Гулма чикитса — чикитса стхана | Чикитса стхана

Астанга-санграха · Чикитса стхана · Глава 4 · 93 стихов

Гулма чикитса — лечение абдоминальных масс

Глава 4 Чикитса стханы — лечебный раздел о лечение абдоминальных масс. Вагбхата описывает лечение детально, с конкретными формулами и дозировками.

अथातः कासचिकित्सितं व्याख्यास्यामः इति हस्माहुरात्रेयादयो महर्षयः

атха̄тах̣ ка̄сачикитситам̣ вйа̄кхйа̄сйа̄мах̣ ити хасма̄хура̄трейа̄дайо махарш̣айах̣

केवलानिलजं कासं स्नेहैरादावुपाचरेत् वातघ्नसिद्धैः स्निग्धैश्च पेयायूषरसादिभिः

кевала̄ниладжам̣ ка̄сам̣ снехаира̄да̄вупа̄чарет ва̄тагхнасиддхаих̣ снигдхаиш́ча пейа̄йӯш̣араса̄дибхих̣

लेहैर्धूमैस्ततहाभ्यङ्गस्वेदसेकावगाहनैः बस्तिभिर्बद्धविड्वातं सपित्तं त्वौर्ध्वभक्तिकैः

лехаирдхӯмаистатаха̄бхйан̇гасведасека̄вага̄ханаих̣ бастибхирбаддхавид̣ва̄там̣ сапиттам̣ тваурдхвабхактикаих̣

गुडूचीकण्टकारीभ्यां पृथक् त्रिंशत्पलाद्रसे प्रस्थः सिद्धो घृताद्वातकासनुद्वह्निदीपनः

гуд̣ӯчӣкан̣т̣ака̄рӣбхйа̄м̣ пр̣тхак трим̣ш́атпала̄драсе прастхах̣ сиддхо гхр̣та̄два̄така̄санудвахнидӣпанах̣

क्षाररास्नावचाहिङ्गुपाठायष्ट्याह्वधान्यकैः द्विशाणैः सर्पिषः प्रस्थं पञ्चकोलयुतैः पचेत्

кш̣а̄рара̄сна̄вача̄хин̇гупа̄т̣ха̄йаш̣т̣йа̄хвадха̄нйакаих̣ двиш́а̄н̣аих̣ сарпиш̣ах̣ прастхам̣ пан̃чаколайутаих̣ пачет

दशमूलस्य निर्यूहे पीतं मण्डानुपायिना सकासश्वासहृत्पार्श्वग्रहणीरोगगुल्मनुत्

даш́амӯласйа нирйӯхе пӣтам̣ ман̣д̣а̄нупа̄йина̄ сака̄саш́ва̄сахр̣тпа̄рш́ваграхан̣ӣрогагулманут

काश्मर्यत्रिफलाव्योषशठीद्राक्षापरूषकम् द्वे पाठे देवदार्वृद्धिस्वगुप्ताग्निकगोक्षुरम्

ка̄ш́марйатрипхала̄вйош̣аш́ат̣хӣдра̄кш̣а̄парӯш̣акам две па̄т̣хе девада̄рвр̣ддхисвагупта̄гникагокш̣урам

व्याघ्नीतामलकीमेदाकाकनासाशतावरीः विदारी च घृतप्रस्थः कर्षांशैस्तैर्विपाचितः

вйа̄гхнӣта̄малакӣмеда̄ка̄кана̄са̄ш́ата̄варӣх̣ вида̄рӣ ча гхр̣тапрастхах̣ карш̣а̄м̣ш́аистаирвипа̄читах̣

क्षीरेण च जयत्याशु ज्वरकासहलीमकान् गुल्मारुचियकृत्प्लीहशिरोहृत्पार्श्ववेदनाः

кш̣ӣрен̣а ча джайатйа̄ш́у джварака̄сахалӣмака̄н гулма̄ручийакр̣тплӣхаш́ирохр̣тпа̄рш́ваведана̄х̣

कामलार्शोनिलाष्ठीलाक्षतशोफक्षयांश्च सः द्रोणे ऽपां साधयेद्रास्नादशमूलशतावरीः पलोन्मिता द्विकुडवं कुलत्थं बदरं यवम्

ка̄мала̄рш́онила̄ш̣т̣хӣла̄кш̣аташ́опхакш̣айа̄м̣ш́ча сах̣ дрон̣е 'па̄м̣ са̄дхайедра̄сна̄даш́амӯлаш́ата̄варӣх̣ палонмита̄ двикуд̣авам̣ кулаттхам̣ бадарам̣ йавам

तुलार्धं चाजमांसस्य तेन साध्यं घृताढकम् समक्षीरं पलांशैश्च जीवनीयैः समीक्ष्य तत्

тула̄рдхам̣ ча̄джама̄м̣сасйа тена са̄дхйам̣ гхр̣та̄д̣хакам самакш̣ӣрам̣ пала̄м̣ш́аиш́ча джӣванӣйаих̣ самӣкш̣йа тат

