Главная ›
Шарангадхара ›
Уттаракханда
Вришья карма санграха
сексуальное омоложение
Шарангадхара-самхита · Уттаракханда · Глава 12 · 45 стихов
Открыть в интерактивном читателе →
Вришья карма санграха — Репродуктивное омоложение
Вришья (ваджикарана) — применение афродизиакальных препаратов для укрепления репродуктивного здоровья. Шарангадхара систематизирует препараты по силе и показаниям.
1
अथ शोणितस्रावविधिर्नाम द्वादशोऽध्यायः तत्र शोणितस्रावमानम् शोणितं स्रावयेज्जन्तोरामयं प्रसमीक्ष्य च प्रस्थं प्रस्थार्द्धकं वाऽपि प्रस्थार्धार्धमथापि वा
атха ш́он̣итасра̄вавидхирна̄ма два̄даш́о'дхйа̄йах̣ татра ш́он̣итасра̄вама̄нам ш́он̣итам̣ сра̄вайеджджантора̄майам̣ прасамӣкш̣йа ча прастхам̣ прастха̄рддхакам̣ ва̄'пи прастха̄рдха̄рдхаматха̄пи ва̄
2
शरत्काले स्वभावेन कुर्याद्र क्तस्रुतिं नरः त्वग्दोषग्रन्थिशोथाद्या न स्यू रक्तस्रुतेर्यतः
ш́аратка̄ле свабха̄вена курйа̄дра ктасрутим̣ нарах̣ твагдош̣агрантхиш́отха̄дйа̄ на сйӯ рактасрутерйатах̣
3
मधुरं वर्णतो रक्तमशीतोष्णं तथा गुरु शोणितं स्निग्धविस्रं स्याद्विदाहश्चास्य पित्तवत्
мадхурам̣ варн̣ато рактамаш́ӣтош̣н̣ам̣ татха̄ гуру ш́он̣итам̣ снигдхависрам̣ сйа̄двида̄хаш́ча̄сйа питтават
4
विस्रता द्र वता रागश्चलनं विलयस्तथा भूम्यादिपञ्चभूतानामेते रक्तगुणाः स्मृताः
висрата̄ дра вата̄ ра̄гаш́чаланам̣ вилайастатха̄ бхӯмйа̄дипан̃чабхӯта̄на̄мете рактагун̣а̄х̣ смр̣та̄х̣
5
रक्ते दुष्टे वेदना स्यात्पाको दाहश्च जायते रक्तमण्डलता कण्डूः शोथश्च पिटिकोद्गमः
ракте душ̣т̣е ведана̄ сйа̄тпа̄ко да̄хаш́ча джа̄йате рактаман̣д̣алата̄ кан̣д̣ӯх̣ ш́отхаш́ча пит̣икодгамах̣
6
वृद्धे रक्ताङ्गनेत्रत्वं शिराणां पूरणं तथा गात्राणां गौरवं निद्रा मदो दाहश्च जायते
вр̣ддхе ракта̄н̇ганетратвам̣ ш́ира̄н̣а̄м̣ пӯран̣ам̣ татха̄ га̄тра̄н̣а̄м̣ гауравам̣ нидра̄ мадо да̄хаш́ча джа̄йате
7
क्षीणेऽम्लमधुराकाङ्क्षा मूर्च्छा च त्वचि रूक्षता शैथिल्यं च शिराणां स्याद्वातादुन्मार्गगामिता
кш̣ӣн̣е'мламадхура̄ка̄н̇кш̣а̄ мӯрччха̄ ча твачи рӯкш̣ата̄ ш́аитхилйам̣ ча ш́ира̄н̣а̄м̣ сйа̄два̄та̄дунма̄ргага̄мита̄
8
