृतं च सिद्धं तुल्यांशं सद्यःस्नेहनमुत्तमम्

йаваколакулаттха̄мбукш̣а̄ракш̣ӣрасура̄дадхи гхр̣там̣ ча сиддхам̣ тулйа̄м̣ш́ам̣ садйах̣снеханамуттамам

सिद्धांश्च चतुरः स्नेहान् बदरत्रिफलारसैः योनिशुक्रामयहरान् सद्यःस्नेहान् प्रयोजयेत्

сиддха̄м̣ш́ча чатурах̣ снеха̄н бадаратрипхала̄расаих̣ йониш́укра̄майахара̄н садйах̣снеха̄н прайоджайет

लवणोपहिताः स्नेहाः स्नेहयन्त्यचिरान्नरम् तद्धि विष्यन्द्यरूक्षं च सूक्ष्ममुष्णं व्यवायि च

лаван̣опахита̄х̣ снеха̄х̣ снехайантйачира̄ннарам таддхи виш̣йандйарӯкш̣ам̣ ча сӯкш̣мамуш̣н̣ам̣ вйава̄йи ча

गुडानूपामिषक्षीरतिलमाषसुरादधि कुष्टशोफप्रमेहेषु स्नेहार्थं न प्रकल्पयेत्

гуд̣а̄нӯпа̄миш̣акш̣ӣратилама̄ш̣асура̄дадхи куш̣т̣аш́опхапрамехеш̣у снеха̄ртхам̣ на пракалпайет

त्रिफलापिप्पलीपथ्यागुग्गुल्वादिविपाचितान् स्नेहान्यथास्वमेतेषां योजयेदविकारिणः

трипхала̄пиппалӣпатхйа̄гуггулва̄дивипа̄чита̄н снеха̄нйатха̄сваметеш̣а̄м̣ йоджайедавика̄рин̣ах̣

क्षीणानां त्वामयैरग्निदेहसन्धुक्षणक्षमान् दीप्तान्तराग्निः परिशुद्धकोष्ठः प्रत्यग्रधातुर्बलवर्णयुक्तः दृढेन्द्रियो मन्दजरः शतायुः स्नेहोपसेवी पुरुषः प्रदिष्टः

кш̣ӣн̣а̄на̄м̣ тва̄майаирагнидехасандхукш̣ан̣акш̣ама̄н дӣпта̄нтара̄гних̣ париш́уддхакош̣т̣хах̣ пратйаградха̄турбалаварн̣айуктах̣ др̣д̣хендрийо мандаджарах̣ ш́ата̄йух̣ снехопасевӣ пуруш̣ах̣ прадиш̣т̣ах̣