प्रयुक्तं वातरोगेषु पाननावनबस्तिभिः पञ्चकासान् शिरःकम्पं योनिवङ्क्षणवेदनाम् सर्वाङ्गैकाङ्गरोगांश्च सप्लीहोर्ध्वानिलान् जयेत्

прайуктам̣ ва̄тарогеш̣у па̄нана̄ванабастибхих̣ пан̃чака̄са̄н ш́ирах̣кампам̣ йониван̇кш̣ан̣аведана̄м сарва̄н̇гаика̄н̇гарога̄м̣ш́ча саплӣхордхва̄нила̄н джайет

विदार्यादिगणक्वाथकल्कसिद्धं च कासजित् अशोकबीजक्षवकजन्तुघ्नाञ्जनपद्मकैः

вида̄рйа̄диган̣аква̄тхакалкасиддхам̣ ча ка̄саджит аш́окабӣджакш̣авакаджантугхна̄н̃джанападмакаих̣

सबिडैश्च घृतं सिद्धं तच्चूर्णं वा घृताप्लुतम् लिह्यात् पयश्चानुपिबेदाजं कासाभिपीडितः

сабид̣аиш́ча гхр̣там̣ сиддхам̣ таччӯрн̣ам̣ ва̄ гхр̣та̄плутам лихйа̄т пайаш́ча̄нупибеда̄джам̣ ка̄са̄бхипӣд̣итах̣

विडङ्गं नागरं रास्नां पिप्पली हिङ्गु सैन्धवम् भाङ्गर्क्षीरश्च तच्चूर्णं पिबेद्वा घृतमात्रया सकफे ऽनिलजे कासे श्वासहिध्माहताग्निषु

вид̣ан̇гам̣ на̄гарам̣ ра̄сна̄м̣ пиппалӣ хин̇гу саиндхавам бха̄н̇гаркш̣ӣраш́ча таччӯрн̣ам̣ пибедва̄ гхр̣тама̄трайа̄ сакапхе 'ниладже ка̄се ш́ва̄сахидхма̄хата̄гниш̣у

दुरालभां शृङ्गवेरं शठीं रास्नां सितोपलाम् लिह्यात् कर्कटशृङ्गीं च कासे तैलेन वातजे

дура̄лабха̄м̣ ш́р̣н̇гаверам̣ ш́ат̣хӣм̣ ра̄сна̄м̣ ситопала̄м лихйа̄т каркат̣аш́р̣н̇гӣм̣ ча ка̄се таилена ва̄тадже

दुस्पर्शां पिप्पलीं मुस्तं भार्ङ्गीं कर्कटकीं शठीम् पुराणगुडतैलाभ्यां चूर्णितान्यवलेहयेत्

дуспарш́а̄м̣ пиппалӣм̣ мустам̣ бха̄рн̇гӣм̣ каркат̣акӣм̣ ш́ат̣хӣм пура̄н̣агуд̣атаила̄бхйа̄м̣ чӯрн̣ита̄нйавалехайет

तद्वत् सकृष्णां शुण्ठीं च सभार्ङ्गीं तद्वदेव च पिबेत् कृष्णां च कोष्णेन सलिलेन ससैन्धवाम्

тадват сакр̣ш̣н̣а̄м̣ ш́ун̣т̣хӣм̣ ча сабха̄рн̇гӣм̣ тадвадева ча пибет кр̣ш̣н̣а̄м̣ ча кош̣н̣ена салилена сасаиндхава̄м

मुस्तुना ससितां शुण्ठीं दध्ना वा कणरेणुकाः पिबेत् बदरमज्ञो वा मदिरादधिमस्तुभिः अथवा पिप्पलीकल्कं घृतभृष्टं ससैन्धवम्

мустуна̄ сасита̄м̣ ш́ун̣т̣хӣм̣ дадхна̄ ва̄ кан̣арен̣ука̄х̣ пибет бадарамаджн̃о ва̄ мадира̄дадхимастубхих̣ атхава̄ пиппалӣкалкам̣ гхр̣табхр̣ш̣т̣ам̣ сасаиндхавам

कासी सपीनसो धूमं स्नैहिकं विधिना पिबेत् हिध्माश्वासोक्तधूमांश्च क्षीरमांसरसाशनः

ка̄сӣ сапӣнасо дхӯмам̣ снаихикам̣ видхина̄ пибет хидхма̄ш́ва̄соктадхӯма̄м̣ш́ча кш̣ӣрама̄м̣сараса̄ш́анах̣

ग्राम्यानूपौदकैः शालियवगोधूमषष्टिकान् रसैर्माषात्मगुप्तानां यूषैर्वा भोजयेद्धितान्

гра̄мйа̄нӯпаудакаих̣ ш́а̄лийавагодхӯмаш̣аш̣т̣ика̄н расаирма̄ш̣а̄тмагупта̄на̄м̣ йӯш̣аирва̄ бходжайеддхита̄н

यवानीपिप्पलीबिल्वमध्यनागरचित्रकैः रास्नाजाजीपृथक्पर्णीपलाशशाठिपौष्करैः

йава̄нӣпиппалӣбилвамадхйана̄гарачитракаих̣ ра̄сна̄джа̄джӣпр̣тхакпарн̣ӣпала̄ш́аш́а̄т̣хипауш̣караих̣

