Масурика — оспа | Уттаракханда

Бхавапракаша · Уттаракханда · Глава 59 · 93 стихов

Масурика — оспа

कट्वम्ललवणक्षार विरुद्धाध्यशनाशनैः दुष्टनिष्पावशाकाद्यैः प्रदुष्टपवनोदकैः

кат̣вамлалаван̣акш̣а̄ра вируддха̄дхйаш́ана̄ш́анаих̣ душ̣т̣аниш̣па̄ваш́а̄ка̄дйаих̣ прадуш̣т̣апаванодакаих̣

क्रूरग्रहेक्षणाच्चापि देशे दोषाः समुद्धताः जनयन्ति शरीरेऽस्मिन्दुष्टरक्तेन सङ्गताः मसूराकृतिसंस्थानाः पिडकास्ता मसूरिकाः

крӯраграхекш̣ан̣а̄чча̄пи деш́е дош̣а̄х̣ самуддхата̄х̣ джанайанти ш́арӣре'сминдуш̣т̣арактена сан̇гата̄х̣ масӯра̄кр̣тисам̣стха̄на̄х̣ пид̣ака̄ста̄ масӯрика̄х̣

तासां पूर्वं ज्वरः कण्डूर्गात्रभङ्गोऽरतिर्भ्रमः त्वचि शोथः सवैवर्ण्यो नेत्ररागस्तथैव च

та̄са̄м̣ пӯрвам̣ джварах̣ кан̣д̣ӯрга̄трабхан̇го'ратирбхрамах̣ твачи ш́отхах̣ саваиварн̣йо нетрара̄гастатхаива ча

स्फोटाः कृष्णारुणा रुक्षास्तीव्रवेदनयान्विताः कठिनाश्चिरपाकाश्च भवन्त्यनिलसम्भवाः

спхот̣а̄х̣ кр̣ш̣н̣а̄рун̣а̄ рукш̣а̄стӣвраведанайа̄нвита̄х̣ кат̣хина̄ш́чирапа̄ка̄ш́ча бхавантйаниласамбхава̄х̣

सन्ध्यस्थिपर्वणां भेदः कासः कम्पोऽरतिर्भ्रमः शोषस्ताल्वोष्ठजिह्वानां तृष्णा चारुचिसंयुता

сандхйастхипарван̣а̄м̣ бхедах̣ ка̄сах̣ кампо'ратирбхрамах̣ ш́ош̣аста̄лвош̣т̣хаджихва̄на̄м̣ тр̣ш̣н̣а̄ ча̄ручисам̣йута̄

रक्ताः पीताः सिताः स्फोटाः सदाहस्तीव्रवेदनाः भवन्त्यचिरपाकाश्च पित्तकोपसमुद्भवाः

ракта̄х̣ пӣта̄х̣ сита̄х̣ спхот̣а̄х̣ сада̄хастӣвраведана̄х̣ бхавантйачирапа̄ка̄ш́ча питтакопасамудбхава̄х̣

विड्भेदश्चाङ्गमर्दश्च दाहस्तृष्णाऽरुचिस्तथा

вид̣бхедаш́ча̄н̇гамардаш́ча да̄хастр̣ш̣н̣а̄'ручистатха̄

मुखपाकोऽक्षिपाकश्च ज्वरस्तीव्रः सुदारुणः रक्तजासु भवन्त्येते विकाराः पित्तलक्षणाः

мукхапа̄ко'кш̣ипа̄каш́ча джварастӣврах̣ суда̄рун̣ах̣ рактаджа̄су бхавантйете вика̄ра̄х̣ питталакш̣ан̣а̄х̣

कफप्रसेकः स्तैमित्यं शिरोरुग्गात्रगौरवम् हृल्लासः सारुचिर्निद्रा तन्द्रा ऽलस्यसमन्विता

капхапрасеках̣ стаимитйам̣ ш́ироругга̄трагауравам хр̣лла̄сах̣ са̄ручирнидра̄ тандра̄ 'ласйасаманвита̄

श्वेताः स्निग्धा भृशं स्थूलाः कण्डूरा मन्दवेदनाः मसूरिकाः कफोद्भूताश्चिरपाकाः प्रकीर्त्तिताः

ш́вета̄х̣ снигдха̄ бхр̣ш́ам̣ стхӯла̄х̣ кан̣д̣ӯра̄ мандаведана̄х̣ масӯрика̄х̣ капходбхӯта̄ш́чирапа̄ка̄х̣ пракӣрттита̄х̣

नीलाश्चिपिटविस्तीर्णा मध्ये निम्ना महारुजः पूतिस्रावाश्चिरात्पाकाः प्रभूताः सर्वदोषजाः

нӣла̄ш́чипит̣авистӣрн̣а̄ мадхйе нимна̄ маха̄руджах̣ пӯтисра̄ва̄ш́чира̄тпа̄ка̄х̣ прабхӯта̄х̣ сарвадош̣аджа̄х̣