अरुणं फेनिलं रूक्षं परुषं तनु शीघ्रगम् अस्कन्दि सूचिनिस्तोदि रक्तं स्याद्वातदूषितम्
арун̣ам̣ пхенилам̣ рӯкш̣ам̣ паруш̣ам̣ тану ш́ӣгхрагам асканди сӯчинистоди рактам̣ сйа̄два̄тадӯш̣итам
9
पित्तेन पीतं हरितं नीलं श्यावं च विस्रकम् अस्कन्द्युष्णं मक्षिकाणां पिपीलानामनिष्टकम्
питтена пӣтам̣ харитам̣ нӣлам̣ ш́йа̄вам̣ ча висракам аскандйуш̣н̣ам̣ макш̣ика̄н̣а̄м̣ пипӣла̄на̄маниш̣т̣акам
10
शीतलं बहलं स्निग्धं गैरिकोदकसन्निभम् मांसपेशीप्रभं स्कन्दि मन्दगं कफदूषितम्
ш́ӣталам̣ бахалам̣ снигдхам̣ гаирикодакасаннибхам ма̄м̣сапеш́ӣпрабхам̣ сканди мандагам̣ капхадӯш̣итам
11
द्विदोषदुष्टं संसृष्टं त्रिदुष्टं पूतिगन्धकम् सर्वलक्षणसंयुक्तं काञ्जिकाभं च जायते
двидош̣адуш̣т̣ам̣ сам̣ср̣ш̣т̣ам̣ тридуш̣т̣ам̣ пӯтигандхакам сарвалакш̣ан̣асам̣йуктам̣ ка̄н̃джика̄бхам̣ ча джа̄йате
12
विषदुष्टं भवेच्छ्यावं नासिकोन्मार्गगं तथा विस्रं काञ्जिकसङ्काशं सर्वकुष्ठकरं बहु
виш̣адуш̣т̣ам̣ бхавеччхйа̄вам̣ на̄сиконма̄ргагам̣ татха̄ висрам̣ ка̄н̃джикасан̇ка̄ш́ам̣ сарвакуш̣т̣хакарам̣ баху
13
इन्द्र गोपप्रभं ज्ञेयं प्रकृतिस्थमसंहतम्
индра гопапрабхам̣ джн̃ейам̣ пракр̣тистхамасам̣хатам
14
शोथे दाहेऽङ्गपाके च रक्तवर्णेऽसृजः स्रुतौ वातरक्ते तथा कुष्ठे सपीडे दुर्जयेऽनिले पाणिरोगे श्लीपदे च विषदुष्टे च शोणिते
ш́отхе да̄хе'н̇гапа̄ке ча рактаварн̣е'ср̣джах̣ срутау ва̄таракте татха̄ куш̣т̣хе сапӣд̣е дурджайе'ниле па̄н̣ироге ш́лӣпаде ча виш̣адуш̣т̣е ча ш́он̣ите
15
ग्रन्थ्यर्बुदापचीक्षुद्र रोगरक्ताधिमन्थिषु विदारीस्तनरोगेषु गात्राणां सादगौरवे
грантхйарбуда̄пачӣкш̣удра рогаракта̄дхимантхиш̣у вида̄рӣстанарогеш̣у га̄тра̄н̣а̄м̣ са̄дагаураве
16
रक्ताभिष्यन्दतन्द्रा यां पूतिघ्राणास्यदेहके यकृत्प्लीहविसर्पेषु विद्र धौ पिटिकोद्गमे
ракта̄бхиш̣йандатандра̄ йа̄м̣ пӯтигхра̄н̣а̄сйадехаке йакр̣тплӣхависарпеш̣у видра дхау пит̣икодгаме
17
कर्णोष्ठघ्राणवक्त्राणां पाके दाहे शिरोरुजि उपदंशे रक्तपित्ते रक्तस्रावः प्रशस्यते
карн̣ош̣т̣хагхра̄н̣авактра̄н̣а̄м̣ па̄ке да̄хе ш́ироруджи упадам̣ш́е рактапитте рактасра̄вах̣ праш́асйате
18
एषु रोगेषु शृङ्गैर्वा जलौकाऽलाबुकैरपि अथवाऽपि शिरामोक्षैः कुर्याद्र क्तस्रुतिं नरः
