Пари бхаша санграха — терминологический обзор | Уттаракханда

Шарангадхара-самхита · Уттаракханда · Глава 13 · 128 стихов

Паримана санграха — Завершение

Заключительная глава Шарангадхара-самхиты подводит итог всей системе аюрведической фармакологии. Автор призывает к чистоте в приготовлении лекарств.

अथ नेत्रप्रसादनकर्मनाम त्रयोदशोऽध्यायः तत्रादौ तन्नामानि सेकं आश्च्योतनं पिण्डी बिडालस्तर्पणं तथा पुटपाकोऽञ्जनं चैभिः कल्पैर्नेत्रमुपाचरेत्

атха нетрапраса̄данакармана̄ма трайодаш́о'дхйа̄йах̣ татра̄дау танна̄ма̄ни секам̣ а̄ш́чйотанам̣ пин̣д̣ӣ бид̣а̄ластарпан̣ам̣ татха̄ пут̣апа̄ко'н̃джанам̣ чаибхих̣ калпаирнетрамупа̄чарет

सेकस्तु सूक्ष्मधाराभिः सर्वस्मिन्नयने हितः मीलिताक्षस्य मत्तर्यस्य प्रदेयश्चतुरङ्गुलात्

секасту сӯкш̣мадха̄ра̄бхих̣ сарвасминнайане хитах̣ мӣлита̄кш̣асйа маттарйасйа прадейаш́чатуран̇гула̄т

स चापि स्नेहनो वाते रक्ते पित्ते च रोपणः लेखनश्च कफे कार्यस्तस्य मात्राऽधुनोच्यते

са ча̄пи снехано ва̄те ракте питте ча ропан̣ах̣ лекханаш́ча капхе ка̄рйастасйа ма̄тра̄'дхуночйате

षड्वाक्शतैः स्नेहनेषु चतुर्भिश्चैव रोपणे वाक्शतैश्च त्रिभिः कार्यः सेकोलेखनकर्मणि

ш̣ад̣ва̄кш́атаих̣ снеханеш̣у чатурбхиш́чаива ропан̣е ва̄кш́атаиш́ча трибхих̣ ка̄рйах̣ секолекханакарман̣и

कार्यस्तु दिवसे सेको रात्रौ चात्ययिके गदे

ка̄рйасту дивасе секо ра̄трау ча̄тйайике гаде

एरण्डत्वक्पत्रमूलैः शृतमाजं पयोहितम् सुखोष्णं सेचनं नेत्रे वाताभिष्यन्दनाशनम्

еран̣д̣атвакпатрамӯлаих̣ ш́р̣тама̄джам̣ пайохитам сукхош̣н̣ам̣ сечанам̣ нетре ва̄та̄бхиш̣йандана̄ш́анам

वाताभिष्यन्द मारुतपर्ययशुष्काक्षिपाकेषु सेकौ परिषेकोहितोनेत्रे पयः कोष्णं ससैन्धवम् रजनीदारुसिद्धं वा सैन्धवेनसमन्वितम्

ва̄та̄бхиш̣йанда ма̄рутапарйайаш́уш̣ка̄кш̣ипа̄кеш̣у секау париш̣екохитонетре пайах̣ кош̣н̣ам̣ сасаиндхавам раджанӣда̄русиддхам̣ ва̄ саиндхавенасаманвитам

वाताभिष्यन्दशमनं हितं मारुतपर्यये शुष्काक्षिपाके च हितमिदं सेचनकं सदा

ва̄та̄бхиш̣йандаш́аманам̣ хитам̣ ма̄рутапарйайе ш́уш̣ка̄кш̣ипа̄ке ча хитамидам̣ сечанакам̣ сада̄

साबरं मधुकं तुल्यं घृतभृष्टं सुचूर्णितम् छागक्षीरे घृतं सेकात्पित्तरक्ताभिघातजित्

са̄барам̣ мадхукам̣ тулйам̣ гхр̣табхр̣ш̣т̣ам̣ сучӯрн̣итам чха̄гакш̣ӣре гхр̣там̣ сека̄тпиттаракта̄бхигха̄таджит

त्रिफलालोध्रयष्टीभिः शर्कराभद्र मुस्तकैः पिष्टः शीताम्बुना सेको रक्ताभिष्यन्दनाशनः

трипхала̄лодхрайаш̣т̣ӣбхих̣ ш́аркара̄бхадра мустакаих̣ пиш̣т̣ах̣ ш́ӣта̄мбуна̄ секо ракта̄бхиш̣йандана̄ш́анах̣

पुण्डरीकयुतः सेको रक्ताभिष्यन्दनाशनः

пун̣д̣арӣкайутах̣ секо ракта̄бхиш̣йандана̄ш́анах̣

श्वेतलोध्रं घृते भृष्टं चूर्णितं पटविस्रुतम् उष्णाम्बुना विमृदितं सेकाच्छूलघ्नमम्बके

ш́веталодхрам̣ гхр̣те бхр̣ш̣т̣ам̣ чӯрн̣итам̣ пат̣ависрутам уш̣н̣а̄мбуна̄ вимр̣дитам̣ сека̄ччхӯлагхнамамбаке

अथाश्च्योतनकं कार्यं निशायां न कथंचन

атха̄ш́чйотанакам̣ ка̄рйам̣ ниш́а̄йа̄м̣ на катхам̣чана

उन्मीलितेऽक्ष्णि दृङ्मध्ये बिन्दुभिर्द्व्यङ्गुलाद्धितम्

унмӣлите'кш̣н̣и др̣н̇мадхйе биндубхирдвйан̇гула̄ддхитам

गुणानुसारेण बिन्दुप्रक्षेपसंख्यानिर्देशः बिन्दवोऽष्टौ लेखनेषु स्नेहने दश बिन्दवः रोपणे द्वादश प्रोक्तास्ते शीतेकोष्णरूपिणः उष्णे च शीतरूपाः स्युः सर्वत्रैवैष निश्चयः

гун̣а̄нуса̄рен̣а биндупракш̣епасам̣кхйа̄нирдеш́ах̣ биндаво'ш̣т̣ау лекханеш̣у снехане даш́а биндавах̣ ропан̣е два̄даш́а прокта̄сте ш́ӣтекош̣н̣арӯпин̣ах̣ уш̣н̣е ча ш́ӣтарӯпа̄х̣ сйух̣ сарватраиваиш̣а ниш́чайах̣