अथ सप्तधातुगतमसूरिकाणां पृथक् पृथक् लक्षणानि मसूरिकास्त्वचं प्राप्तास्तोयबुद्बुदसन्निभाः स्वल्पदोषाः प्रजायन्ते भिन्नास्तोयं स्रवन्ति च

атха саптадха̄тугатамасӯрика̄н̣а̄м̣ пр̣тхак пр̣тхак лакш̣ан̣а̄ни масӯрика̄ствачам̣ пра̄пта̄стойабудбудасаннибха̄х̣ свалпадош̣а̄х̣ праджа̄йанте бхинна̄стойам̣ сраванти ча

रक्तस्था लोहिताकाराः शीघ्रपाकास्तनुत्वचः साध्या नात्यर्थदुष्टास्तु भिन्ना रक्तं स्रवन्ति च

рактастха̄ лохита̄ка̄ра̄х̣ ш́ӣгхрапа̄ка̄станутвачах̣ са̄дхйа̄ на̄тйартхадуш̣т̣а̄сту бхинна̄ рактам̣ сраванти ча

मांसस्थाः कठिनाः स्निग्धाश्चिरपाका घनत्वचः गात्रशूलतृषाकण्डूज्वरारतिसमन्विताः

ма̄м̣састха̄х̣ кат̣хина̄х̣ снигдха̄ш́чирапа̄ка̄ гханатвачах̣ га̄траш́ӯлатр̣ш̣а̄кан̣д̣ӯджвара̄ратисаманвита̄х̣

मेदोजा मण्डलाकारा मृदवः किञ्चिदुन्नताः घोरज्वरपरीताश्च स्थूलाः स्निग्धाः सवेदनाः सम्मोहारतिसन्तापाः कश्चिदाभ्यो विनिस्तरेत्

медоджа̄ ман̣д̣ала̄ка̄ра̄ мр̣давах̣ кин̃чидунната̄х̣ гхораджварапарӣта̄ш́ча стхӯла̄х̣ снигдха̄х̣ саведана̄х̣ саммоха̄ратисанта̄па̄х̣ каш́чида̄бхйо винистарет

क्षुद्रा गात्रसमा रुक्षाश्चिपिटाः किञ्चिदुन्नताः मज्जोत्था भृशसम्मोहा वेदनाऽरतिसंयुताः

кш̣удра̄ га̄трасама̄ рукш̣а̄ш́чипит̣а̄х̣ кин̃чидунната̄х̣ маджджоттха̄ бхр̣ш́асаммоха̄ ведана̄'ратисам̣йута̄х̣

भ्रमरेणेव विद्धानि कुर्वन्त्यस्थीनि सर्वतः छिन्दन्ति मर्मधामानि प्राणानाशु हरन्ति च

бхрамарен̣ева виддха̄ни курвантйастхӣни сарватах̣ чхинданти мармадха̄ма̄ни пра̄н̣а̄на̄ш́у харанти ча

पक्वाभाः पिडकाः स्निग्धाः श्लक्ष्णाश्चात्यर्थवेदनाः स्तैमित्यारतिसंमोहदाहोन्मादसमन्विताः

паква̄бха̄х̣ пид̣ака̄х̣ снигдха̄х̣ ш́лакш̣н̣а̄ш́ча̄тйартхаведана̄х̣ стаимитйа̄ратисам̣мохада̄хонма̄дасаманвита̄х̣

शुक्रजायां मसूर्यान्तु लक्षणानि भवन्ति हि निर्दिष्टं केवलं चिह्नं जीवनं न तु दृश्यते

ш́украджа̄йа̄м̣ масӯрйа̄нту лакш̣ан̣а̄ни бхаванти хи нирдиш̣т̣ам̣ кевалам̣ чихнам̣ джӣванам̣ на ту др̣ш́йате

दोषमिश्रास्तु सप्तैता द्र ष्टव्या दोषलक्षणैः

дош̣амиш́ра̄сту саптаита̄ дра ш̣т̣авйа̄ дош̣алакш̣ан̣аих̣

कण्ठरोधारुचिस्तम्भ प्रलापारतिसंयुताः दुश्चिकित्स्याः समुद्दिष्टाः पिडकाश्चर्मसंज्ञिताः

кан̣т̣хародха̄ручистамбха прала̄па̄ратисам̣йута̄х̣ душ́чикитсйа̄х̣ самуддиш̣т̣а̄х̣ пид̣ака̄ш́чармасам̣джн̃ита̄х̣

रोमकूपोन्नतिसमा रागिण्यः कफपित्तजाः कासारोचकसंयुक्ता रोमान्त्यो ज्वरपूर्विकाः

ромакӯпоннатисама̄ ра̄гин̣йах̣ капхапиттаджа̄х̣ ка̄са̄рочакасам̣йукта̄ рома̄нтйо джварапӯрвика̄х̣