еш̣у рогеш̣у ш́р̣н̇гаирва̄ джалаука̄'ла̄букаирапи атхава̄'пи ш́ира̄мокш̣аих̣ курйа̄дра ктасрутим̣ нарах̣
19
न कुर्वीत शिरामोक्षं कृशस्यातिव्यवायिनः क्लीबस्य भीरोर्गर्भिण्याः सूतिकापाण्डुरोगिणाम्
на курвӣта ш́ира̄мокш̣ам̣ кр̣ш́асйа̄тивйава̄йинах̣ клӣбасйа бхӣроргарбхин̣йа̄х̣ сӯтика̄па̄н̣д̣урогин̣а̄м
20
पञ्चकर्मविशुद्धस्य पीतस्नेहस्य चार्शसाम् सर्वाङ्गशोथयुक्तानामुदरश्वासकासिनाम्
пан̃чакармавиш́уддхасйа пӣтаснехасйа ча̄рш́аса̄м сарва̄н̇гаш́отхайукта̄на̄мудараш́ва̄сака̄сина̄м
21
ऊनषोडशवर्षस्य गतसप्ततिकस्य च
ӯнаш̣од̣аш́аварш̣асйа гатасаптатикасйа ча
22
आघातस्रुतरक्तस्य शिरामोक्षो न शस्यते एषां चात्ययिकेरोगे जलौकाभिस्तु निर्ह रेत्
а̄гха̄тасрутарактасйа ш́ира̄мокш̣о на ш́асйате еш̣а̄м̣ ча̄тйайикероге джалаука̄бхисту нирха рет
23
विषदुष्टरक्तस्य स्रावप्रकारः तथा च विषदुष्टानां शिरामोक्षोऽपि शस्यते
виш̣адуш̣т̣арактасйа сра̄вапрака̄рах̣ татха̄ ча виш̣адуш̣т̣а̄на̄м̣ ш́ира̄мокш̣о'пи ш́асйате
24
वातादिदोषानुसारेण रक्तस्रावप्रकारः गोशृङ्गेण जलौकाभिरलाबुभिरपि त्रिधा वातपित्तकफैर्दुष्टं शोणितं स्रावयेद् बुधः
ва̄та̄дидош̣а̄нуса̄рен̣а рактасра̄вапрака̄рах̣ гош́р̣н̇ген̣а джалаука̄бхирала̄бубхирапи тридха̄ ва̄тапиттакапхаирдуш̣т̣ам̣ ш́он̣итам̣ сра̄вайед будхах̣
25
द्विदोषाभ्यां तु सन्दुष्टं त्रिदोषैरपि दूषितम् शोणितं स्रावयेद्युक्त्या शिरामोक्षैः पदैस्तथा
двидош̣а̄бхйа̄м̣ ту сандуш̣т̣ам̣ тридош̣аирапи дӯш̣итам ш́он̣итам̣ сра̄вайедйуктйа̄ ш́ира̄мокш̣аих̣ падаистатха̄
26
शृङ्गादीनां शोणितग्रहणे प्रमाणम् गृह्णाति शोणितं शृङ्गं दशाङ्गुलमितं बलात् जलौका हस्तमात्रं तु तुम्बी च द्वादशाङ्गुलम् पदमङ्गुलमात्रस्य शिरा सर्वाङ्गशोधिनी
ш́р̣н̇га̄дӣна̄м̣ ш́он̣итаграхан̣е прама̄н̣ам гр̣хн̣а̄ти ш́он̣итам̣ ш́р̣н̇гам̣ даш́а̄н̇гуламитам̣ бала̄т джалаука̄ хастама̄трам̣ ту тумбӣ ча два̄даш́а̄н̇гулам падаман̇гулама̄трасйа ш́ира̄ сарва̄н̇гаш́одхинӣ
27
शीते निरन्ने मूर्च्छाऽतिनिद्रा भीतिमदश्रमैः युतानां न स्रवेद्र क्तं तथा विण्मूत्रसङ्गिनाम्
ш́ӣте ниранне мӯрччха̄'тинидра̄ бхӣтимадаш́рамаих̣ йута̄на̄м̣ на сраведра ктам̣ татха̄ вин̣мӯтрасан̇гина̄м
28