सिद्धां स्निग्धाम्ललवणां पेयामनिलजे पिबेत् कटीहृत्पार्श्वकोष्ठार्तिश्वासहिध्माप्रणाशिनीम्

сиддха̄м̣ снигдха̄млалаван̣а̄м̣ пейа̄маниладже пибет кат̣ӣхр̣тпа̄рш́вакош̣т̣ха̄ртиш́ва̄сахидхма̄пран̣а̄ш́инӣм

दशमूलरसे तद्वत् पञ्चकोलगुडान्विताम् पिबेत् समतिलां पेयां क्षैरेयीं वा ससैन्धवाम् मात्स्यकौक्कुटवाराहैर्मांसैर्वा साज्यसैन्धवाम्

даш́амӯларасе тадват пан̃чаколагуд̣а̄нвита̄м пибет саматила̄м̣ пейа̄м̣ кш̣аирейӣм̣ ва̄ сасаиндхава̄м ма̄тсйакауккут̣ава̄ра̄хаирма̄м̣саирва̄ са̄джйасаиндхава̄м

वास्तुको वायसीशाकं कासघ्नः सुनिषण्णकः कण्टकार्याः फलं पत्रं बालं शुष्कं च मूलकम्

ва̄стуко ва̄йасӣш́а̄кам̣ ка̄сагхнах̣ суниш̣ан̣н̣аках̣ кан̣т̣ака̄рйа̄х̣ пхалам̣ патрам̣ ба̄лам̣ ш́уш̣кам̣ ча мӯлакам

स्नेहास्तैलादयो भक्ष्याः क्षीरेक्षुरसगौडिकाः दधिमस्त्वारनालाम्लफलाम्बुमदिराः पिबेत्

снеха̄стаила̄дайо бхакш̣йа̄х̣ кш̣ӣрекш̣урасагауд̣ика̄х̣ дадхимаства̄рана̄ла̄млапхала̄мбумадира̄х̣ пибет

पित्तकासे तु सकफे वमनं सर्पिषा हितम् तथा मदनकाश्मर्यमधुकक्वथितैर्जलैः फलयष्ट्याह्वकल्कैर्वा विदारीक्षुरसाप्लुतैः

питтака̄се ту сакапхе ваманам̣ сарпиш̣а̄ хитам татха̄ маданака̄ш́марйамадхукакватхитаирджалаих̣ пхалайаш̣т̣йа̄хвакалкаирва̄ вида̄рӣкш̣ураса̄плутаих̣

पित्तकासे तनुकफे त्रिवृतां मधुरैर्युताम् युञ्ज्याद्विरेकाय युतां घनश्लेष्मणि तिक्तकैः

питтака̄се танукапхе тривр̣та̄м̣ мадхураирйута̄м йун̃джйа̄двирека̄йа йута̄м̣ гханаш́леш̣ман̣и тиктакаих̣

हृतदोषो हिमं स्निग्धं स्वादु संसर्जनं भजेत् घने कफे तु शिशिरं रूक्षं तिक्तोपसंहितम्

хр̣тадош̣о химам̣ снигдхам̣ сва̄ду сам̣сарджанам̣ бхаджет гхане капхе ту ш́иш́ирам̣ рӯкш̣ам̣ тиктопасам̣хитам

पिप्पलीमुस्तयष्ट्याह्वद्राक्षामूर्वामहौषधम् लाकामृताफलद्राक्षात्वक्क्षीरीपिप्पलीसिताः

пиппалӣмустайаш̣т̣йа̄хвадра̄кш̣а̄мӯрва̄махауш̣адхам ла̄ка̄мр̣та̄пхаладра̄кш̣а̄тваккш̣ӣрӣпиппалӣсита̄х̣

दुस्पर्शाकर्कटीशुण्ठीशठीद्राक्षासिताबलाः निदिग्धिकामूलफलं वटबीजं रसाञ्जनम्

дуспарш́а̄каркат̣ӣш́ун̣т̣хӣш́ат̣хӣдра̄кш̣а̄сита̄бала̄х̣ нидигдхика̄мӯлапхалам̣ ват̣абӣджам̣ раса̄н̃джанам

खर्जूरं पिप्पली वांशी श्वदंष्ट्रा चेति पञ्च ते घृतक्षौद्रयुता लेहाः श्लोकार्धैः पित्तकासिनाम् पयो ऽनुपानां शृङ्गीं वा लिह्यात्साज्यसितामधु

кхарджӯрам̣ пиппалӣ ва̄м̣ш́ӣ ш́вадам̣ш̣т̣ра̄ чети пан̃ча те гхр̣такш̣аудрайута̄ леха̄х̣ ш́лока̄рдхаих̣ питтака̄сина̄м пайо 'нупа̄на̄м̣ ш́р̣н̇гӣм̣ ва̄ лихйа̄тса̄джйасита̄мадху

लेहः पैत्ते सिताधात्रीक्षौद्रद्राक्षाहिमोत्पलैः सकफे साब्दमरिचः सघृतः सानिले हितः

