Шоша чикитса — чикитса стхана | Чикитса стхана

Астанга-санграха · Чикитса стхана · Глава 3 · 80 стихов

Шоша чикитса — лечение туберкулёза

Глава 3 Чикитса стханы — лечебный раздел о лечение туберкулёза. Вагбхата описывает лечение детально, с конкретными формулами и дозировками.

अथातो रक्तपित्तचिकित्सितं व्याख्यास्यामः इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः

атха̄то рактапиттачикитситам̣ вйа̄кхйа̄сйа̄мах̣ ити ха сма̄хура̄трейа̄дайо махарш̣айах̣

ऊर्ध्वगं बलिनो ऽवेगमेकदोषानुगं नवम् रक्तपित्तं सुखे काले साधयेन्निरुपद्रवम्

ӯрдхвагам̣ балино 'вегамекадош̣а̄нугам̣ навам рактапиттам̣ сукхе ка̄ле са̄дхайеннирупадравам

अधोगं यापयेद्रक्तं यच्च दोषद्वयानुगम् शान्तं शान्तं पुनः कुप्यन्मार्गान्मार्गान्तरञ्च यत्

адхогам̣ йа̄пайедрактам̣ йачча дош̣адвайа̄нугам ш́а̄нтам̣ ш́а̄нтам̣ пунах̣ купйанма̄рга̄нма̄рга̄нтаран̃ча йат

अतिप्रवृत्तं मन्दाग्नोस्त्रिदोषं द्विपथं त्यजेत् ज्ञात्वा निदानमयनं मलावनुबलौ बलम्

атиправр̣ттам̣ манда̄гностридош̣ам̣ двипатхам̣ тйаджет джн̃а̄тва̄ нида̄намайанам̣ мала̄ванубалау балам

देशकालाद्यवस्थां च रक्तपित्ते प्रयोजयेत् लङ्घनं बृंहणं चादौ शोधनं शमनं तथा

деш́ака̄ла̄дйавастха̄м̣ ча рактапитте прайоджайет лан̇гханам̣ бр̣м̣хан̣ам̣ ча̄дау ш́одханам̣ ш́аманам̣ татха̄

सन्तर्पणोत्थं बलिनो बहुदोषस्य साधयेत् ऊर्ध्वभागं विरेकेण वमनेन त्वधोगतम् शमनैर्बृंहणैश्चान्यल्लङ्घ्यबृंह्यानवेक्ष्य च

сантарпан̣оттхам̣ балино бахудош̣асйа са̄дхайет ӯрдхвабха̄гам̣ вирекен̣а ваманена твадхогатам ш́аманаирбр̣м̣хан̣аиш́ча̄нйаллан̇гхйабр̣м̣хйа̄навекш̣йа ча

ऊर्ध्वं प्रवृत्ते शमनौ रसौ तिक्तकषायकौ उपवासश्च निःशुण्ठीषडङ्गोदकपायिनः

ӯрдхвам̣ правр̣тте ш́аманау расау тиктакаш̣а̄йакау упава̄саш́ча них̣ш́ун̣т̣хӣш̣ад̣ан̇годакапа̄йинах̣

अधोगे रक्तपित्ते तु बृंहणो मधुरो रसः ऊर्ध्वगे तर्पणं योज्यं पेया पूर्वमधोगते

адхоге рактапитте ту бр̣м̣хан̣о мадхуро расах̣ ӯрдхваге тарпан̣ам̣ йоджйам̣ пейа̄ пӯрвамадхогате

अश्नतो बलिनो ऽशुद्धं न धार्यं तद्धि रोगकृत् धारयेदन्यथा शीघ्रमग्निवच्छीघ्रकारि तत्

аш́нато балино 'ш́уддхам̣ на дха̄рйам̣ таддхи рогакр̣т дха̄райеданйатха̄ ш́ӣгхрамагниваччхӣгхрака̄ри тат

त्रिवृतात्रिफलाधात्रीत्रायन्त्यारग्वधाभयाः गवाक्षीक्षुरसक्षीरद्राक्षाक्षौद्रसितोत्कटाः यथास्वं कल्पविहिता विरेकार्थं प्रयोजयेत्