त्वग्गता रक्तगाश्चैव पित्तजाः श्लेष्मजास्तथा श्लेष्मपित्तकृताश्चैव सुखसाध्या मसूरिकाः एता विनाऽपि क्रियया प्रशाम्यन्ति शरीरिणाम्

тваггата̄ рактага̄ш́чаива питтаджа̄х̣ ш́леш̣маджа̄статха̄ ш́леш̣мапиттакр̣та̄ш́чаива сукхаса̄дхйа̄ масӯрика̄х̣ ета̄ вина̄'пи крийайа̄ праш́а̄мйанти ш́арӣрин̣а̄м

वातजा वातपित्तोत्था वातश्लेष्मकृताश्च याः कष्टसाध्यतमास्तस्माद् यत्नादेता उपाचरेत्

ва̄таджа̄ ва̄тапиттоттха̄ ва̄таш́леш̣макр̣та̄ш́ча йа̄х̣ каш̣т̣аса̄дхйатама̄стасма̄д йатна̄дета̄ упа̄чарет

असाध्याः सन्निपातोत्थास्तासां वक्ष्यामि लक्षणम् प्रवालसदृशाः काश्चित्काश्चिज्जम्बूफलोपमाः

аса̄дхйа̄х̣ саннипа̄тоттха̄ста̄са̄м̣ вакш̣йа̄ми лакш̣ан̣ам права̄ласадр̣ш́а̄х̣ ка̄ш́читка̄ш́чиджджамбӯпхалопама̄х̣

लोहजालसमाः काश्चिदतसीफलसन्निभाः आसां बहुविधा वर्णा जायन्ते दोषभेदतः

лохаджа̄ласама̄х̣ ка̄ш́чидатасӣпхаласаннибха̄х̣ а̄са̄м̣ бахувидха̄ варн̣а̄ джа̄йанте дош̣абхедатах̣

कासो हिक्का प्रमेहश्च ज्वरस्तीव्रः सुदारुणः प्रलापारतिमूर्च्छाश्च तृष्णा दाहोऽतिघूर्णता

ка̄со хикка̄ прамехаш́ча джварастӣврах̣ суда̄рун̣ах̣ прала̄па̄ратимӯрччха̄ш́ча тр̣ш̣н̣а̄ да̄хо'тигхӯрн̣ата̄

मुखेन प्रस्रवेद्र क्तं तथा घ्राणेन चक्षुषा कण्ठे घुर्घुरकं कृत्वा श्वसित्यत्यर्थदारुणम्

мукхена прасраведра ктам̣ татха̄ гхра̄н̣ена чакш̣уш̣а̄ кан̣т̣хе гхургхуракам̣ кр̣тва̄ ш́васитйатйартхада̄рун̣ам

मसूरिकाऽभिभूतस्य यस्य तानि भिषग्वरैः लक्षणानीह दृश्यन्ते न देयं तस्य भेषजम्

масӯрика̄'бхибхӯтасйа йасйа та̄ни бхиш̣агвараих̣ лакш̣ан̣а̄нӣха др̣ш́йанте на дейам̣ тасйа бхеш̣аджам

मसूरिकाऽभिभूतो यो भृशं घ्राणेन निःश्वसेत् स भृशंत्यजति प्राणांस्तृष्णावान्वायुदूषितः

масӯрика̄'бхибхӯто йо бхр̣ш́ам̣ гхра̄н̣ена них̣ш́васет са бхр̣ш́ам̣тйаджати пра̄н̣а̄м̣стр̣ш̣н̣а̄ва̄нва̄йудӯш̣итах̣

मसूरिकिऽन्ते शोथः स्यात्कूर्परे मणिबन्धके तथांऽसफलके वाऽपि दुश्चिकित्स्यः सुदारुणः

масӯрики'нте ш́отхах̣ сйа̄ткӯрпаре ман̣ибандхаке татха̄м̣'сапхалаке ва̄'пи душ́чикитсйах̣ суда̄рун̣ах̣

काश्चिद्विनाऽपि यत्नेन सिध्यन्त्याशु मसूरिकाः

ка̄ш́чидвина̄'пи йатнена сидхйантйа̄ш́у масӯрика̄х̣

दृष्टाः कृच्छ्रतराः काश्चित्काश्चित्सिध्यन्ति वा न वा काश्चिन्नैव तु सिध्यन्ति साध्यपाकाः प्रयत्नतः

др̣ш̣т̣а̄х̣ кр̣ччхратара̄х̣ ка̄ш́читка̄ш́читсидхйанти ва̄ на ва̄ ка̄ш́чиннаива ту сидхйанти са̄дхйапа̄ка̄х̣ прайатнатах̣

मसूरिकायां कुष्ठेषु लेपनादिक्रियाहिता पित्तश्लेष्मविसर्पोक्ता क्रिया चात्र प्रशस्यते

масӯрика̄йа̄м̣ куш̣т̣хеш̣у лепана̄дикрийа̄хита̄ питташ́леш̣мависарпокта̄ крийа̄ ча̄тра праш́асйате