лехах̣ паитте сита̄дха̄трӣкш̣аудрадра̄кш̣а̄химотпалаих̣ сакапхе са̄бдамаричах̣ сагхр̣тах̣ са̄ниле хитах̣

मृद्वीकार्धशतं त्रिंशत् पिप्पलीः शर्करापलम् लेहयेन्मधुना गोर्वा क्षीरपस्य शकृद्रसम्

мр̣двӣка̄рдхаш́атам̣ трим̣ш́ат пиппалӣх̣ ш́аркара̄палам лехайенмадхуна̄ горва̄ кш̣ӣрапасйа ш́акр̣драсам

त्वगेलाव्योषमृद्वीकापिप्पलीमूलपौष्करैः लाजमुस्तशठीरास्नाधात्रीफलबिभीतकैः शर्कराक्षौद्रसर्पिर्भिर्लेहो हृद्रोगकासहा

твагела̄вйош̣амр̣двӣка̄пиппалӣмӯлапауш̣караих̣ ла̄джамусташ́ат̣хӣра̄сна̄дха̄трӣпхалабибхӣтакаих̣ ш́аркара̄кш̣аудрасарпирбхирлехо хр̣дрогака̄саха̄

पिप्पल्यामलकद्राक्षालाजलाक्षासितोपलाः सञ्चूर्ण्य पक्त्वा पयसा लिह्यात् क्षौद्राष्टभागिकाः

пиппалйа̄малакадра̄кш̣а̄ла̄джала̄кш̣а̄ситопала̄х̣ сан̃чӯрн̣йа пактва̄ пайаса̄ лихйа̄т кш̣аудра̄ш̣т̣абха̄гика̄х̣

विदारीक्षुमृणालानां रसान् क्षीरं सितोपलाम् पिबेत् क्षौद्रेण संयोज्य पित्तकासमपोहति

вида̄рӣкш̣умр̣н̣а̄ла̄на̄м̣ раса̄н кш̣ӣрам̣ ситопала̄м пибет кш̣аудрен̣а сам̣йоджйа питтака̄самапохати

मधुरैर्जाङ्गलरसैर्यवश्यामाककोद्रवाः मुद्गादियूषैः शाकैश्च तिक्तकैर्मात्रया हिताः

мадхураирджа̄н̇галарасаирйаваш́йа̄ма̄какодрава̄х̣ мудга̄дийӯш̣аих̣ ш́а̄каиш́ча тиктакаирма̄трайа̄ хита̄х̣

घनश्लेष्मणि लेहाश्च तिक्तका मधुसंयुताः शालयः स्युस्तनुकफे षष्टिकाश्च रसादिभिः शर्कराम्भो ऽनुपानार्थं द्राक्षेक्षुस्वरसः पयः

гханаш́леш̣ман̣и леха̄ш́ча тиктака̄ мадхусам̣йута̄х̣ ш́а̄лайах̣ сйустанукапхе ш̣аш̣т̣ика̄ш́ча раса̄дибхих̣ ш́аркара̄мбхо 'нупа̄на̄ртхам̣ дра̄кш̣екш̣усварасах̣ пайах̣

काकोलीबृहतीमेदाद्वयैः सवृषनागरैः पित्तकासे रसक्षीरपेयायूषान् प्रकल्पयेत्

ка̄колӣбр̣хатӣмеда̄двайаих̣ савр̣ш̣ана̄гараих̣ питтака̄се расакш̣ӣрапейа̄йӯш̣а̄н пракалпайет

द्राक्षां कणां पञ्चमूलं तृणाख्यं च पचेज्जले तेन क्षीरं शृतं शीतं पिबेत् समधुशर्करम्

дра̄кш̣а̄м̣ кан̣а̄м̣ пан̃чамӯлам̣ тр̣н̣а̄кхйам̣ ча пачеджджале тена кш̣ӣрам̣ ш́р̣там̣ ш́ӣтам̣ пибет самадхуш́аркарам

साधितां तेन पेयां वा सुशीतां मधुनान्विताम् शठीद्द्रीबेरबृहतीशर्कराविश्वभेषजम् पिष्ट्वा रसं पिबेत् पूतं वस्त्रेण घृतमूर्छितम्

са̄дхита̄м̣ тена пейа̄м̣ ва̄ суш́ӣта̄м̣ мадхуна̄нвита̄м ш́ат̣хӣддрӣберабр̣хатӣш́аркара̄виш́вабхеш̣аджам пиш̣т̣ва̄ расам̣ пибет пӯтам̣ вастрен̣а гхр̣тамӯрчхитам

महिष्यजावीगोक्षीरधात्रीफलरसैः समैः सर्पिः सिद्धं पिबेत् तद्वन्मधुरेण गणेन वा

махиш̣йаджа̄вӣгокш̣ӣрадха̄трӣпхаларасаих̣ самаих̣ сарпих̣ сиддхам̣ пибет тадванмадхурен̣а ган̣ена ва̄

क्वाथीकृतेनेक्षुरसे क्षीरयुक्तेन साधितम् सशर्करं पिबेत् प्रातर्लिह्याद्वा माक्षिकान्वितम्