тривр̣та̄трипхала̄дха̄трӣтра̄йантйа̄рагвадха̄бхайа̄х̣ гава̄кш̣ӣкш̣урасакш̣ӣрадра̄кш̣а̄кш̣аудраситоткат̣а̄х̣ йатха̄свам̣ калпавихита̄ вирека̄ртхам̣ прайоджайет

त्रिवृच्छ्यामाकषायेण कल्केन च सशर्करम् साधयेद्विधिवल्लेहं लिह्यात् पाणितलं ततः

тривр̣ччхйа̄ма̄каш̣а̄йен̣а калкена ча саш́аркарам са̄дхайедвидхиваллехам̣ лихйа̄т па̄н̣италам̣ татах̣

त्रिफला त्रिवृता श्यामा पिप्पली शर्करा मधु मोदकः सन्निपातोर्ध्वरक्तपित्तज्वरापहः

трипхала̄ тривр̣та̄ ш́йа̄ма̄ пиппалӣ ш́аркара̄ мадху модаках̣ саннипа̄тордхварактапиттаджвара̄пахах̣

त्रिवृत्समसिता तद्वत् पिप्पलीपादसंयुता वमनं फलसंयुक्तं तर्पणं ससितामधु

тривр̣тсамасита̄ тадват пиппалӣпа̄дасам̣йута̄ ваманам̣ пхаласам̣йуктам̣ тарпан̣ам̣ сасита̄мадху

ससितं वा जलं क्षौद्रयुक्तं वा मधुकोदकम् फलेन्द्रयवगाङ्गेयीमधुकं वा समाक्षिकम्

саситам̣ ва̄ джалам̣ кш̣аудрайуктам̣ ва̄ мадхукодакам пхалендрайавага̄н̇гейӣмадхукам̣ ва̄ сама̄кш̣икам

क्षीरं वा रसमिक्षोर्वा शुद्धस्यानन्तरो विधिः यथास्वं मन्थपेयादिः प्रयोज्यो रक्षता बलम्

кш̣ӣрам̣ ва̄ расамикш̣орва̄ ш́уддхасйа̄нантаро видхих̣ йатха̄свам̣ мантхапейа̄дих̣ прайоджйо ракш̣ата̄ балам

मन्थो ज्वरोक्तो द्राक्षादिः पित्तघ्नैर्वा फलः कृतः मधुखर्जूरमृद्वीकापरूषकसिताम्भसा

мантхо джварокто дра̄кш̣а̄дих̣ питтагхнаирва̄ пхалах̣ кр̣тах̣ мадхукхарджӯрамр̣двӣка̄парӯш̣акасита̄мбхаса̄

मन्थो वा पञ्चसारेण सघृतैर्लाजसक्तुभिः दाडिमामलकाम्लो वा मन्दाग्न्यम्लाभिलाषिणः

мантхо ва̄ пан̃часа̄рен̣а сагхр̣таирла̄джасактубхих̣ да̄д̣има̄малака̄мло ва̄ манда̄гнйамла̄бхила̄ш̣ин̣ах̣

कमलोत्पलकिञ्जल्कपृश्निपर्णीप्रियङ्गुकाः उशीरं शाबरं लोध्रं शृङ्गवेरं कुचन्दनम्

камалотпалакин̃джалкапр̣ш́нипарн̣ӣприйан̇гука̄х̣ уш́ӣрам̣ ш́а̄барам̣ лодхрам̣ ш́р̣н̇гаверам̣ кучанданам

ह्रीबेरं धातकीपुस्पं बिल्वमध्यं दुरालभा अर्धार्धैर्विहिताः पेया वक्ष्यन्ते पादयौगिकाः

хрӣберам̣ дха̄такӣпуспам̣ билвамадхйам̣ дура̄лабха̄ ардха̄рдхаирвихита̄х̣ пейа̄ вакш̣йанте па̄дайаугика̄х̣