वाते तिक्तं तथा स्निग्धं पित्ते मधुरशीतलम् तिक्तोष्णरूक्षं च कफे क्रमादाश्च्योतनं हितम्

ва̄те тиктам̣ татха̄ снигдхам̣ питте мадхураш́ӣталам тиктош̣н̣арӯкш̣ам̣ ча капхе крама̄да̄ш́чйотанам̣ хитам

आश्च्योतनानां सर्वेषां मात्रा स्याद्वाक्शतं हिता निमेषोन्मेषणं पुंसामङ्गुल्याच्छोटिकाऽथवा गुर्वक्षरोच्चारणं वा वाङ्मात्रेयं स्मृता बुधैः

а̄ш́чйотана̄на̄м̣ сарвеш̣а̄м̣ ма̄тра̄ сйа̄два̄кш́атам̣ хита̄ нимеш̣онмеш̣ан̣ам̣ пум̣са̄ман̇гулйа̄ччхот̣ика̄'тхава̄ гурвакш̣арочча̄ран̣ам̣ ва̄ ва̄н̇ма̄трейам̣ смр̣та̄ будхаих̣

बिल्वादिपञ्चमूलेन बृहत्येरण्डशिग्रुभिः क्वाथ आश्च्योतने कोष्णो वाताभिष्यन्दनाशनः

билва̄дипан̃чамӯлена бр̣хатйеран̣д̣аш́игрубхих̣ ква̄тха а̄ш́чйотане кош̣н̣о ва̄та̄бхиш̣йандана̄ш́анах̣

अम्बुपिष्टैर्निम्बपत्रैस्त्वचं लोध्रस्य लेपयेत् प्रताप्य वह्निना पिष्ट्वा तद्र सो नेत्रपूरणात् वातोत्थं रक्तपित्तोत्थमभिष्यन्दं विनाशयेत्

амбупиш̣т̣аирнимбапатраиствачам̣ лодхрасйа лепайет прата̄пйа вахнина̄ пиш̣т̣ва̄ тадра со нетрапӯран̣а̄т ва̄тоттхам̣ рактапиттоттхамабхиш̣йандам̣ вина̄ш́айет

त्रिफलाश्च्योतनं नेत्रे सर्वाभिष्यन्दनाशनम्

трипхала̄ш́чйотанам̣ нетре сарва̄бхиш̣йандана̄ш́анам

स्त्रीस्तन्याश्च्योतनं नेत्रे रक्तपित्तानिलार्त्तिजित् क्षीरसर्पिर्घृतं वाऽपि वातरक्तरुजं जयेत्

стрӣстанйа̄ш́чйотанам̣ нетре рактапитта̄нила̄рттиджит кш̣ӣрасарпиргхр̣там̣ ва̄'пи ва̄тарактаруджам̣ джайет

पिण्डी कवलिका प्रोक्ता बद्ध्य्ते पट्टवस्त्रकैः नेत्राभिष्यन्दयोग्या सा व्रणेष्वपि निबद्ध्यते

пин̣д̣ӣ кавалика̄ прокта̄ баддхйте пат̣т̣авастракаих̣ нетра̄бхиш̣йандайогйа̄ са̄ вран̣еш̣вапи нибаддхйате

अभिष्यन्दाधिमन्थयोः शिरोविरेचनम् अभिष्यन्देऽधिमन्थे च सञ्जाते श्लेष्मसम्भवे स्निग्धस्विन्नोत्तमाङ्गस्य शिरस्तीक्ष्णैर्विरेचयेत्

абхиш̣йанда̄дхимантхайох̣ ш́ировиречанам абхиш̣йанде'дхимантхе ча сан̃джа̄те ш́леш̣масамбхаве снигдхасвинноттама̄н̇гасйа ш́ирастӣкш̣н̣аирвиречайет

अधिमन्थेषु सर्वेषु ललाटे वेधयेच्छिराम् अशान्ते सर्वथा मन्थे भ्रुवोरुपरि दाहयेत्

адхимантхеш̣у сарвеш̣у лала̄т̣е ведхайеччхира̄м аш́а̄нте сарватха̄ мантхе бхруворупари да̄хайет

सर्वाभिष्यन्दे पिण्डिकाप्रयोगः अभिष्यन्देषु सर्वेषु बध्नीयात्पिण्डिकां बुधः

сарва̄бхиш̣йанде пин̣д̣ика̄прайогах̣ абхиш̣йандеш̣у сарвеш̣у бадхнӣйа̄тпин̣д̣ика̄м̣ будхах̣

वाताभिष्यन्दे पिण्डिकाप्रयोगः वातामिष्यन्दशान्त्यर्थं स्निग्धोष्णा पिण्डिका भवेत् एरण्डपत्रमूलत्वङ्निर्मिता वातनाशिनी

ва̄та̄бхиш̣йанде пин̣д̣ика̄прайогах̣ ва̄та̄миш̣йандаш́а̄нтйартхам̣ снигдхош̣н̣а̄ пин̣д̣ика̄ бхавет еран̣д̣апатрамӯлатван̇нирмита̄ ва̄тана̄ш́инӣ

पित्ताभिष्यन्दे पिण्डीद्वयम् पित्ताभिष्यन्दनाशाय धात्रीपिंडी सुखावहा महा निम्बफलोद्भूता पिंडी वा पित्तनाशिनी

питта̄бхиш̣йанде пин̣д̣ӣдвайам питта̄бхиш̣йандана̄ш́а̄йа дха̄трӣпим̣д̣ӣ сукха̄ваха̄ маха̄ нимбапхалодбхӯта̄ пим̣д̣ӣ ва̄ питтана̄ш́инӣ

शिग्रुपत्रकृता पिण्डी श्लेष्माभिष्यन्दनाशिनी

ш́игрупатракр̣та̄ пин̣д̣ӣ ш́леш̣ма̄бхиш̣йандана̄ш́инӣ

कफपित्ताभिष्यन्दे पिण्डीद्वयम् निम्बपत्रकृता पिण्डी श्लेष्मपित्तहरा भवेत् त्रिफलापिण्डिका प्रोक्ता नाशने श्लेष्मपित्तयोः