श्वेतचन्दनकल्कोत्थं हिलमोचीभवं द्र वम् पिबेन्मसूरिकाऽरम्भे नैव वा केवलं रसम्

ш́ветачанданакалкоттхам̣ хиламочӣбхавам̣ дра вам пибенмасӯрика̄'рамбхе наива ва̄ кевалам̣ расам

द्वौ पञ्चमूल्यौ रास्ना च धात्र्युशीरं दुरालभा सामृता धान्यकं मुस्तं जयेद्वातमसूरिकाम्

двау пан̃чамӯлйау ра̄сна̄ ча дха̄трйуш́ӣрам̣ дура̄лабха̄ са̄мр̣та̄ дха̄нйакам̣ мустам̣ джайедва̄тамасӯрика̄м

मञ्जिष्ठाबहुपात्प्लक्ष शिरीषोदुम्बरत्वचः वातजायां मसूर्यां स्यात्प्रलेपः सर्वतो हितः

ман̃джиш̣т̣ха̄бахупа̄тплакш̣а ш́ирӣш̣одумбаратвачах̣ ва̄таджа̄йа̄м̣ масӯрйа̄м̣ сйа̄тпралепах̣ сарвато хитах̣

गुडूची मधुकं द्रा क्षा मोरटं दाडिमैः सह पाककाले प्रदातव्यं भेषजं गुडसंयुतम् तेन कुप्यति नो वायुः पाकं यान्ति मसूरिकाः

гуд̣ӯчӣ мадхукам̣ дра̄ кш̣а̄ морат̣ам̣ да̄д̣имаих̣ саха па̄кака̄ле прада̄тавйам̣ бхеш̣аджам̣ гуд̣асам̣йутам тена купйати но ва̄йух̣ па̄кам̣ йа̄нти масӯрика̄х̣

मसूरिकासु भुञ्जीत शालीन्मुद्गमसूरकान्

масӯрика̄су бхун̃джӣта ш́а̄лӣнмудгамасӯрака̄н

रसं मधुरमेवाद्यात्सैन्धवं चाल्पमात्रकम् पटोलमूलं क्वथितं मोरटस्वरसं तथा आदावेव मसूर्यां तु पित्तजायां प्रयोजयेत्

расам̣ мадхурамева̄дйа̄тсаиндхавам̣ ча̄лпама̄тракам пат̣оламӯлам̣ кватхитам̣ морат̣асварасам̣ татха̄ а̄да̄вева масӯрйа̄м̣ ту питтаджа̄йа̄м̣ прайоджайет

निम्बः पर्पटकः पाठा पटोलश्चन्दनद्वयम्

нимбах̣ парпат̣аках̣ па̄т̣ха̄ пат̣олаш́чанданадвайам

उशीरं कटुका धात्री तथा वासा दुरालभा एषां पानं शृतं शीतमुत्तमं शर्कराऽन्वितम्

уш́ӣрам̣ кат̣ука̄ дха̄трӣ татха̄ ва̄са̄ дура̄лабха̄ еш̣а̄м̣ па̄нам̣ ш́р̣там̣ ш́ӣтамуттамам̣ ш́аркара̄'нвитам

मसूर्यां पित्तजायान्तु प्रयोक्तव्यं विजानता दाहे ज्वरे विसर्पे च व्रणे पित्ताधिकेऽपि च

масӯрйа̄м̣ питтаджа̄йа̄нту прайоктавйам̣ виджа̄ната̄ да̄хе джваре висарпе ча вран̣е питта̄дхике'пи ча

मसूर्यो रक्तजा नाशं यान्ति शोणितमोक्षणैः वासामुस्तकभूनिम्बत्रिफलेन्द्र यवासकम्

масӯрйо рактаджа̄ на̄ш́ам̣ йа̄нти ш́он̣итамокш̣ан̣аих̣ ва̄са̄мустакабхӯнимбатрипхалендра йава̄сакам

पटोलारिष्टकं चापि क्वाथयित्वा समाक्षिकम् पिबेत्तेन प्रशाम्यन्ति मसूर्यः कफसम्भवाः

пат̣ола̄риш̣т̣акам̣ ча̄пи ква̄тхайитва̄ сама̄кш̣икам пибеттена праш́а̄мйанти масӯрйах̣ капхасамбхава̄х̣

शिरीषोदुम्बरत्वग्भ्यां खदिरारिष्टजैर्दलैः कफोत्थासु मसूरीषु लेपः पित्तोत्थितासु च

ш́ирӣш̣одумбаратвагбхйа̄м̣ кхадира̄риш̣т̣аджаирдалаих̣ капхоттха̄су масӯрӣш̣у лепах̣ питтоттхита̄су ча