ква̄тхӣкр̣тенекш̣урасе кш̣ӣрайуктена са̄дхитам саш́аркарам̣ пибет пра̄тарлихйа̄два̄ ма̄кш̣ика̄нвитам

क्षीरिवृक्षाड्कुरक्वाथे पक्वं क्षीरसमं घृतम् पाययेत् पित्तकासार्तं मधुना वावलेहयेत्

кш̣ӣривр̣кш̣а̄д̣кураква̄тхе паквам̣ кш̣ӣрасамам̣ гхр̣там па̄йайет питтака̄са̄ртам̣ мадхуна̄ ва̄валехайет

मेदां विदारीं काकोलीं स्वयंगुप्ताफलं बलाम् शर्करां जीवकं मुद्गमाषपर्ण्यौ दुरालभाम्

меда̄м̣ вида̄рӣм̣ ка̄колӣм̣ свайам̣гупта̄пхалам̣ бала̄м ш́аркара̄м̣ джӣвакам̣ мудгама̄ш̣апарн̣йау дура̄лабха̄м

कल्कीकृत्य पचेत् सर्पिः क्षीरेणाष्टगुणेन तत् पानभोजनलेहेषु प्रयुक्तं पित्तकासजित्

калкӣкр̣тйа пачет сарпих̣ кш̣ӣрен̣а̄ш̣т̣агун̣ена тат па̄набходжаналехеш̣у прайуктам̣ питтака̄саджит

लिह्याद्वा चूर्णमेतेषां कषायमथवा पिबेत् कफकासी पिबेदादौ सुरकाष्ठात् प्रदीपितात्

лихйа̄два̄ чӯрн̣аметеш̣а̄м̣ каш̣а̄йаматхава̄ пибет капхака̄сӣ пибеда̄дау сурака̄ш̣т̣ха̄т прадӣпита̄т

स्नेहं परिस्रुतं व्योषयवक्षारावचूर्णितम् स्निग्धं विरेचयेदूर्ध्वमधो मूर्ध्नि च युक्तितः

снехам̣ парисрутам̣ вйош̣айавакш̣а̄ра̄вачӯрн̣итам снигдхам̣ виречайедӯрдхвамадхо мӯрдхни ча йуктитах̣

तीक्ष्णैर्विरेकैर्बलिनं संसर्गीं चास्य योजयेत् यवमुद्गकुलत्थान्नैरुष्णरूक्षैः कटूत्कटैः

тӣкш̣н̣аирвирекаирбалинам̣ сам̣саргӣм̣ ча̄сйа йоджайет йавамудгакулаттха̄ннаируш̣н̣арӯкш̣аих̣ кат̣ӯткат̣аих̣

कासमर्दकवार्ताकव्याघ्नीक्षारकणान्वितैः धान्वबैलरसैःस्नेहौस्तिलसर्षपनिम्बजैः

ка̄самардакава̄рта̄кавйа̄гхнӣкш̣а̄ракан̣а̄нвитаих̣ дха̄нвабаиларасаих̣снехаустиласарш̣апанимбаджаих̣

दशमूलाम्बु घर्माम्बु मद्य मध्वम्बु वा पिबेत् मूलैः पौष्करशम्याकपटोलैरन्वितं निशाम्

даш́амӯла̄мбу гхарма̄мбу мадйа мадхвамбу ва̄ пибет мӯлаих̣ пауш̣караш́амйа̄капат̣олаиранвитам̣ ниш́а̄м

पिबेद्वारि सहक्षौद्रं कालेष्वन्नस्य वा त्रिषु पिप्पलीपिप्पलीमूलं शृङ्गवेरं बिभीतकम्

пибедва̄ри сахакш̣аудрам̣ ка̄леш̣ваннасйа ва̄ триш̣у пиппалӣпиппалӣмӯлам̣ ш́р̣н̇гаверам̣ бибхӣтакам

देवदार्वभया मुस्तं पिप्पलीविश्वभेषजम् गुडूची पिप्पलीभाङ्र्गीशृङ्गीकर्कटकस्य च

девада̄рвабхайа̄ мустам̣ пиппалӣвиш́вабхеш̣аджам гуд̣ӯчӣ пиппалӣбха̄н̇ргӣш́р̣н̇гӣкаркат̣акасйа ча

व्योषदारुचिडङ्गानि त्रिफलाशर्कराबलाः निदिग्धिकाया मूलत्वङ्मरिचैः सह योजिता

вйош̣ада̄ручид̣ан̇га̄ни трипхала̄ш́аркара̄бала̄х̣ нидигдхика̄йа̄ мӯлатван̇маричаих̣ саха йоджита̄

शिखिकुक्कुटपिञ्छानां मषी क्षारो यवोद्भवः विशाला पिप्पलीमूलं त्रिवृता च मधुद्रवाः

ш́икхикуккут̣апин̃чха̄на̄м̣ маш̣ӣ кш̣а̄ро йаводбхавах̣ виш́а̄ла̄ пиппалӣмӯлам̣ тривр̣та̄ ча мадхудрава̄х̣