капхапитта̄бхиш̣йанде пин̣д̣ӣдвайам нимбапатракр̣та̄ пин̣д̣ӣ ш́леш̣мапиттахара̄ бхавет трипхала̄пин̣д̣ика̄ прокта̄ на̄ш́ане ш́леш̣мапиттайох̣

पिष्ट्वा काञ्जिकतोयेन घृतभृष्टा च पिण्डिका लोध्रस्य हरति क्षिप्रमभिष्यन्दमसृग्भवम्

пиш̣т̣ва̄ ка̄н̃джикатойена гхр̣табхр̣ш̣т̣а̄ ча пин̣д̣ика̄ лодхрасйа харати кш̣ипрамабхиш̣йандамаср̣гбхавам

शुण्ठीनिम्बदलैः पिण्डी सुखोष्णा स्वल्पसैन्धवा धार्या चक्षुषि संयोगाच्छोथकण्डूव्यथाऽपहा

ш́ун̣т̣хӣнимбадалаих̣ пин̣д̣ӣ сукхош̣н̣а̄ свалпасаиндхава̄ дха̄рйа̄ чакш̣уш̣и сам̣йога̄ччхотхакан̣д̣ӯвйатха̄'паха̄

बिडालको बहिर्लेपो नेत्रे पक्ष्मविवर्जितः तस्य मात्रा परिज्ञेया मुखलेपविधानवत्

бид̣а̄лако бахирлепо нетре пакш̣мавиварджитах̣ тасйа ма̄тра̄ париджн̃ейа̄ мукхалепавидха̄нават

यष्टीगैरिकसिन्धूत्थदार्वीतार्क्ष्यः समांशकैः जलपिष्टैर्बहिर्लेपः सर्वनेत्रामयापहः

йаш̣т̣ӣгаирикасиндхӯттхада̄рвӣта̄ркш̣йах̣ сама̄м̣ш́акаих̣ джалапиш̣т̣аирбахирлепах̣ сарванетра̄майа̄пахах̣

रसाञ्जनेन वा लेपः पथ्याविश्वदलैरपि कुमारिकाऽग्निपत्रैर्वा दाडिमीपल्लवैरपि वचाहरिद्रा निम्बैर्वा तथा नागरगैरिकैः

раса̄н̃джанена ва̄ лепах̣ патхйа̄виш́вадалаирапи кума̄рика̄'гнипатраирва̄ да̄д̣имӣпаллаваирапи вача̄харидра̄ нимбаирва̄ татха̄ на̄гарагаирикаих̣

दग्ध्वा ससैन्धवं लोध्रं मधूच्छिष्टयुते घृते पिष्टमञ्जनलेपाभ्यां सद्यो नेत्ररुजाऽपहम्

дагдхва̄ сасаиндхавам̣ лодхрам̣ мадхӯччхиш̣т̣айуте гхр̣те пиш̣т̣аман̃джаналепа̄бхйа̄м̣ садйо нетраруджа̄'пахам

लोहस्य पात्रे संघृष्टो रसो निम्बफलोद्भवः किञ्चिद्घनो बहिर्लेपान्नेत्रबाधां व्यपोहति

лохасйа па̄тре сам̣гхр̣ш̣т̣о расо нимбапхалодбхавах̣ кин̃чидгхано бахирлепа̄ннетраба̄дха̄м̣ вйапохати

संचूर्ण्य मरिचं केशराजस्वरसमर्दनात् लेपनादर्मणां नाशं करोत्येष प्रयोगराट्

сам̣чӯрн̣йа маричам̣ кеш́ара̄джасварасамардана̄т лепана̄дарман̣а̄м̣ на̄ш́ам̣ каротйеш̣а прайогара̄т̣

स्विन्नां भित्वा विनिष्पीड्य भिन्नामञ्जननामिकाम् शिलैलानतसिन्धूत्थैः सक्षौद्रै ः! प्रतिसारयेत्

свинна̄м̣ бхитва̄ виниш̣пӣд̣йа бхинна̄ман̃джанана̄мика̄м ш́илаила̄натасиндхӯттхаих̣ сакш̣аудраи х̣! пратиса̄райет

तत्रादौ तर्पणयोग्यनेत्रलक्षणम् अथ तर्पणकं वच्मि नेत्रतृप्तिकरं परम् यद्रू क्षं परिशुष्कं च नेत्रं कुटिलमाविलम्

татра̄дау тарпан̣айогйанетралакш̣ан̣ам атха тарпан̣акам̣ вачми нетратр̣птикарам̣ парам йадрӯ кш̣ам̣ париш́уш̣кам̣ ча нетрам̣ кут̣илама̄вилам

शीर्णपक्ष्मशिरोत्पातकृच्छ्रोन्मीलन संयुतम् तिमिरार्जुनशुक्राद्यैरभिष्यन्दाधिमन्थकैः

ш́ӣрн̣апакш̣маш́иротпа̄такр̣ччхронмӣлана сам̣йутам тимира̄рджунаш́укра̄дйаирабхиш̣йанда̄дхимантхакаих̣

शुष्काक्षिपाकशोथाभ्यां युक्तं वातविपर्ययैः तन्नेत्रं तर्पणे योज्यं नेत्ररोगविशारदैः तर्पणे वर्ज्यविषयाः दुर्दिनात्युष्णशीतेषु चिन्तायासभ्रमेषु च अशान्तोपद्र वे चाक्ष्णि तर्पणं न प्रशस्यते

ш́уш̣ка̄кш̣ипа̄каш́отха̄бхйа̄м̣ йуктам̣ ва̄тавипарйайаих̣ таннетрам̣ тарпан̣е йоджйам̣ нетрарогавиш́а̄радаих̣ тарпан̣е варджйавиш̣айа̄х̣ дурдина̄тйуш̣н̣аш́ӣтеш̣у чинта̄йа̄сабхрамеш̣у ча аш́а̄нтопадра ве ча̄кш̣н̣и тарпан̣ам̣ на праш́асйате

वातातपरजोहीने देशे चोत्तानशायिनः आधारौ माषचूर्णेन क्लिन्नेन परिमण्डलौ

ва̄та̄тапараджохӣне деш́е чотта̄наш́а̄йинах̣ а̄дха̄рау ма̄ш̣ачӯрн̣ена клиннена париман̣д̣алау