भूनिम्बसेव्यजलदाश्चन्दनाम्बुप्रियङ्गवः शालिपर्ण्या युता मुद्गाः पृश्निपर्ण्या मसूरकाः

бхӯнимбасевйаджалада̄ш́чандана̄мбуприйан̇гавах̣ ш́а̄липарн̣йа̄ йута̄ мудга̄х̣ пр̣ш́нипарн̣йа̄ масӯрака̄х̣

तुवर्यो वातिबलया बलया वा हरेणवः तत्कषाये हिताः पेया मांसपेयास्तथा रसाः

туварйо ва̄тибалайа̄ балайа̄ ва̄ харен̣авах̣ таткаш̣а̄йе хита̄х̣ пейа̄ ма̄м̣сапейа̄статха̄ раса̄х̣

अनम्लाः किञ्चिदम्ला वा सघृतक्षौद्रशर्कराः शूकशिम्बीभवं धान्यं शाकं मांसं च शस्यते

анамла̄х̣ кин̃чидамла̄ ва̄ сагхр̣такш̣аудраш́аркара̄х̣ ш́ӯкаш́имбӣбхавам̣ дха̄нйам̣ ш́а̄кам̣ ма̄м̣сам̣ ча ш́асйате

अन्नस्वरूपविज्ञाने यदुक्तं लघु शीतलम् पूर्वोक्तमम्बु पानीयं पञ्चमूलेन वा शृतम्

аннасварӯпавиджн̃а̄не йадуктам̣ лагху ш́ӣталам пӯрвоктамамбу па̄нӣйам̣ пан̃чамӯлена ва̄ ш́р̣там

लघुना शृतशीतं वा मध्वम्भो वा फलाम्बु वा पद्मकाद्यञ्जनादिं च सारिवादिं च कल्पयेत्

лагхуна̄ ш́р̣таш́ӣтам̣ ва̄ мадхвамбхо ва̄ пхала̄мбу ва̄ падмака̄дйан̃джана̄дим̣ ча са̄рива̄дим̣ ча калпайет

अन्नपाने गणं तद्वद्दशकं दाहनाशनम् कफानुगे यूषशाकं मारुतानुगते रसः

аннапа̄не ган̣ам̣ тадваддаш́акам̣ да̄хана̄ш́анам капха̄нуге йӯш̣аш́а̄кам̣ ма̄рута̄нугате расах̣

अभीरोरङ्कुरैर्लावाः सहमुद्गाः पटोलजैः मकुष्ठाधन्वयासोत्थैरस्रपित्ते परं मताः

абхӣроран̇кураирла̄ва̄х̣ сахамудга̄х̣ пат̣оладжаих̣ макуш̣т̣ха̄дханвайа̄соттхаирасрапитте парам̣ мата̄х̣

शशः सवास्तुकः शस्तो विबन्धे तित्तिरिः पुनः उदुम्बरस्य निर्यूहे साधितो मारुते ऽधिके

ш́аш́ах̣ сава̄стуках̣ ш́асто вибандхе титтирих̣ пунах̣ удумбарасйа нирйӯхе са̄дхито ма̄руте 'дхике

प्लक्षस्य बर्हिणस्तद्वन्न्यग्रोधस्य च कुक्कुटः बिसोत्पलमृणालानां वर्तकक्रकरौ हितौ

плакш̣асйа бархин̣астадваннйагродхасйа ча куккут̣ах̣ бисотпаламр̣н̣а̄ла̄на̄м̣ вартакакракарау хитау

वर्तिकाम्भोजनालानामश्वत्थस्य कपिञ्जलः यत्किञ्चिद्रक्तपित्तस्य निदानं तच्च वर्जयेत्

вартика̄мбходжана̄ла̄на̄маш́ваттхасйа капин̃джалах̣ йаткин̃чидрактапиттасйа нида̄нам̣ тачча варджайет

वासारसेन फलिनीमृल्लोध्राञ्जनमाक्षिकम् पित्तासृक् शमयेत् पीतं निर्यासो वाटरूषकात्

ва̄са̄расена пхалинӣмр̣ллодхра̄н̃джанама̄кш̣икам питта̄ср̣к ш́амайет пӣтам̣ нирйа̄со ва̄т̣арӯш̣ака̄т