निम्बः पर्पटकः पाठा पटोलः कटुरोहिणी चन्दने द्वे उशीरञ्च धात्री वासा दुरालभा

нимбах̣ парпат̣аках̣ па̄т̣ха̄ пат̣олах̣ кат̣урохин̣ӣ чандане две уш́ӣран̃ча дха̄трӣ ва̄са̄ дура̄лабха̄

एष निम्बादिकः क्वाथः पीतः शर्करयाऽन्वितः मसूरीं सर्वजां हन्ति विसर्पज्वरसंयुताम्

еш̣а нимба̄диках̣ ква̄тхах̣ пӣтах̣ ш́аркарайа̄'нвитах̣ масӯрӣм̣ сарваджа̄м̣ ханти висарпаджварасам̣йута̄м

उत्थिता प्रविशेद्या च तां पुनर्बाह्यतो नयेत् काञ्चनारत्वचः क्वाथस्ताप्यचूर्णावचूर्णितः

уттхита̄ правиш́едйа̄ ча та̄м̣ пунарба̄хйато найет ка̄н̃чана̄ратвачах̣ ква̄тхаста̄пйачӯрн̣а̄вачӯрн̣итах̣

धात्रीफलं समधुकं क्वथितं मधुसंयुतम् मुखे कण्ठे व्रणे जाते गण्डूषार्थं प्रशस्यते अक्ष्णोः सेकं प्रशंसन्ति गवेधुमधुकाम्बुना

дха̄трӣпхалам̣ самадхукам̣ кватхитам̣ мадхусам̣йутам мукхе кан̣т̣хе вран̣е джа̄те ган̣д̣ӯш̣а̄ртхам̣ праш́асйате акш̣н̣ох̣ секам̣ праш́ам̣санти гаведхумадхука̄мбуна̄

मधुकं त्रिफला मूर्वा दार्वीत्वङ्नीलमुत्पलम् उशीरलोध्रमञ्जिष्ठाः प्रलेपाश्च्योतने हिताः

мадхукам̣ трипхала̄ мӯрва̄ да̄рвӣтван̇нӣламутпалам уш́ӣралодхраман̃джиш̣т̣ха̄х̣ пралепа̄ш́чйотане хита̄х̣

नश्यन्त्यनेन दृग्जाता मसूर्यो न भवन्ति च प्रलेपं चक्षुषोर्दद्याद् बहुवारस्य वल्कलैः

наш́йантйанена др̣гджа̄та̄ масӯрйо на бхаванти ча пралепам̣ чакш̣уш̣ордадйа̄д бахува̄расйа валкалаих̣

पञ्चवल्कलचूर्णेन क्लेदिनीमवधूलयेत् भस्मनाकेचिदिच्छन्ति केचिद्गोमयरेणुना

пан̃чавалкалачӯрн̣ена клединӣмавадхӯлайет бхасмана̄кечидиччханти кечидгомайарен̣уна̄

सुषवीपत्रनिर्यासं हरिद्रा चूर्णसंयुतम् रोमान्तीज्वरवीसर्पव्रणानां शान्तये पिबेत्

суш̣авӣпатранирйа̄сам̣ харидра̄ чӯрн̣асам̣йутам рома̄нтӣджваравӣсарпавран̣а̄на̄м̣ ш́а̄нтайе пибет

इति मसूरिकाधिकारः समाप्तः अथ मसूरिकाभेदशीतलाऽधिकारः देव्या शीतलयाऽक्रान्ता मसूर्येव ही शीतला ज्वरयेच्च यथा भूताधिष्ठितो विषमज्वरः

ити масӯрика̄дхика̄рах̣ сама̄птах̣ атха масӯрика̄бхедаш́ӣтала̄'дхика̄рах̣ девйа̄ ш́ӣталайа̄'кра̄нта̄ масӯрйева хӣ ш́ӣтала̄ джварайечча йатха̄ бхӯта̄дхиш̣т̣хито виш̣амаджварах̣

सा च सप्तविधा ख्याता तासां भेदान्प्रचक्ष्महे ज्वरपूर्वा बृहत्स्फोटैः शीतला बृहती भवेत्

са̄ ча саптавидха̄ кхйа̄та̄ та̄са̄м̣ бхеда̄нпрачакш̣махе джварапӯрва̄ бр̣хатспхот̣аих̣ ш́ӣтала̄ бр̣хатӣ бхавет

सप्ताहान्निःसरत्येव सप्ताहात्पूर्णतां व्रजेत् ततस्तृतीये सप्ताहे शुष्यति स्खलति स्वयम्

сапта̄ха̄нних̣саратйева сапта̄ха̄тпӯрн̣ата̄м̣ враджет татастр̣тӣйе сапта̄хе ш́уш̣йати скхалати свайам

तासां मध्ये यदा काचित्पाकं गत्वा स्फुटेत्स्रवेत् तत्रावधूलनं कुर्याद्वनगोमयभस्मना

та̄са̄м̣ мадхйе йада̄ ка̄читпа̄кам̣ гатва̄ спхут̣етсравет татра̄вадхӯланам̣ курйа̄дванагомайабхасмана̄