समौ दृढावसम्बाधौ कर्त्तव्यौ नेत्रकोशयोः पूरयेद् घृतमण्डेन विलीनेन सुखोदकैः अथवा शतधौतेन सर्पिषा क्षीरजेन वा

самау др̣д̣ха̄васамба̄дхау карттавйау нетракош́айох̣ пӯрайед гхр̣таман̣д̣ена вилӣнена сукходакаих̣ атхава̄ ш́атадхаутена сарпиш̣а̄ кш̣ӣраджена ва̄

निमग्नान्यक्षिपक्ष्माणि यावत्स्युस्तावदेव हि पूरयेन्मीलिते नेत्रे तत उन्मीलयेच्छनैः

нимагна̄нйакш̣ипакш̣ма̄н̣и йа̄ватсйуста̄вадева хи пӯрайенмӣлите нетре тата унмӣлайеччханаих̣

धारयेद्वर्त्मरोगेषु वाङ्मात्राणां शतं बुधः

дха̄райедвартмарогеш̣у ва̄н̇ма̄тра̄н̣а̄м̣ ш́атам̣ будхах̣

स्वच्छे कफे सन्धिरोगे मात्रापञ्चशतं हितम् शुक्ले च षट्शतं कृष्णरोगे सप्तशतं मतम्

сваччхе капхе сандхироге ма̄тра̄пан̃чаш́атам̣ хитам ш́укле ча ш̣ат̣ш́атам̣ кр̣ш̣н̣ароге сапташ́атам̣ матам

दृष्टिरोगेष्वष्टशतमधिमन्थे सहस्रकम् सहस्रं वातरोगेषु धार्यमेवं हि तर्पणम्

др̣ш̣т̣ирогеш̣ваш̣т̣аш́атамадхимантхе сахасракам сахасрам̣ ва̄тарогеш̣у дха̄рйамевам̣ хи тарпан̣ам

स्विन्नेन यवपिष्टेन स्नेहवीर्येरितं ततः यथास्वं धूमपानेन कफमस्य विशोधयेत्

свиннена йавапиш̣т̣ена снехавӣрйеритам̣ татах̣ йатха̄свам̣ дхӯмапа̄нена капхамасйа виш́одхайет

एकाहं वा त्र्! यहं वाऽपि पञ्चाहं चेष्यते परम्

ека̄хам̣ ва̄ тр! йахам̣ ва̄'пи пан̃ча̄хам̣ чеш̣йате парам

तर्पणे तृप्तिलिङ्गानि नेत्रेष्वेतानि भावयेत् सुखस्वप्नावबोधत्वं वैशद्यं वर्णपाटवम् निवृत्तिर्व्याधिशान्तिश्च क्रियालाघवमेव च

тарпан̣е тр̣птилин̇га̄ни нетреш̣вета̄ни бха̄вайет сукхасвапна̄вабодхатвам̣ ваиш́адйам̣ варн̣апа̄т̣авам нивр̣ттирвйа̄дхиш́а̄нтиш́ча крийа̄ла̄гхавамева ча

अथ साश्रु गुरु स्निग्धं नेत्रं स्यादतितर्पितम्

атха са̄ш́ру гуру снигдхам̣ нетрам̣ сйа̄датитарпитам

रूक्षमस्राविलं रुग्णं नेत्रं स्याद्धीनतर्पितम्

рӯкш̣амасра̄вилам̣ ругн̣ам̣ нетрам̣ сйа̄ддхӣнатарпитам

रूक्षस्निग्धोपचाराभ्यामेतयोः स्यात्प्रतिक्रिया

рӯкш̣аснигдхопача̄ра̄бхйа̄метайох̣ сйа̄тпратикрийа̄

अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि पुटपाकस्य साधनम् द्वौ बिल्वमात्रौ मांसस्य पिण्डौ स्निग्धौ सुपेषितौ

ата ӯрдхвам̣ правакш̣йа̄ми пут̣апа̄касйа са̄дханам двау билвама̄трау ма̄м̣сасйа пин̣д̣ау снигдхау супеш̣итау

द्र व्याणां बिल्वमात्रं तु द्र वाणां कुडवो मतः तदेकस्थं समालोड्य पत्रैः सुपरिवेष्टितम् पुटपाकेन तत्पक्त्वा गृह्णीयात्तद्र सं बुधः दृष्टिमध्ये निषेच्यः स्यान्नित्यमुत्तानशायिनः

дра вйа̄н̣а̄м̣ билвама̄трам̣ ту дра ва̄н̣а̄м̣ куд̣аво матах̣ тадекастхам̣ сама̄лод̣йа патраих̣ супаривеш̣т̣итам пут̣апа̄кена татпактва̄ гр̣хн̣ӣйа̄ттадра сам̣ будхах̣ др̣ш̣т̣имадхйе ниш̣ечйах̣ сйа̄ннитйамутта̄наш́а̄йинах̣

स्नेहनो लेखनश्चैव रोपणश्चेति स त्रिधा

снехано лекханаш́чаива ропан̣аш́чети са тридха̄

हितः स्निग्धोऽतिरूक्षस्य स्निग्धस्यापि हि लेखनः दृष्टेर्बलार्थमितरः पित्तासृग्व्रणवातनुत्

хитах̣ снигдхо'тирӯкш̣асйа снигдхасйа̄пи хи лекханах̣ др̣ш̣т̣ербала̄ртхамитарах̣ питта̄ср̣гвран̣ава̄танут

सर्पिर्मांसवसामज्जामेदःस्वाद्वौषधैः कृतः स्नेहनः पुटपाकस्तु धार्यो द्वे वाक्शते दृशोः

сарпирма̄м̣саваса̄маджджа̄медах̣сва̄двауш̣адхаих̣ кр̣тах̣ снеханах̣ пут̣апа̄касту дха̄рйо две ва̄кш́ате др̣ш́ох̣

जाङ्गलानां यकृन्मांसैर्लेखनद्र व्यसंयुतैः कृष्णलोहरजस्ताम्रशङ्खविद्रुमसिन्धुजैः समुद्र फेनकासीसस्रोतोजदधिमस्तुभिः लेखनो वाक्शतं धार्यस्तस्यैतावद्विधारणम्