शर्करामधुसंयुक्तः केवलो वा शृतो ऽपि वा वृषः सद्यो जयत्यस्रं स ह्यस्य परमौषधम्

ш́аркара̄мадхусам̣йуктах̣ кевало ва̄ ш́р̣то 'пи ва̄ вр̣ш̣ах̣ садйо джайатйасрам̣ са хйасйа парамауш̣адхам

वासारसेन भूनिम्बकटुकाशर्कराः पिबेत् तेनैव वा क्षौद्रयुतं पद्मकेसरपद्मकम्

ва̄са̄расена бхӯнимбакат̣ука̄ш́аркара̄х̣ пибет тенаива ва̄ кш̣аудрайутам̣ падмакесарападмакам

सलोध्रनागकुसुमशाड्वलोत्पलवास्तुकम् लिह्याद्वा मधुसर्पिर्भ्यां गवाश्वशकृतो रसम्

салодхрана̄гакусумаш́а̄д̣валотпалава̄стукам лихйа̄два̄ мадхусарпирбхйа̄м̣ гава̄ш́ваш́акр̣то расам

पथ्यारजन्यहिंस्रा वा पलाण्डुं तद्वदेव वा फलिनीलोध्रखदिरशाल्मकोविदारजम्

патхйа̄раджанйахим̣сра̄ ва̄ пала̄н̣д̣ум̣ тадвадева ва̄ пхалинӣлодхракхадираш́а̄лмаковида̄раджам

शिरीषशेलुककुभीसिन्दुवारातिमुक्तजम् पलाशयूथिकाशिग्रुमधूकासनजन्म च

ш́ирӣш̣аш́елукакубхӣсиндува̄ра̄тимуктаджам пала̄ш́айӯтхика̄ш́игрумадхӯка̄санаджанма ча

मधुना चूर्णितं पुष्पमेकत्र पृथगेव वा पुष्पैरेभिर्विपक्वं च सक्षौद्रं माहिषं घृतम्

мадхуна̄ чӯрн̣итам̣ пуш̣памекатра пр̣тхагева ва̄ пуш̣паиребхирвипаквам̣ ча сакш̣аудрам̣ ма̄хиш̣ам̣ гхр̣там

लिह्यात् क्षौद्रेण पथ्यां वा किञ्जल्कं कमलस्य वा लाजाः शृङ्गाटकं मुस्तं खर्जूरं कृष्णमृत्तिकाम्

лихйа̄т кш̣аудрен̣а патхйа̄м̣ ва̄ кин̃джалкам̣ камаласйа ва̄ ла̄джа̄х̣ ш́р̣н̇га̄т̣акам̣ мустам̣ кхарджӯрам̣ кр̣ш̣н̣амр̣ттика̄м

क्षीरिवृक्षाङ्कुरान् द्राक्षां तवक्षीरीं सितोपलाम् गैरिकं मधुकं लोध्रं शङ्खं शम्बूकमञ्जनम्

кш̣ӣривр̣кш̣а̄н̇кура̄н дра̄кш̣а̄м̣ тавакш̣ӣрӣм̣ ситопала̄м гаирикам̣ мадхукам̣ лодхрам̣ ш́ан̇кхам̣ ш́амбӯкаман̃джанам

तण्डूलीयकमूलं वा बीजं वा वास्तुकोद्भवम् पटोलमालतीनिम्बचन्दनद्वयपद्मकम्

тан̣д̣ӯлӣйакамӯлам̣ ва̄ бӣджам̣ ва̄ ва̄стукодбхавам пат̣олама̄латӣнимбачанданадвайападмакам

लोध्रो वृषस्तण्डुलीयः कृष्णा मृन्मदयन्तिका शतावरी गोपकन्याकाकोल्यौ मधुयष्टिका

лодхро вр̣ш̣астан̣д̣улӣйах̣ кр̣ш̣н̣а̄ мр̣нмадайантика̄ ш́ата̄варӣ гопаканйа̄ка̄колйау мадхуйаш̣т̣ика̄