निम्बसत्पत्र शाखाभिर्मक्षिकामपसारयेत् जलञ्च शीतलं दद्याज्ज्वरेऽपि न तु तत्पचेत्

нимбасатпатра ш́а̄кха̄бхирмакш̣ика̄мапаса̄райет джалан̃ча ш́ӣталам̣ дадйа̄джджваре'пи на ту татпачет

स्थापयेत्तं स्थले पूते रम्ये रहसि शीतले नाशुचिः संस्पृशेत्तन्तु नच तस्यान्तिकंव्रजेत्

стха̄пайеттам̣ стхале пӯте рамйе рахаси ш́ӣтале на̄ш́учих̣ сам̣спр̣ш́еттанту нача тасйа̄нтикам̣враджет

बहवो भिषजो नात्र भेषजं योजयन्ति हि केचित्प्रयोजयन्त्येव मतं तेषामथ ब्रुवे

бахаво бхиш̣аджо на̄тра бхеш̣аджам̣ йоджайанти хи кечитпрайоджайантйева матам̣ теш̣а̄матха бруве

ये शीतलेन सलिलेन विपिष्य सम्यङ् निम्बाक्षबीजसहितां रजनीं पिबन्ति तेषां भवन्ति न कदाचिदपीह देहे पीडाकराजगति शीतलिकाविकाराः

йе ш́ӣталена салилена випиш̣йа самйан̇ нимба̄кш̣абӣджасахита̄м̣ раджанӣм̣ пибанти теш̣а̄м̣ бхаванти на када̄чидапӣха дехе пӣд̣а̄кара̄джагати ш́ӣталика̄вика̄ра̄х̣

मोचारसेन सहितं सितचन्दनेन वासारसेन मधुकं मधुकेन चाथ आदौ पिबन्ति सुमनास्वरसेन मिश्रं ते नाप्नुवन्ति भुवि शीतलिकाविकारान्

моча̄расена сахитам̣ ситачанданена ва̄са̄расена мадхукам̣ мадхукена ча̄тха а̄дау пибанти сумана̄сварасена миш́рам̣ те на̄пнуванти бхуви ш́ӣталика̄вика̄ра̄н

शीतलासु क्रिया कार्या शीतला रक्षया सह बध्नीयान्निम्बपत्राणि परितो भवनान्तरे

ш́ӣтала̄су крийа̄ ка̄рйа̄ ш́ӣтала̄ ракш̣айа̄ саха бадхнӣйа̄ннимбапатра̄н̣и парито бхавана̄нтаре

कदाचिदपि नो कार्यमुच्छिष्टस्य प्रवेशनम्

када̄чидапи но ка̄рйамуччхиш̣т̣асйа правеш́анам

स्फोटेष्वपि सदाहेषु रक्षारेणूत्करो हितः तेन ते शोषमायान्ति प्रपाकं न भजन्ति च

спхот̣еш̣вапи сада̄хеш̣у ракш̣а̄рен̣ӯткаро хитах̣ тена те ш́ош̣ама̄йа̄нти прапа̄кам̣ на бхаджанти ча

चन्दनं वासको मुस्तं गुडूची द्रा क्षया सह एषां शीतकषायस्तु शीतलाज्वरनाशनः

чанданам̣ ва̄сако мустам̣ гуд̣ӯчӣ дра̄ кш̣айа̄ саха еш̣а̄м̣ ш́ӣтакаш̣а̄йасту ш́ӣтала̄джварана̄ш́анах̣

जपहोमोपहारैश्च दानस्वस्त्ययनार्चनैः विप्रगोशम्भुगौरीणां पूजनैस्ताः शमं नयेत् स्तोत्रञ्च शीतलादेव्याः पठेच्छीतलिकाऽन्तिके ब्राह्मणः श्रद्धया युक्तस्तेन शाम्यन्ति शीतलाः

джапахомопаха̄раиш́ча да̄насвастйайана̄рчанаих̣ випрагош́амбхугаурӣн̣а̄м̣ пӯджанаиста̄х̣ ш́амам̣ найет стотран̃ча ш́ӣтала̄девйа̄х̣ пат̣хеччхӣталика̄'нтике бра̄хман̣ах̣ ш́раддхайа̄ йуктастена ш́а̄мйанти ш́ӣтала̄х̣

अस्य श्रीशीतलास्तोत्रस्य महादेवॠषिरनुष्टुपछन्दः शीतला देवता शीतलोपद्र व शान्त्यर्थं जपे विनियोगः

асйа ш́рӣш́ӣтала̄стотрасйа маха̄девар̣̄ш̣ирануш̣т̣упачхандах̣ ш́ӣтала̄ девата̄ ш́ӣталопадра ва ш́а̄нтйартхам̣ джапе винийогах̣