джа̄н̇гала̄на̄м̣ йакр̣нма̄м̣саирлекханадра вйасам̣йутаих̣ кр̣ш̣н̣алохараджаста̄мраш́ан̇кхавидрумасиндхуджаих̣ самудра пхенака̄сӣсасротоджададхимастубхих̣ лекхано ва̄кш́атам̣ дха̄рйастасйаита̄вадвидха̄ран̣ам

स्तन्यजाङ्गलमध्वाज्यतिक्तकद्र व्यपाचितः लेखनात्त्रिगुणो धार्यः पुटपाकस्तु रोपणः

станйаджа̄н̇галамадхва̄джйатиктакадра вйапа̄читах̣ лекхана̄ттригун̣о дха̄рйах̣ пут̣апа̄касту ропан̣ах̣

वितरेत्तर्पणोक्तां तु क्रियां व्यापत्तिदर्शने

витареттарпан̣окта̄м̣ ту крийа̄м̣ вйа̄паттидарш́ане

अथ सम्पक्वदोषस्य प्राप्तमञ्जनमाचरेत् हेमन्ते शिशिरे चैव मध्याह्नेऽञ्जनमिष्यते

атха сампаквадош̣асйа пра̄птаман̃джанама̄чарет хеманте ш́иш́ире чаива мадхйа̄хне'н̃джанамиш̣йате

पूर्वाह्णे चापराह्णेच ग्रीष्मे शरदि चेष्यते वर्षासु नाभ्रे नात्युष्णे वसन्ते च सदैव हि

пӯрва̄хн̣е ча̄пара̄хн̣еча грӣш̣ме ш́аради чеш̣йате варш̣а̄су на̄бхре на̄тйуш̣н̣е васанте ча садаива хи

लेखनं रोपणं चैव तथा स्यात्स्नेहनाञ्जनम्

лекханам̣ ропан̣ам̣ чаива татха̄ сйа̄тснехана̄н̃джанам

लेखनं क्षारतीक्ष्णाम्लरसैरञ्जनमिष्यते कषायतिक्तरसयुक्सस्नेहं रोपणं मतम् मधुरं स्नेहसम्पन्नमञ्जनं च प्रसादनम्

лекханам̣ кш̣а̄ратӣкш̣н̣а̄мларасаиран̃джанамиш̣йате каш̣а̄йатиктарасайуксаснехам̣ ропан̣ам̣ матам мадхурам̣ снехасампаннаман̃джанам̣ ча праса̄данам

गुटिकारसचूर्णानि त्रिविधान्यञ्जनानि च कुर्याच्छलाकयाऽङ्गुल्या हीनानि च यथोत्तरम्

гут̣ика̄расачӯрн̣а̄ни тривидха̄нйан̃джана̄ни ча курйа̄ччхала̄кайа̄'н̇гулйа̄ хӣна̄ни ча йатхоттарам

श्रान्ते प्ररुदिते भीते पीतमद्ये नवज्वरे अजीर्णे वेगघाते च नाञ्जनं सम्प्रशस्यते

ш́ра̄нте прарудите бхӣте пӣтамадйе наваджваре аджӣрн̣е вегагха̄те ча на̄н̃джанам̣ сампраш́асйате

हरेणुमात्रां कुर्वीत वर्त्तिं तीक्ष्णाञ्जने भिषक् प्रमाणं मध्यमेऽध्यर्द्धं द्विगुणं तु मृदौ भवेत्

харен̣ума̄тра̄м̣ курвӣта варттим̣ тӣкш̣н̣а̄н̃джане бхиш̣ак прама̄н̣ам̣ мадхйаме'дхйарддхам̣ двигун̣ам̣ ту мр̣дау бхавет

रसक्रिया तूत्तमा स्यात्त्रिविडङ्गमिता हिता मध्यमा द्विविडङ्गा स्याद्धीना त्वेकविडङ्गिका

расакрийа̄ тӯттама̄ сйа̄ттривид̣ан̇гамита̄ хита̄ мадхйама̄ двивид̣ан̇га̄ сйа̄ддхӣна̄ твекавид̣ан̇гика̄

वैरेचनिकचूर्णं तु द्विशलाकं विधीयते मृदौ तु त्रिशलाकं स्याच्चतस्रः स्नैहिकेऽञ्जने

ваиречаникачӯрн̣ам̣ ту двиш́ала̄кам̣ видхӣйате мр̣дау ту триш́ала̄кам̣ сйа̄ччатасрах̣ снаихике'н̃джане

मुखयोः कुण्ठिता श्लक्ष्णा शलाकाऽष्टाङ्गुलोन्मिता अश्मजा धातुजा वा स्यात्कलायपरिमण्डला

мукхайох̣ кун̣т̣хита̄ ш́лакш̣н̣а̄ ш́ала̄ка̄'ш̣т̣а̄н̇гулонмита̄ аш́маджа̄ дха̄туджа̄ ва̄ сйа̄ткала̄йапариман̣д̣ала̄

ताम्रलोहाश्मसञ्जाता शलाका लेखने मता सुवर्णरजतोद्भूता शलाका स्नेहने मता अङ्गुली च मृदुत्वेन कथिता रोपणे बुधैः

та̄мралоха̄ш́масан̃джа̄та̄ ш́ала̄ка̄ лекхане мата̄ суварн̣араджатодбхӯта̄ ш́ала̄ка̄ снехане мата̄ ан̇гулӣ ча мр̣дутвена катхита̄ ропан̣е будхаих̣

सायं प्रातर्वाञ्जनं स्यात्तत्सदा नैव कारयेत्

са̄йам̣ пра̄тарва̄н̃джанам̣ сйа̄ттатсада̄ наива ка̄райет

नातिशीतोष्णवाताभ्रवेलायां सम्प्रशस्यते कृष्णभागादधः कुर्यादपाङ्गं यावदञ्जनम्

на̄тиш́ӣтош̣н̣ава̄та̄бхравела̄йа̄м̣ сампраш́асйате кр̣ш̣н̣абха̄га̄дадхах̣ курйа̄дапа̄н̇гам̣ йа̄вадан̃джанам