रक्तपित्तहराः क्वाथास्त्रयः समधुशर्कराः सक्षौद्रं ग्रथिते रक्ते लिह्यात् पारावताच्छकृत्

рактапиттахара̄х̣ ква̄тха̄страйах̣ самадхуш́аркара̄х̣ сакш̣аудрам̣ гратхите ракте лихйа̄т па̄ра̄вата̄ччхакр̣т

अतिनिस्रुतरक्तो वा क्षौद्रेण रुधिरं पिबेत् जाङ्गलं भक्षयेद्वाजं मासं पित्तयुतं यकृत्

атинисрутаракто ва̄ кш̣аудрен̣а рудхирам̣ пибет джа̄н̇галам̣ бхакш̣айедва̄джам̣ ма̄сам̣ питтайутам̣ йакр̣т

लोध्रकालीयकोशीरफलिनीशङ्खगैरिकम् पटोलपत्रं दुस्पर्शा समङ्गा सारिवालता

лодхрака̄лӣйакош́ӣрапхалинӣш́ан̇кхагаирикам пат̣олапатрам̣ дуспарш́а̄ саман̇га̄ са̄рива̄лата̄

त्वग्जम्बुवेतसाश्वत्थहयाह्वोदुम्बरार्जुनात् किराततिक्तक्रमुकमुस्तकट्फलपद्मकम्

твагджамбуветаса̄ш́ваттхахайа̄хводумбара̄рджуна̄т кира̄татиктакрамукамустакат̣пхалападмакам

प्रपौण्डरीकद्द्रीबेरकमलोत्पलपर्पटम् चन्दनेन पृथग्युक्तं समस्तं वा सशर्करम्

прапаун̣д̣арӣкаддрӣберакамалотпалапарпат̣ам чанданена пр̣тхагйуктам̣ самастам̣ ва̄ саш́аркарам

फाण्टीकृतं शृतं शीतं चूर्णं वा तण्डुलाम्भसा पीतमाशु जयत्यस्रं तृड्दाहतमकानपि

пха̄н̣т̣ӣкр̣там̣ ш́р̣там̣ ш́ӣтам̣ чӯрн̣ам̣ ва̄ тан̣д̣ула̄мбхаса̄ пӣтама̄ш́у джайатйасрам̣ тр̣д̣да̄хатамака̄напи

चन्दनोशीरजलदलाजमुद्गकणायवैः बलाजले पर्युषितैः कषायो रक्तपित्तहा

чанданош́ӣраджаладала̄джамудгакан̣а̄йаваих̣ бала̄джале парйуш̣итаих̣ каш̣а̄йо рактапиттаха̄

प्रसादश्चन्दनाम्भोजसेव्यमृद्भृष्टलोष्टजः सुशीतः ससिताक्षौद्रः शोणितातिप्रवृत्तिजित्

праса̄даш́чандана̄мбходжасевйамр̣дбхр̣ш̣т̣алош̣т̣аджах̣ суш́ӣтах̣ сасита̄кш̣аудрах̣ ш́он̣ита̄типравр̣ттиджит

तद्वदच्छः सितालोध्रमधुकोशीरचन्दनात् मृच्छ्यामासारिवामुस्ताधातकीयष्टिकान्वितात्

тадвадаччхах̣ сита̄лодхрамадхукош́ӣрачандана̄т мр̣ччхйа̄ма̄са̄рива̄муста̄дха̄такӣйаш̣т̣ика̄нвита̄т

वैडूर्यमुक्तामृच्छङ्खगैरिकामलकोदकम् मधूदकं रसं चेक्षोः पिबेन् जयति शोणितम्

ваид̣ӯрйамукта̄мр̣ччхан̇кхагаирика̄малакодакам мадхӯдакам̣ расам̣ чекш̣ох̣ пибен джайати ш́он̣итам

आपोथ्य वा नवे कुम्भे प्लावयेदिक्षुगण्डिकाः स्थितं तत् गुप्तमाकाशे रात्रिं प्रातः स्रुतं जलम्