अप्रवर्त्तितरक्ते च कुष्ठत्रिकटुसैन्धवैः मर्दयेद् व्रणवक्त्रं च तेन सम्यक्प्रवर्त्तते
аправарттитаракте ча куш̣т̣хатрикат̣усаиндхаваих̣ мардайед вран̣авактрам̣ ча тена самйакправарттате
29
तस्मान्न शीते नात्युष्णे न स्विन्ने नातितापिते पीत्वा यवागूं तृप्तस्य स्रावयेच्छोणितं बुधः
тасма̄нна ш́ӣте на̄тйуш̣н̣е на свинне на̄тита̄пите пӣтва̄ йава̄гӯм̣ тр̣птасйа сра̄вайеччхон̣итам̣ будхах̣
30
अतिस्विन्नस्योष्णकाले तथ्वातिशिराव्यधात् अतिप्रवर्त्तते रक्तं तत्र कुर्यात्प्रतिक्रियाम्
атисвиннасйош̣н̣ака̄ле татхва̄тиш́ира̄вйадха̄т атиправарттате рактам̣ татра курйа̄тпратикрийа̄м
31
अतिप्रवृत्ते रक्ते च लोध्रसर्जरसाञ्जनैः यवगोधूमचूणैर्वा धवधन्वनगैरिकैः
атиправр̣тте ракте ча лодхрасарджараса̄н̃джанаих̣ йавагодхӯмачӯн̣аирва̄ дхавадханванагаирикаих̣
32
सर्पनिर्मोकचूर्णैर्वा भस्मना क्षौमवस्त्रयोः मुखं व्रणस्य बध्वा च शीतैश्चोपचरेद्व्रणम्
сарпанирмокачӯрн̣аирва̄ бхасмана̄ кш̣аумавастрайох̣ мукхам̣ вран̣асйа бадхва̄ ча ш́ӣтаиш́чопачаредвран̣ам
33
विध्येदूर्ध्वशिरां तां च दहेत्क्षारेण वाऽग्निना व्रणं कषायः सन्धत्ते रक्तं स्कन्दयते हिमम् व्रणास्यं पाचयेत्क्षारो दाहः सङ्कोचयेच्छिराम्
видхйедӯрдхваш́ира̄м̣ та̄м̣ ча дахеткш̣а̄рен̣а ва̄'гнина̄ вран̣ам̣ каш̣а̄йах̣ сандхатте рактам̣ скандайате химам вран̣а̄сйам̣ па̄чайеткш̣а̄ро да̄хах̣ сан̇кочайеччхира̄м
34
तत्र मुष्कशोथे कराङ्गुष्ठदाहनिर्देशः वामाण्डशोथे दक्षस्य करस्याङ्गुष्ठमूलजाम्
татра муш̣каш́отхе кара̄н̇гуш̣т̣хада̄ханирдеш́ах̣ ва̄ма̄н̣д̣аш́отхе дакш̣асйа карасйа̄н̇гуш̣т̣хамӯладжа̄м
35
दहेच्छिरां व्यत्यये तु वामाङ्गुष्ठशिरां दहेत् शिरादाहप्रभावेण मुष्कशोथः प्रणश्यति
дахеччхира̄м̣ вйатйайе ту ва̄ма̄н̇гуш̣т̣хаш́ира̄м̣ дахет ш́ира̄да̄хапрабха̄вен̣а муш̣каш́отхах̣ пран̣аш́йати
36
विषूच्यां पार्ष्णिदाहव्यवस्था विषूच्यां पार्ष्णिदाहेन जायतेऽग्ने प्रदीपनम् सङ्कुचन्ति यतस्तेन रसश्लेष्मवहाः शिराः
виш̣ӯчйа̄м̣ па̄рш̣н̣ида̄хавйавастха̄ виш̣ӯчйа̄м̣ па̄рш̣н̣ида̄хена джа̄йате'гне прадӣпанам сан̇кучанти йатастена расаш́леш̣маваха̄х̣ ш́ира̄х̣
37
रक्तजबालयकृत्प्लीहवृद्धौ तत्स्थानदाहव्यवस्था यदावृद्धिर्यकृत्प्लीह्नोः शिशोः सञ्जायतेऽसृजः तदा तत्स्थानदाहेन सङ्कुचन्त्यसृजः शिराः