कफकासहरा लेहाः सप्त श्लोकार्धयोजिताः मधुना मरिचं लिह्यान्मधुनैव च जोङ्गकम्

капхака̄сахара̄ леха̄х̣ сапта ш́лока̄рдхайоджита̄х̣ мадхуна̄ маричам̣ лихйа̄нмадхунаива ча джон̇гакам

पृथग्रसांश्च मधुना व्याघ्रीवार्ताकभृङ्गजान् कासघ्नस्याश्वशकृतः सुरसस्यासितस्य च

пр̣тхаграса̄м̣ш́ча мадхуна̄ вйа̄гхрӣва̄рта̄кабхр̣н̇гаджа̄н ка̄сагхнасйа̄ш́ваш́акр̣тах̣ сурасасйа̄ситасйа ча

देवदारुशठीरास्नाकर्कटाख्यादुरालभाः पिप्पली नागरं मुस्तं पथ्याधात्रीसितोपलाः

девада̄руш́ат̣хӣра̄сна̄каркат̣а̄кхйа̄дура̄лабха̄х̣ пиппалӣ на̄гарам̣ мустам̣ патхйа̄дха̄трӣситопала̄х̣

मधुतैलयुतावेतौ लेहौ वातानुगे कफे विडङ्गं सैन्धवं हिङ्गु कुष्ठं व्योषं मनःशिलाम्

мадхутаилайута̄ветау лехау ва̄та̄нуге капхе вид̣ан̇гам̣ саиндхавам̣ хин̇гу куш̣т̣хам̣ вйош̣ам̣ манах̣ш́ила̄м

कासे श्वासे च हिध्मायां लिह्यात् क्षौद्रघृताप्लुतम् गुडक्षारोषणकणादाडिमं श्वासकासजित् क्रमात्पलद्वयार्धाक्षकर्षार्धाक्षपलोन्मितम्

ка̄се ш́ва̄се ча хидхма̄йа̄м̣ лихйа̄т кш̣аудрагхр̣та̄плутам гуд̣акш̣а̄рош̣ан̣акан̣а̄да̄д̣имам̣ ш́ва̄сака̄саджит крама̄тпаладвайа̄рдха̄кш̣акарш̣а̄рдха̄кш̣апалонмитам

द्वे पले दाडिमादष्टौ गुडाद्व्योषात् पलत्रयम् रोचनं दीपनं स्वर्यं पीनसश्वासकासजित्

две пале да̄д̣има̄даш̣т̣ау гуд̣а̄двйош̣а̄т палатрайам рочанам̣ дӣпанам̣ сварйам̣ пӣнасаш́ва̄сака̄саджит

पाठाशुण्ठीशठीमूर्वागवाक्षीपिप्पलीघनम् पिष्ट्वा घर्माम्बुना हिङ्गुसैन्धवाभ्यां युतं पिबेत् तद्वन्मुस्ताशठीशुण्ठीनागरातिविषभयाः

па̄т̣ха̄ш́ун̣т̣хӣш́ат̣хӣмӯрва̄гава̄кш̣ӣпиппалӣгханам пиш̣т̣ва̄ гхарма̄мбуна̄ хин̇гусаиндхава̄бхйа̄м̣ йутам̣ пибет тадванмуста̄ш́ат̣хӣш́ун̣т̣хӣна̄гара̄тивиш̣абхайа̄х̣

पिबेज्ज्वरोक्तं पथ्यादि सशृङ्गीकं च पाचनम् अथवा दीप्यकत्रिवृद्विशालाघनपौष्करम्

пибеджджвароктам̣ патхйа̄ди саш́р̣н̇гӣкам̣ ча па̄чанам атхава̄ дӣпйакатривр̣двиш́а̄ла̄гханапауш̣карам

सकणं क्वथितं मूत्रे कफकासी जले ऽपि वा तैलभृष्टं च वैदेहीकल्काक्षं ससितोपलम्

сакан̣ам̣ кватхитам̣ мӯтре капхака̄сӣ джале 'пи ва̄ таилабхр̣ш̣т̣ам̣ ча ваидехӣкалка̄кш̣ам̣ саситопалам

पाययेत् कफकासघ्नं कुलत्थसलिलाप्लुतम् सौवर्चलाभयाधात्रीपिप्पलीक्षारनागरम्

па̄йайет капхака̄сагхнам̣ кулаттхасалила̄плутам сауварчала̄бхайа̄дха̄трӣпиппалӣкш̣а̄рана̄гарам

चूर्णितं सर्पिषा वातकफकासहरं पिबेत् दशमूलाढके प्रस्थं घृतस्याक्षसमैः पचेत्

чӯрн̣итам̣ сарпиш̣а̄ ва̄такапхака̄сахарам̣ пибет даш́амӯла̄д̣хаке прастхам̣ гхр̣тасйа̄кш̣асамаих̣ пачет

पुष्कराह्वशठीविल्वसुरसव्योषहिङ्गुभिः पेयानुपानं तत् सर्ववातश्लेष्मामयापहम्

пуш̣кара̄хваш́ат̣хӣвилвасурасавйош̣ахин̇губхих̣ пейа̄нупа̄нам̣ тат сарвава̄таш́леш̣ма̄майа̄пахам