शङ्खनाभिर्बिभीतस्य मज्जा पथ्या मनः शिला पिप्पली मरिचं कुष्ठं वचा चेति समांशकम्

ш́ан̇кхана̄бхирбибхӣтасйа маджджа̄ патхйа̄ манах̣ ш́ила̄ пиппалӣ маричам̣ куш̣т̣хам̣ вача̄ чети сама̄м̣ш́акам

छागीक्षीरेण संपिष्य वर्त्तिं कृत्वा यवोन्मिताम् हरेणुमात्रां संघृष्य जलैः कुर्यादथाञ्जनम्

чха̄гӣкш̣ӣрен̣а сам̣пиш̣йа варттим̣ кр̣тва̄ йавонмита̄м харен̣ума̄тра̄м̣ сам̣гхр̣ш̣йа джалаих̣ курйа̄датха̄н̃джанам

तिमिरं मांसवृद्धिं च काचं पटलमर्बुदम् रात्र्! यान्ध्यं वार्षिकं पुष्पं वर्त्तिश्चन्द्रो दया जयेत्

тимирам̣ ма̄м̣савр̣ддхим̣ ча ка̄чам̣ пат̣аламарбудам ра̄тр! йа̄ндхйам̣ ва̄рш̣икам̣ пуш̣пам̣ варттиш́чандро дайа̄ джайет

पलाशपुष्पस्वरसैर्बहुशः परिभाविता करञ्जीबीजवर्त्तिस्तु दृष्टेः पुष्पं विनाशयेत्

пала̄ш́апуш̣пасварасаирбахуш́ах̣ парибха̄вита̄ каран̃джӣбӣджаварттисту др̣ш̣т̣ех̣ пуш̣пам̣ вина̄ш́айет

समुद्र फेनसिन्धूत्थशङ्खदक्षाण्डवल्कलैः शिग्रुबीजयुतैर्वर्त्तिः शुक्रादींश्छस्त्रवल्लिखेत्

самудра пхенасиндхӯттхаш́ан̇кхадакш̣а̄н̣д̣авалкалаих̣ ш́игрубӣджайутаирварттих̣ ш́укра̄дӣм̣ш́чхастравалликхет

शङ्खमुक्ताऽम्भोधिफेनयुतैः सर्वैर्विचूर्णितैः दन्तवर्त्तिः कृता श्लक्ष्णा शुक्राणां नाशिनी परा

ш́ан̇кхамукта̄'мбходхипхенайутаих̣ сарваирвичӯрн̣итаих̣ дантаварттих̣ кр̣та̄ ш́лакш̣н̣а̄ ш́укра̄н̣а̄м̣ на̄ш́инӣ пара̄

नीलोत्पलं शिग्रुबीजं नागकेशरकं तथा एतत्कल्कैः कृता वर्त्तिरतिनिद्रा ं! निवारयेत्

нӣлотпалам̣ ш́игрубӣджам̣ на̄гакеш́аракам̣ татха̄ етаткалкаих̣ кр̣та̄ варттиратинидра̄ м̣! нива̄райет

तिलपुष्पाण्यशीतिः स्युः षष्टिसंख्याः कणाकणाः

тилапуш̣па̄н̣йаш́ӣтих̣ сйух̣ ш̣аш̣т̣исам̣кхйа̄х̣ кан̣а̄кан̣а̄х̣

जातीकुसुमपञ्चाशन्मरिचानि च षोडश सूक्ष्मं पिष्ट्वा जले वर्त्तिः कृता कुसुमिकाऽभिधा

джа̄тӣкусумапан̃ча̄ш́анмарича̄ни ча ш̣од̣аш́а сӯкш̣мам̣ пиш̣т̣ва̄ джале варттих̣ кр̣та̄ кусумика̄'бхидха̄

तिमिरार्जुनशुक्राणां नाशिनी मांसवृद्धिहृत् एतस्याश्चाञ्जने मात्रा प्रोक्ता सार्धहरेणुका

тимира̄рджунаш́укра̄н̣а̄м̣ на̄ш́инӣ ма̄м̣савр̣ддхихр̣т етасйа̄ш́ча̄н̃джане ма̄тра̄ прокта̄ са̄рдхахарен̣ука̄

रसाञ्जनं हरिद्रे द्वे मालतीनिम्बपल्लवाः गोशकृद्र ससंयुक्ता वर्त्तिर्नक्तान्ध्यनाशिनी

раса̄н̃джанам̣ харидре две ма̄латӣнимбапаллава̄х̣ гош́акр̣дра сасам̣йукта̄ варттирнакта̄ндхйана̄ш́инӣ

धात्र्! यक्षपथ्याबीजानि एकद्वित्रिगुणानि च पिष्ट्वा वर्त्तिं जलैः कुर्यादञ्जनं द्विहरेणुकम् नेत्रस्रावं हरत्याशु वातरक्तरुजं तथा

дха̄тр! йакш̣апатхйа̄бӣджа̄ни екадвитригун̣а̄ни ча пиш̣т̣ва̄ варттим̣ джалаих̣ курйа̄дан̃джанам̣ двихарен̣укам нетрасра̄вам̣ харатйа̄ш́у ва̄тарактаруджам̣ татха̄

तुत्थमाक्षिकसिन्धूत्थं सिताशङ्खमनः शिलाः गैरिकोदधिफेनं च मरिचं चेति चूर्णयेत्

туттхама̄кш̣икасиндхӯттхам̣ сита̄ш́ан̇кхаманах̣ ш́ила̄х̣ гаирикодадхипхенам̣ ча маричам̣ чети чӯрн̣айет

संयोज्य मधुना कुर्यादञ्जनार्थं रसक्रियाम् वर्त्मरोगार्मतिमिरकाचशुक्रहरां पराम्

сам̣йоджйа мадхуна̄ курйа̄дан̃джана̄ртхам̣ расакрийа̄м вартмарога̄рматимирака̄чаш́украхара̄м̣ пара̄м

वटक्षीरेण संयुक्तो मुख्यःकर्पूरजःकणः क्षिप्रमञ्जनतो हन्ति कुसुमं तु द्विमासिकम्

ват̣акш̣ӣрен̣а сам̣йукто мукхйах̣карпӯраджах̣кан̣ах̣ кш̣ипраман̃джанато ханти кусумам̣ ту двима̄сикам