а̄потхйа ва̄ наве кумбхе пла̄вайедикш̣уган̣д̣ика̄х̣ стхитам̣ тат гуптама̄ка̄ш́е ра̄трим̣ пра̄тах̣ срутам̣ джалам

मधुमद्विकचाम्भोजकृतोत्तंसं च तद्गुणम् त्रपुसीमूलकल्कं वा सक्षौद्रं तण्डुलाम्बुना

мадхумадвикача̄мбходжакр̣тоттам̣сам̣ ча тадгун̣ам трапусӣмӯлакалкам̣ ва̄ сакш̣аудрам̣ тан̣д̣ула̄мбуна̄

पिबेत् करञ्जबीजं वा तेनक्षौद्रसितायुतम् लोध्रचन्दनयष्ट्याह्वं तेन यष्ट्याह्वमेव वा

пибет каран̃джабӣджам̣ ва̄ тенакш̣аудрасита̄йутам лодхрачанданайаш̣т̣йа̄хвам̣ тена йаш̣т̣йа̄хвамева ва̄

नीलोत्पलं सिता यष्टी मधुकं पद्मकेसरम् छिन्नोद्भवा च शीतो ऽयं कषायो रक्तपित्तजित्

нӣлотпалам̣ сита̄ йаш̣т̣ӣ мадхукам̣ падмакесарам чхиннодбхава̄ ча ш́ӣто 'йам̣ каш̣а̄йо рактапиттаджит

ये च पित्तज्वरे प्रोक्ताः कषायास्तांश्च योजयेत् कषायैर्विविधैरेभिर्दोप्ते ऽग्नौ विजिते कफे

йе ча питтаджваре прокта̄х̣ каш̣а̄йа̄ста̄м̣ш́ча йоджайет каш̣а̄йаирвивидхаиребхирдопте 'гнау виджите капхе

रक्तपित्तं न चेच्छाम्येत्तत्र वातोल्बणे पयः युञ्ज्याज्छागं शृतं तद्वत् गव्यं पञ्चगुणे ऽम्भसि

рактапиттам̣ на чеччха̄мйеттатра ва̄толбан̣е пайах̣ йун̃джйа̄джчха̄гам̣ ш́р̣там̣ тадват гавйам̣ пан̃чагун̣е 'мбхаси

पञ्चमूलेन लघुना शृतं वा ससितामधु जीवकर्षभकद्राक्षाबलागोक्षुरनागरैः

пан̃чамӯлена лагхуна̄ ш́р̣там̣ ва̄ сасита̄мадху джӣвакарш̣абхакадра̄кш̣а̄бала̄гокш̣урана̄гараих̣

पृथक् पृथक् शृतं शीतं सघृतं सितयाथवा क्षीरेण वमनीपुष्पं मधुकं मधुशर्कराम्

пр̣тхак пр̣тхак ш́р̣там̣ ш́ӣтам̣ сагхр̣там̣ ситайа̄тхава̄ кш̣ӣрен̣а ваманӣпуш̣пам̣ мадхукам̣ мадхуш́аркара̄м

गोकण्टकाभीरुशृतं पर्णिनीभिस्तथा पयः हन्त्याशु रक्तं सरुजं विशेषान्मूत्रमार्गगम्

гокан̣т̣ака̄бхӣруш́р̣там̣ парн̣инӣбхистатха̄ пайах̣ хантйа̄ш́у рактам̣ саруджам̣ виш́еш̣а̄нмӯтрама̄ргагам

विण्मार्गगे विशेषेण हितं मोचरसेन तु वटप्ररोहैः शुङ्गैर्वा शुण्ठ्युदीच्योत्पलैरपि

вин̣ма̄ргаге виш́еш̣ен̣а хитам̣ мочарасена ту ват̣апрарохаих̣ ш́ун̇гаирва̄ ш́ун̣т̣хйудӣчйотпалаирапи