स्कन्द उवाच भगवन्देवदेवेश शीतलायाः स्तवं शुभम् वक्तुमर्हस्यशेषेण विस्फोटकभयापहम्

сканда ува̄ча бхагавандевадевеш́а ш́ӣтала̄йа̄х̣ ставам̣ ш́убхам вактумархасйаш́еш̣ен̣а виспхот̣акабхайа̄пахам

ईश्वर उवाच वन्देऽह शीतलां देवीं रासभस्थां दिगम्बराम् यामासाद्य निवर्त्तेत विस्फोटकभयं महत्

ӣш́вара ува̄ча ванде'ха ш́ӣтала̄м̣ девӣм̣ ра̄сабхастха̄м̣ дигамбара̄м йа̄ма̄са̄дйа ниварттета виспхот̣акабхайам̣ махат

शीतले शीतले चेति यो ब्रूयाद्दाहपीडितः विस्फोटकभयं घोरं क्षिप्रं तस्य प्रणश्यति

ш́ӣтале ш́ӣтале чети йо брӯйа̄дда̄хапӣд̣итах̣ виспхот̣акабхайам̣ гхорам̣ кш̣ипрам̣ тасйа пран̣аш́йати

यस्त्वामुदकमध्ये तु ध्यात्वासम्पूजयेन्नरः विस्फोटकभयं घोरं कुले तस्य न जायते

йаства̄мудакамадхйе ту дхйа̄тва̄сампӯджайеннарах̣ виспхот̣акабхайам̣ гхорам̣ куле тасйа на джа̄йате

शीतले ज्वरदग्धस्य पूतिगन्धयुतस्य च प्रणष्टचक्षुषः पुंसस्त्वामाहुर्जीवितौषधम्

ш́ӣтале джварадагдхасйа пӯтигандхайутасйа ча пран̣аш̣т̣ачакш̣уш̣ах̣ пум̣саства̄ма̄хурджӣвитауш̣адхам

नमामि शीतलां देवीं रासभस्थां दिगम्बराम् मार्जनीकलशोपेतां शूर्पालङ्कृतमस्तकाम्

нама̄ми ш́ӣтала̄м̣ девӣм̣ ра̄сабхастха̄м̣ дигамбара̄м ма̄рджанӣкалаш́опета̄м̣ ш́ӯрпа̄лан̇кр̣тамастака̄м

शीतले तनुजान्रोगान्नृणां हरसि दुस्तरान् विस्फोटकविशीर्णानां त्वमेकाऽमृतवर्षिणी

ш́ӣтале тануджа̄нрога̄ннр̣н̣а̄м̣ хараси дустара̄н виспхот̣акавиш́ӣрн̣а̄на̄м̣ твамека̄'мр̣таварш̣ин̣ӣ

गलगण्डग्रहा रोगा ये चान्ये दारुणा नृणाम् त्वदनुध्यानमात्रेण शीतले यान्ति ते क्षयम्

галаган̣д̣аграха̄ рога̄ йе ча̄нйе да̄рун̣а̄ нр̣н̣а̄м тваданудхйа̄нама̄трен̣а ш́ӣтале йа̄нти те кш̣айам

न मन्त्रो नौषधं किञ्चित्पापरोगस्य विद्यते त्वमेका शीतले धात्री नान्यां पश्यामि देवताम्

на мантро науш̣адхам̣ кин̃читпа̄парогасйа видйате твамека̄ ш́ӣтале дха̄трӣ на̄нйа̄м̣ паш́йа̄ми девата̄м

मृणालतन्तुसदृशीं नाभिहृन्मध्यसंस्थिताम् यस्त्वां सञ्चिन्तयेद्देवि तस्य मृत्युर्न जायते

мр̣н̣а̄латантусадр̣ш́ӣм̣ на̄бхихр̣нмадхйасам̣стхита̄м йаства̄м̣ сан̃чинтайеддеви тасйа мр̣тйурна джа̄йате

अष्टकं शीतलादेव्या यःपठेन्मानवः सदा विस्फोटकभयं घोरं कुले तस्य न जायते

аш̣т̣акам̣ ш́ӣтала̄девйа̄ йах̣пат̣хенма̄навах̣ сада̄ виспхот̣акабхайам̣ гхорам̣ куле тасйа на джа̄йате

श्रोतव्यं पठिव्यञ्च नरैर्भक्तिसमन्वितैः उपसर्गविनाशाय परं स्वस्त्ययनं महत्

ш́ротавйам̣ пат̣хивйан̃ча нараирбхактисаманвитаих̣ упасаргавина̄ш́а̄йа парам̣ свастйайанам̣ махат

शीतलाऽष्टकमेतद्धि न देयं यस्य कस्यचित् किन्तु तस्मै प्रदातव्यं भक्तिश्रद्धाऽन्वितो हि यः

ш́ӣтала̄'ш̣т̣акаметаддхи на дейам̣ йасйа касйачит кинту тасмаи прада̄тавйам̣ бхактиш́раддха̄'нвито хи йах̣