क्षौद्रा श्वलालासंघृष्टैर्मरिचैर्नेत्रमञ्जयेत् अतिनिद्रा शमं याति तमः सूर्योदयादिव

кш̣аудра̄ ш́вала̄ла̄сам̣гхр̣ш̣т̣аирмаричаирнетраман̃джайет атинидра̄ ш́амам̣ йа̄ти тамах̣ сӯрйодайа̄дива

जातीपुष्पं प्रवालं च मरिचं कटुकी वचा सैन्धवं बस्तमूत्रेण पिष्टं तन्द्रा घ्नमञ्जनम्

джа̄тӣпуш̣пам̣ права̄лам̣ ча маричам̣ кат̣укӣ вача̄ саиндхавам̣ бастамӯтрен̣а пиш̣т̣ам̣ тандра̄ гхнаман̃джанам

अञ्जनं स्यात्प्रबोधाय सरसोनशिलावचैः

ан̃джанам̣ сйа̄тпрабодха̄йа сарасонаш́ила̄вачаих̣

दार्वी पटोलं मधुकं सनिम्बं पद्मकोत्पलम्

да̄рвӣ пат̣олам̣ мадхукам̣ санимбам̣ падмакотпалам

प्रपौण्डरीकं चैतानि पचेत्तोये चतुर्गुणे विपाच्य पादशेषं तु शृतं नीत्वा पुनः पचेत्

прапаун̣д̣арӣкам̣ чаита̄ни пачеттойе чатургун̣е випа̄чйа па̄даш́еш̣ам̣ ту ш́р̣там̣ нӣтва̄ пунах̣ пачет

शीते तस्मिन्मधुसितां दद्यात्पादांशिकां नरः रसक्रियैषा दाहाश्रुरक्तरागरुजोहरेत्

ш́ӣте тасминмадхусита̄м̣ дадйа̄тпа̄да̄м̣ш́ика̄м̣ нарах̣ расакрийаиш̣а̄ да̄ха̄ш́рурактара̄гаруджохарет

रसाञ्जनं सर्जरसो जातीपुष्पं मनः शिला समुद्र फेनो लवणं गैरिकं मरिचानि च

раса̄н̃джанам̣ сарджарасо джа̄тӣпуш̣пам̣ манах̣ ш́ила̄ самудра пхено лаван̣ам̣ гаирикам̣ марича̄ни ча

एतत्समांशंमधुना पिष्ट्वा प्रक्लिन्नवर्त्मनि अञ्जनं क्लेदकण्डूघ्नंपक्ष्मणां च प्ररोहणम्

етатсама̄м̣ш́ам̣мадхуна̄ пиш̣т̣ва̄ праклиннавартмани ан̃джанам̣ кледакан̣д̣ӯгхнам̣пакш̣ман̣а̄м̣ ча прарохан̣ам

गुडूचीस्वरसः कर्षः क्षौद्रं स्यान्माषकोन्मितम् सैन्धवं क्षौद्र तुल्यं स्यात्सर्वमेकत्र मर्दयेत्

гуд̣ӯчӣсварасах̣ карш̣ах̣ кш̣аудрам̣ сйа̄нма̄ш̣аконмитам саиндхавам̣ кш̣аудра тулйам̣ сйа̄тсарвамекатра мардайет

अञ्जयेन्नयनं तेन पिल्लार्मतिमिरं जयेत् काचं कण्डूं लिङ्गनाशंशुक्लकृष्णगतान्गदान्

ан̃джайеннайанам̣ тена пилла̄рматимирам̣ джайет ка̄чам̣ кан̣д̣ӯм̣ лин̇гана̄ш́ам̣ш́уклакр̣ш̣н̣агата̄нгада̄н

100

दुग्धेन कण्डूं क्षौद्रे ण नेत्रस्रावं च सर्पिषा पुष्पं तैलेन तिमिरं काञ्जिकेन निशान्ध्यताम् पुनर्नवा जयेदाशु भास्करस्तिमिरं यथा

дугдхена кан̣д̣ӯм̣ кш̣аудре н̣а нетрасра̄вам̣ ча сарпиш̣а̄ пуш̣пам̣ таилена тимирам̣ ка̄н̃джикена ниш́а̄ндхйата̄м пунарнава̄ джайеда̄ш́у бха̄скарастимирам̣ йатха̄

101

बब्बूलदलनिःक्वाथो लेहीभूतस्तदञ्जनात् नेत्रस्रावं जयत्येष मधुयुक्तो न संशयः

баббӯладаланих̣ква̄тхо лехӣбхӯтастадан̃джана̄т нетрасра̄вам̣ джайатйеш̣а мадхуйукто на сам̣ш́айах̣

102

हिज्जलस्य फलं घृष्ट्वा पानीये नित्यमञ्जनम् चक्षुःस्रावोपशान्त्यर्थं कार्यमेतन्महौषधम्

хиджджаласйа пхалам̣ гхр̣ш̣т̣ва̄ па̄нӣйе нитйаман̃джанам чакш̣ух̣сра̄вопаш́а̄нтйартхам̣ ка̄рйаметанмахауш̣адхам

103

नेत्रप्रसादनं कतकादिरसाञ्जनम् कतकस्यफलं घृष्ट्वा मधुना नेत्रमञ्जयेत् ईषत्कर्पूरसहितं स्मृतं नेत्रप्रसादनम्

нетрапраса̄данам̣ катака̄дираса̄н̃джанам катакасйапхалам̣ гхр̣ш̣т̣ва̄ мадхуна̄ нетраман̃джайет ӣш̣аткарпӯрасахитам̣ смр̣там̣ нетрапраса̄данам

104

सर्पिः क्षौद्रं चाञ्जनं स्याच्छिरोत्पातस्य शान्तये

сарпих̣ кш̣аудрам̣ ча̄н̃джанам̣ сйа̄ччхиротпа̄тасйа ш́а̄нтайе

105

कृष्णसर्पवसा शङ्खः कतकात्फलमञ्जनम् रसक्रियेयमचिरादन्धानां दर्शनप्रदा

кр̣ш̣н̣асарпаваса̄ ш́ан̇кхах̣ катака̄тпхаламан̃джанам расакрийейамачира̄дандха̄на̄м̣ дарш́анапрада̄