रक्तातिसारदुर्नामचिकित्सां चात्र कल्पयेत् पीत्वा कषायान् पयसा भुञ्जीत पयसैव तु कषाययोगैरेभिर्वा विपक्वं पाययेत् घृतम्

ракта̄тиса̄радурна̄мачикитса̄м̣ ча̄тра калпайет пӣтва̄ каш̣а̄йа̄н пайаса̄ бхун̃джӣта пайасаива ту каш̣а̄йайогаиребхирва̄ випаквам̣ па̄йайет гхр̣там

समूलमस्तकं क्षुण्णं वृषमष्टगुणे ऽम्भसि पक्त्वाष्टांशावशेषेण घृतं तेन विपाचयेत्

самӯламастакам̣ кш̣ун̣н̣ам̣ вр̣ш̣амаш̣т̣агун̣е 'мбхаси пактва̄ш̣т̣а̄м̣ш́а̄ваш́еш̣ен̣а гхр̣там̣ тена випа̄чайет

तत्पुष्पगर्भं तच्छीतं सक्षौद्रं पित्तशोणितम् पित्तगुल्मज्वरश्वासकासहृद्रोगकामलाः

татпуш̣пагарбхам̣ таччхӣтам̣ сакш̣аудрам̣ питташ́он̣итам питтагулмаджвараш́ва̄сака̄сахр̣дрогака̄мала̄х̣

तिमिरभ्रमवीसर्पस्वरसादांश्च नाशयेत् पलाशवृन्तस्वरसे तद्गर्भं च घृतं पचेत्

тимирабхрамавӣсарпасвараса̄да̄м̣ш́ча на̄ш́айет пала̄ш́авр̣нтасварасе тадгарбхам̣ ча гхр̣там̣ пачет

सक्षौद्रं तच्च रक्तघ्नं तद्वद्वत्सकसाधितम् लोध्रोत्पलसमङ्गाभिस्तथैव त्रायमाणया

сакш̣аудрам̣ тачча рактагхнам̣ тадвадватсакаса̄дхитам лодхротпаласаман̇га̄бхистатхаива тра̄йама̄н̣айа̄

लाजगोधूममधुकसिताचूर्णं पयोद्रवम् घृतेनोत्करिकां कृत्वा खादेत् पित्तास्रवारिणीम्

ла̄джагодхӯмамадхукасита̄чӯрн̣ам̣ пайодравам гхр̣теноткарика̄м̣ кр̣тва̄ кха̄дет питта̄срава̄рин̣ӣм

रक्ते सपिच्छे सकफे ग्राथिते कण्ठमार्गगे लिह्यान्माक्षिकसर्पिर्भ्यां क्षारमुत्पलनालजम्

ракте сапиччхе сакапхе гра̄тхите кан̣т̣хама̄ргаге лихйа̄нма̄кш̣икасарпирбхйа̄м̣ кш̣а̄рамутпалана̄ладжам

मृणालाम्भोजकिञ्जम्ल्कश्यामासनमधूकजम् तद्वत् पृथक् पृथक् क्षारं घृतं क्षीरेण साधयेत्

мр̣н̣а̄ла̄мбходжакин̃джамлкаш́йа̄ма̄санамадхӯкаджам тадват пр̣тхак пр̣тхак кш̣а̄рам̣ гхр̣там̣ кш̣ӣрен̣а са̄дхайет

पिष्टैरभीरुकाकोलीमेदावृक्षाम्लदाडिमैः फलपूरकमूलेन विदार्या मधुकेन च

пиш̣т̣аирабхӣрука̄колӣмеда̄вр̣кш̣а̄млада̄д̣имаих̣ пхалапӯракамӯлена вида̄рйа̄ мадхукена ча

तद्विबन्धज्वरानाहशूलकासास्रपित्तजित् पञ्चभिः पञ्चमूलैश्च सिद्धमाद्यैस्तदर्थकृत्

тадвибандхаджвара̄на̄хаш́ӯлака̄са̄срапиттаджит пан̃чабхих̣ пан̃чамӯлаиш́ча сиддхама̄дйаистадартхакр̣т