इति श्रीकाशीखण्डे शीतलाष्टकस्तोत्रं सम्पूर्णम् अथ शीतलाया भेदाः वातश्लेष्मसमुद्भूता कोद्र वा कोद्र वाकृतिः तां कश्चित्प्राह पक्वेति सातु पाकं न गच्छति

ити ш́рӣка̄ш́ӣкхан̣д̣е ш́ӣтала̄ш̣т̣акастотрам̣ сампӯрн̣ам атха ш́ӣтала̄йа̄ бхеда̄х̣ ва̄таш́леш̣масамудбхӯта̄ кодра ва̄ кодра ва̄кр̣тих̣ та̄м̣ каш́читпра̄ха паквети са̄ту па̄кам̣ на гаччхати

जलशूकवदङ्गानि सा विध्यति विशेषतः सप्ताहाद्वादशाहाद्वा शान्तिं याति विनौषधम्

джалаш́ӯкавадан̇га̄ни са̄ видхйати виш́еш̣атах̣ сапта̄ха̄два̄даш́а̄ха̄два̄ ш́а̄нтим̣ йа̄ти винауш̣адхам

यदि वा भेषजं दद्यात्खदिराष्टकनिर्मितम् कषायं हि तदा दद्यात्कोद्र वायाः प्रशान्तये

йади ва̄ бхеш̣аджам̣ дадйа̄ткхадира̄ш̣т̣аканирмитам каш̣а̄йам̣ хи тада̄ дадйа̄ткодра ва̄йа̄х̣ праш́а̄нтайе

ऊष्मणा तूष्मजारूपा सकण्डूः स्पर्शनप्रिया नाम्ना पाणिसहा ख्याता सप्ताहाच्छुष्यति स्वयम्

ӯш̣ман̣а̄ тӯш̣маджа̄рӯпа̄ сакан̣д̣ӯх̣ спарш́анаприйа̄ на̄мна̄ па̄н̣исаха̄ кхйа̄та̄ сапта̄ха̄ччхуш̣йати свайам

चतुर्थी सर्षपाकारा पीतसर्षपवर्णिनी नाम्ना सर्षपिका ज्ञेयाऽभ्यङ्गमत्र विवर्जयेत्

чатуртхӣ сарш̣апа̄ка̄ра̄ пӣтасарш̣апаварн̣инӣ на̄мна̄ сарш̣апика̄ джн̃ейа̄'бхйан̇гаматра виварджайет

किञ्चिदूष्मनिमित्तेन जायते राजिकाऽकृतिः एषा भवति बालानां सुखं शुष्यति च स्वयम्

кин̃чидӯш̣манимиттена джа̄йате ра̄джика̄'кр̣тих̣ еш̣а̄ бхавати ба̄ла̄на̄м̣ сукхам̣ ш́уш̣йати ча свайам

कोठवज्जायते षष्ठी लोहितोन्नतमण्डला ज्वरपूर्वा व्यथायुक्ता ज्वरस्तिष्ठेद्दिनत्रयम् स्फोटानां मेलनादेषा बहुस्फोटाऽपि दृश्यते

кот̣хаваджджа̄йате ш̣аш̣т̣хӣ лохитоннатаман̣д̣ала̄ джварапӯрва̄ вйатха̄йукта̄ джварастиш̣т̣хеддинатрайам спхот̣а̄на̄м̣ мелана̄деш̣а̄ бахуспхот̣а̄'пи др̣ш́йате

एकस्फोटा च कृष्णा च बोद्धव्या चर्मजाऽभिधा

екаспхот̣а̄ ча кр̣ш̣н̣а̄ ча боддхавйа̄ чармаджа̄'бхидха̄

एताः सप्तापि बोद्धव्याः शीतलादेब्यधिष्ठिताः शीतलोचितमाचारमासु सर्वासु वा चरेत्

ета̄х̣ сапта̄пи боддхавйа̄х̣ ш́ӣтала̄дебйадхиш̣т̣хита̄х̣ ш́ӣталочитама̄ча̄рама̄су сарва̄су ва̄ чарет

काश्चिद्विनाऽपि यत्नेन सुखं सिद्ध्य्न्ति शीतलाः दृष्टाः कष्टतराः काश्चित्काश्चित्सिध्यन्ति वा न वा काश्चिन्नैव तु सिद्ध्य्न्ति यत्नतोऽपि चिकित्सिताः

ка̄ш́чидвина̄'пи йатнена сукхам̣ сиддхйнти ш́ӣтала̄х̣ др̣ш̣т̣а̄х̣ каш̣т̣атара̄х̣ ка̄ш́читка̄ш́читсидхйанти ва̄ на ва̄ ка̄ш́чиннаива ту сиддхйнти йатнато'пи чикитсита̄х̣

इति षष्टितमः शीतलामसूरिकाऽधिकारः समाप्तः ६०

ити ш̣аш̣т̣итамах̣ ш́ӣтала̄масӯрика̄'дхика̄рах̣ сама̄птах̣