рактаджаба̄лайакр̣тплӣхавр̣ддхау татстха̄нада̄хавйавастха̄ йада̄вр̣ддхирйакр̣тплӣхнох̣ ш́иш́ох̣ сан̃джа̄йате'ср̣джах̣ тада̄ татстха̄нада̄хена сан̇кучантйаср̣джах̣ ш́ира̄х̣
38
रक्ते दुष्टेऽवशिष्टेऽपि व्याधिर्नैव प्रकुप्यति अतः स्राव्यं सावशेषं रक्ते नातिक्रमो हितः
ракте душ̣т̣е'ваш́иш̣т̣е'пи вйа̄дхирнаива пракупйати атах̣ сра̄вйам̣ са̄ваш́еш̣ам̣ ракте на̄тикрамо хитах̣
39
आन्ध्यमाक्षेपकं तृष्णां तिमिरं शिरसो रुजम् पक्षाघातं श्वासकासौ हिक्कां दाहं च पांडुताम् कुरुतेऽतिस्रुतं रक्तं मरणं वा करोति च
а̄ндхйама̄кш̣епакам̣ тр̣ш̣н̣а̄м̣ тимирам̣ ш́ирасо руджам пакш̣а̄гха̄там̣ ш́ва̄сака̄сау хикка̄м̣ да̄хам̣ ча па̄м̣д̣ута̄м куруте'тисрутам̣ рактам̣ маран̣ам̣ ва̄ кароти ча
40
देहस्योत्पत्तिरसृजा देहस्तेनैव धार्यते विना तेन व्रजेज्जीवो रक्षेद्र क्तमतोबुधः
дехасйотпаттираср̣джа̄ дехастенаива дха̄рйате вина̄ тена враджеджджӣво ракш̣едра ктаматобудхах̣
41
स्रुते रक्तेऽपि दोषकोपे प्रतीकारः शीतोपचारः कुपिते स्रुतरक्तस्य मारुते कोष्णेन सर्पिषा शोथं सव्यथं परिषेचयेत्
сруте ракте'пи дош̣акопе пратӣка̄рах̣ ш́ӣтопача̄рах̣ купите срутарактасйа ма̄руте кош̣н̣ена сарпиш̣а̄ ш́отхам̣ савйатхам̣ париш̣ечайет
42
रक्तस्रुतिक्षीणस्य पथ्यव्यवस्था क्षीणस्यैणशशोरभ्रहरिणच्छागमांसजः रसः समुचितः पाने क्षीरं वा षष्टिका हिताः
рактасрутикш̣ӣн̣асйа патхйавйавастха̄ кш̣ӣн̣асйаин̣аш́аш́орабхрахарин̣аччха̄гама̄м̣саджах̣ расах̣ самучитах̣ па̄не кш̣ӣрам̣ ва̄ ш̣аш̣т̣ика̄ хита̄х̣
43
पीडाशान्तिर्लघुत्वं च व्याधेरुद्रे कसंक्षयः मनः स्वास्थ्यं भवेच्चिह्नं सम्यग्विस्रावितेऽसृजि
пӣд̣а̄ш́а̄нтирлагхутвам̣ ча вйа̄дхерудре касам̣кш̣айах̣ манах̣ сва̄стхйам̣ бхавеччихнам̣ самйагвисра̄вите'ср̣джи
44
रक्तस्रावोत्तरं वर्ज्याविषयाः व्यायाममैथुनक्रोधशीतस्नानप्रवातकान्
рактасра̄воттарам̣ варджйа̄виш̣айа̄х̣ вйа̄йа̄мамаитхунакродхаш́ӣтасна̄направа̄така̄н
45
एकाशनं दिवास्वप्नं क्षाराम्लकटुभोजनम् शोकं वादमजीर्णं च त्यजेदाबलदर्शनात्
ека̄ш́анам̣ дива̄свапнам̣ кш̣а̄ра̄млакат̣убходжанам ш́окам̣ ва̄дамаджӣрн̣ам̣ ча тйаджеда̄баладарш́ана̄т