गुदागमे विशेषेण शोणिते बस्तिरिष्यते मधुकाञ्जनमाञ्जिष्ठामृणालोत्पलगैरिकैः

гуда̄гаме виш́еш̣ен̣а ш́он̣ите бастириш̣йате мадхука̄н̃джанама̄н̃джиш̣т̣ха̄мр̣н̣а̄лотпалагаирикаих̣

सुवर्णलोध्रकालीयसमङ्गाम्बुजचन्दनैः सौगन्धिकसिताशङ्खैः पिष्टैर्मधुघृतान्वितैः

суварн̣алодхрака̄лӣйасаман̇га̄мбуджачанданаих̣ саугандхикасита̄ш́ан̇кхаих̣ пиш̣т̣аирмадхугхр̣та̄нвитаих̣

क्षीरेणास्थापयेदेनं स्नातं च शिशिराम्भसा क्षीरेणैवाशयेच्छालीस्ततो मधुकसर्पिषा

кш̣ӣрен̣а̄стха̄пайеденам̣ сна̄там̣ ча ш́иш́ира̄мбхаса̄ кш̣ӣрен̣аива̄ш́айеччха̄лӣстато мадхукасарпиш̣а̄

काले ऽनुवासयेदेवमतिसारे ऽपि दुस्तरे जीर्णे ऽसृक्प्रबले कुर्याद्विरेके चातियोगिनि

ка̄ле 'нува̄сайедеваматиса̄ре 'пи дустаре джӣрн̣е 'ср̣кпрабале курйа̄двиреке ча̄тийогини

विदार्यादिगणेनेष्टं शृतं वास्थापने पयः सक्षौद्रशर्करासर्पिः सर्पिश्चैवानुवासने

вида̄рйа̄диган̣енеш̣т̣ам̣ ш́р̣там̣ ва̄стха̄пане пайах̣ сакш̣аудраш́аркара̄сарпих̣ сарпиш́чаива̄нува̄сане

मूत्राशयस्थं शमयेद्रक्तमुत्तरबस्तिभिः ईदृशैरेव तद्वच्च प्रदरे ऽपि विधिः स्मृतः

мӯтра̄ш́айастхам̣ ш́амайедрактамуттарабастибхих̣ ӣдр̣ш́аирева тадвачча прадаре 'пи видхих̣ смр̣тах̣

छेदभेदादिभिश्चातिप्रवृत्ते शुद्धशोणिते विशेषात् प्रदरस्योक्तं योनिरोगेषु चैषधम्

чхедабхеда̄дибхиш́ча̄типравр̣тте ш́уддхаш́он̣ите виш́еш̣а̄т прадарасйоктам̣ йонирогеш̣у чаиш̣адхам

घ्राणगे रुधिरे शुद्धे नावनं चानुषेचयेत् कषाययोगान् पूर्वेक्तान् क्षीरेक्ष्वादिरसाप्लुतान्

гхра̄н̣аге рудхире ш́уддхе на̄ванам̣ ча̄нуш̣ечайет каш̣а̄йайога̄н пӯрвекта̄н кш̣ӣрекш̣ва̄дираса̄плута̄н

क्षीरादीन् ससितं तोयं केवलं वा हितं जलम् रसो दाडिमपुष्पाणामाम्रास्थ्नः शाड्वलस्य च

кш̣ӣра̄дӣн саситам̣ тойам̣ кевалам̣ ва̄ хитам̣ джалам расо да̄д̣имапуш̣па̄н̣а̄ма̄мра̄стхнах̣ ш́а̄д̣валасйа ча

कल्पयेच्छीतवर्गं च प्रदेहाभ्यञ्जनादिषु यच्च पित्तज्वरे प्रोक्तं बहिरन्तश्च भेषजम् रक्तपित्ते हितं तच्च क्षतक्षीणे हितं च यत्

калпайеччхӣтаваргам̣ ча прадеха̄бхйан̃джана̄диш̣у йачча питтаджваре проктам̣ бахиранташ́ча бхеш̣аджам рактапитте хитам̣ тачча кш̣атакш̣ӣн̣е хитам̣ ча йат