निर्गुण्डीपत्रनिर्याससाधितं कासजिद्घृतम् घृतं रसे विडङ्गानां व्योषगर्भं च साधितम्

ниргун̣д̣ӣпатранирйа̄саса̄дхитам̣ ка̄саджидгхр̣там гхр̣там̣ расе вид̣ан̇га̄на̄м̣ вйош̣агарбхам̣ ча са̄дхитам

पुनर्नव्सिताटिकासुरसकासमर्दामृता पटोलबृहतीफणिज्जकरसैः पयःसंयुतैः घृतं त्रिकटुना च सिद्धमुपयुज्य सञ्जायते न कासविषमज्वरक्षयगुदाङ्कुरेभ्यो भयम्

пунарнавсита̄т̣ика̄сурасака̄самарда̄мр̣та̄ пат̣олабр̣хатӣпхан̣иджджакарасаих̣ пайах̣сам̣йутаих̣ гхр̣там̣ трикат̣уна̄ ча сиддхамупайуджйа сан̃джа̄йате на ка̄савиш̣амаджваракш̣айагуда̄н̇куребхйо бхайам

समूलफलपत्रायाः कण्टकार्या रसाढके घृतप्रस्थं बलाव्योषविडङ्गशठिदाडिमैः

самӯлапхалапатра̄йа̄х̣ кан̣т̣ака̄рйа̄ раса̄д̣хаке гхр̣тапрастхам̣ бала̄вйош̣авид̣ан̇гаш́ат̣хида̄д̣имаих̣

सौवर्चलयवक्षारमूलामलकपौष्करैः वृश्चीवबृहतीपथ्यायवानीचित्रकर्धिभिः

сауварчалайавакш̣а̄рамӯла̄малакапауш̣караих̣ вр̣ш́чӣвабр̣хатӣпатхйа̄йава̄нӣчитракардхибхих̣

मृद्वीकाचव्यवर्षाभूदुरालम्भाम्लवेतसैः शृङ्गीतामलकीभार्ङ्गीरास्नागोक्षुरकैः पचेत्

мр̣двӣка̄чавйаварш̣а̄бхӯдура̄ламбха̄млаветасаих̣ ш́р̣н̇гӣта̄малакӣбха̄рн̇гӣра̄сна̄гокш̣уракаих̣ пачет

कल्कैस्तत् सर्वकासेषु श्वासहिध्मासु चेष्यते

калкаистат сарвака̄сеш̣у ш́ва̄сахидхма̄су чеш̣йате

कण्टकार्यास्तुलां क्षुण्णां पक्त्वा द्रोणे ऽम्भसः पचेत् तेनाढकेन क्वाथस्य घृतप्रस्यं पिचून्मितैः

кан̣т̣ака̄рйа̄стула̄м̣ кш̣ун̣н̣а̄м̣ пактва̄ дрон̣е 'мбхасах̣ пачет тена̄д̣хакена ква̄тхасйа гхр̣тапрасйам̣ пичӯнмитаих̣

रास्नादुस्पर्शषङ्ग्रन्थापिप्पलीद्वयचित्रकैः सौवर्चलयवक्षारकृष्णामूलैश्च तज्जयेत्

ра̄сна̄дуспарш́аш̣ан̇грантха̄пиппалӣдвайачитракаих̣ сауварчалайавакш̣а̄ракр̣ш̣н̣а̄мӯлаиш́ча таджджайет

कासश्वासकफष्ठीवहिध्मारोचकपीनसान् पचेद्व्याघ्नीतुलां क्षुण्णां वहे ऽपामाढकस्थिते

ка̄саш́ва̄сакапхаш̣т̣хӣвахидхма̄рочакапӣнаса̄н пачедвйа̄гхнӣтула̄м̣ кш̣ун̣н̣а̄м̣ вахе 'па̄ма̄д̣хакастхите

क्षिपेत् पूते तु सञ्चूर्ण्य व्योषरास्नामृताग्निकान् शृङ्गीर्भार्ङ्गीघनग्रन्थिधन्वयासान् पलार्धकान्

кш̣ипет пӯте ту сан̃чӯрн̣йа вйош̣ара̄сна̄мр̣та̄гника̄н ш́р̣н̇гӣрбха̄рн̇гӣгханагрантхидханвайа̄са̄н пала̄рдхака̄н

सर्पिषः षोडशपलं चत्वारिंशत्पलानि च मत्स्यण्डिकायाः शुद्धायाः पुनश्च तदधिश्रयेत्

сарпиш̣ах̣ ш̣од̣аш́апалам̣ чатва̄рим̣ш́атпала̄ни ча матсйан̣д̣ика̄йа̄х̣ ш́уддха̄йа̄х̣ пунаш́ча тададхиш́райет

दर्वीलेपिनि शीते च पृथक् द्विकुडवं क्षिपेत् पिप्पलीनां तवक्षीर्या माक्षिकस्यानवस्य च

дарвӣлепини ш́ӣте ча пр̣тхак двикуд̣авам̣ кш̣ипет пиппалӣна̄м̣ тавакш̣ӣрйа̄ ма̄кш̣икасйа̄навасйа ча

लेहो ऽयं गुल्महृद्रोगदुर्नामश्वासकासजित् त्रिफलापिप्पलीपाठासारिवाबृहतीद्वयम् मरिचं पद्मकं मुस्तमुशीरं चाक्षसम्मितम्

лехо 'йам̣ гулмахр̣дрогадурна̄маш́ва̄сака̄саджит трипхала̄пиппалӣпа̄т̣ха̄са̄рива̄бр̣хатӣдвайам маричам̣ падмакам̣ мустамуш́ӣрам̣ ча̄кш̣асаммитам

पक्त्वा जलाढके पादशेषे क्षीरपलाष्टकम् दत्वा गुडस्य च पलं पचेदादर्विलेपनात्

пактва̄ джала̄д̣хаке па̄даш́еш̣е кш̣ӣрапала̄ш̣т̣акам датва̄ гуд̣асйа ча палам̣ пачеда̄дарвилепана̄т

लेहः कफोल्बणं कासं सर्वमेव नियच्छति साधितं क्षीरमेभिर्वा तिलक्षौद्रयुतं पिबेत्

лехах̣ капхолбан̣ам̣ ка̄сам̣ сарвамева нийаччхати са̄дхитам̣ кш̣ӣрамебхирва̄ тилакш̣аудрайутам̣ пибет

शमनं च पिबेद्धूमं शोधनं बहले कफे

ш́аманам̣ ча пибеддхӯмам̣ ш́одханам̣ бахале капхе

मनःशिलालमधुकमांसीमुस्ते ऽङ्गुदीत्वचः धूमं कासघ्नविधिना पीत्वा क्षीरं पिबेदनु

манах̣ш́ила̄ламадхукама̄м̣сӣмусте 'н̇гудӣтвачах̣ дхӯмам̣ ка̄сагхнавидхина̄ пӣтва̄ кш̣ӣрам̣ пибедану

निष्ठ्यूतान्ते गुडयुतं कोष्णं धूमो निहन्ति सः वातश्लेष्मोत्तरान् कासानचिरेण चिरन्तनान्

ниш̣т̣хйӯта̄нте гуд̣айутам̣ кош̣н̣ам̣ дхӯмо ниханти сах̣ ва̄таш́леш̣моттара̄н ка̄са̄начирен̣а чирантана̄н

प्रपौण्डरीकं मधुकं शार्ङ्गेष्टालं मनःशिलाम् मरिचं पिप्पलीं द्राक्षामेलां सुरसमञ्जरीम्

прапаун̣д̣арӣкам̣ мадхукам̣ ш́а̄рн̇геш̣т̣а̄лам̣ манах̣ш́ила̄м маричам̣ пиппалӣм̣ дра̄кш̣а̄мела̄м̣ сурасаман̃джарӣм

कृत्वा वर्तिं पिबेद्धूमं क्षौमचैलानुवर्तिनी घृताक्तामनु च क्षीरं पिबेत् तद्वत् गुडाम्बु वा

кр̣тва̄ вартим̣ пибеддхӯмам̣ кш̣аумачаила̄нувартинӣ гхр̣та̄кта̄ману ча кш̣ӣрам̣ пибет тадват гуд̣а̄мбу ва̄

नेपालीतालमरिचलाक्षाञ्जनकुटन्नटैः उशीररोहिषफलद्रामिलीवंशलेखनैः

непа̄лӣта̄ламаричала̄кш̣а̄н̃джанакут̣аннат̣аих̣ уш́ӣрарохиш̣апхаладра̄милӣвам̣ш́алекханаих̣

पूर्वकल्पेन धूमो ऽयं सानुपानो विधीयते कार्पासास्थ्यश्वगन्धा च धूमः कासविनाशनः कोशातकीफलान्मध्यैः पिबेद्वा समनःशिलैः

пӯрвакалпена дхӯмо 'йам̣ са̄нупа̄но видхӣйате ка̄рпа̄са̄стхйаш́вагандха̄ ча дхӯмах̣ ка̄савина̄ш́анах̣ кош́а̄такӣпхала̄нмадхйаих̣ пибедва̄ саманах̣ш́илаих̣

तमकः कफकासे तु स्याच्चेत् पित्तानुबन्धजः पित्तकासक्रियां तत्र यथावस्थं प्रयोजयत्

тамаках̣ капхака̄се ту сйа̄ччет питта̄нубандхаджах̣ питтака̄сакрийа̄м̣ татра йатха̄вастхам̣ прайоджайат

कफानुबन्धे पवने कुर्यात् कफहरां क्रियाम् पित्तानुबम्धयोर्वातकफयोः पित्तनाशिनीम्

капха̄нубандхе паване курйа̄т капхахара̄м̣ крийа̄м питта̄нубамдхайорва̄такапхайох̣ питтана̄ш́инӣм

वातश्लेष्मात्मके शुष्के स्निग्धमार्द्रे विरूक्षणम् कासे कर्म सपित्ते तु कफजे तिक्तसंयुतम्

ва̄таш́леш̣ма̄тмаке ш́уш̣ке снигдхама̄рдре вирӯкш̣ан̣ам ка̄се карма сапитте ту капхадже тиктасам̣йутам