106

द्र व्यैरञ्जनयोगोऽय पुष्पार्मादिविलेखनः

дра вйаиран̃джанайого'йа пуш̣па̄рма̄дивилекханах̣

107

कणा छागयकृन्मध्ये पक्त्वा नेत्रयुगेऽञ्जिता अचिराद्धन्ति नक्तान्ध्यं तद्वत्सक्षौद्र मूषणम्

кан̣а̄ чха̄гайакр̣нмадхйе пактва̄ нетрайуге'н̃джита̄ ачира̄ддханти накта̄ндхйам̣ тадватсакш̣аудра мӯш̣ан̣ам

108

शाणार्धं मरिचं द्वौ च पिप्पल्यर्णवफेनयोः शाणार्धं सैन्धवं शाणा नव सौवीरकाञ्जनात्

ш́а̄н̣а̄рдхам̣ маричам̣ двау ча пиппалйарн̣авапхенайох̣ ш́а̄н̣а̄рдхам̣ саиндхавам̣ ш́а̄н̣а̄ нава саувӣрака̄н̃джана̄т

109

पिष्टं सुसूक्ष्मं चित्रायां चूर्णाञ्जनमिदं शुभम् कण्डूकाचकफार्त्तानां मलानां च विशोधनम्

пиш̣т̣ам̣ сусӯкш̣мам̣ читра̄йа̄м̣ чӯрн̣а̄н̃джанамидам̣ ш́убхам кан̣д̣ӯка̄чакапха̄ртта̄на̄м̣ мала̄на̄м̣ ча виш́одханам

110

शिलायां रसकं पिष्ट्वा सम्यगाप्लाव्य वारिणा गृह्णीयात्तज्जलं सर्वं त्यजेच्चूर्णमधोगतम्

ш́ила̄йа̄м̣ расакам̣ пиш̣т̣ва̄ самйага̄пла̄вйа ва̄рин̣а̄ гр̣хн̣ӣйа̄ттаджджалам̣ сарвам̣ тйаджеччӯрн̣амадхогатам

111

शुष्कं च तज्जलं सर्वं पर्पटीसंनिभं भवेत् विचूर्ण्य भावयेत्सम्यक्त्रिवेलं त्रिफलारसैः

ш́уш̣кам̣ ча таджджалам̣ сарвам̣ парпат̣ӣсам̣нибхам̣ бхавет вичӯрн̣йа бха̄вайетсамйактривелам̣ трипхала̄расаих̣

112

कर्पूरस्य रजस्तत्र दशमांशेन निक्षिपेत् अञ्जयेन्नयने तेन सर्वदोषहरं हि तत् सर्वरोगहरं चूर्णं चक्षुषोः सुखकारि च

карпӯрасйа раджастатра даш́ама̄м̣ш́ена никш̣ипет ан̃джайеннайане тена сарвадош̣ахарам̣ хи тат сарварогахарам̣ чӯрн̣ам̣ чакш̣уш̣ох̣ сукхака̄ри ча

113

अग्नितप्तं हि सौवीरं निषिञ्चेत्त्रिफलारसैः सप्तवेलं तथा स्तन्यैः स्त्रीणां सिक्तं विचूर्णितम्

агнитаптам̣ хи саувӣрам̣ ниш̣ин̃четтрипхала̄расаих̣ саптавелам̣ татха̄ станйаих̣ стрӣн̣а̄м̣ сиктам̣ вичӯрн̣итам

114

अञ्जयेत्तेन नयने प्रत्यहं चक्षुषोर्हितम् सर्वानक्षिविकारांस्तु हन्यादेतन्न संशयः

ан̃джайеттена найане пратйахам̣ чакш̣уш̣орхитам сарва̄накш̣ивика̄ра̄м̣сту ханйа̄детанна сам̣ш́айах̣

115

त्रिफलाभृङ्गशुण्ठीनां रसैस्तद्वच्च सर्पिषा

трипхала̄бхр̣н̇гаш́ун̣т̣хӣна̄м̣ расаистадвачча сарпиш̣а̄

116

गोमूत्रमध्वजाक्षीरैः सिक्तो नागः प्रतापितः तच्छलाका हरत्येव सर्वान्नेत्रभवान्गदान्

гомӯтрамадхваджа̄кш̣ӣраих̣ сикто на̄гах̣ прата̄питах̣ таччхала̄ка̄ харатйева сарва̄ннетрабхава̄нгада̄н

117

गतदोषमपेताश्रु संपश्यन्सम्यगम्भसि प्रक्षाल्याक्षि यथादोषं कार्यं प्रत्यञ्जनं ततः

гатадош̣амапета̄ш́ру сам̣паш́йансамйагамбхаси пракш̣а̄лйа̄кш̣и йатха̄дош̣ам̣ ка̄рйам̣ пратйан̃джанам̣ татах̣

118

न वाऽनिर्गतदोषेऽक्ष्णि धावनं संप्रयोजयेत् प्रत्यञ्जनं तीक्ष्णतप्ते नेत्रे चूर्णं प्रसादनम्

на ва̄'ниргатадош̣е'кш̣н̣и дха̄ванам̣ сам̣прайоджайет пратйан̃джанам̣ тӣкш̣н̣атапте нетре чӯрн̣ам̣ праса̄данам

119

शुद्धे नागे द्रुते तुल्यं शुद्धं सूतं विनिक्षिपेत् कृष्णाञ्जनं तयोस्तुल्यं सर्वमेकत्र चूर्णयेत्

ш́уддхе на̄ге друте тулйам̣ ш́уддхам̣ сӯтам̣ виникш̣ипет кр̣ш̣н̣а̄н̃джанам̣ тайостулйам̣ сарвамекатра чӯрн̣айет

120

दशमांशेन कर्पूरं तस्मिंश्चूर्णे प्रदापयेत् एतत्प्रत्यञ्जनं नेत्रगदजिन्नयनामृतम्

даш́ама̄м̣ш́ена карпӯрам̣ тасмим̣ш́чӯрн̣е прада̄пайет етатпратйан̃джанам̣ нетрагададжиннайана̄мр̣там

121

जयपालभवां मज्जां भावयेन्निम्बुकद्र वैः एकविंशतिवेलं तत्ततो वर्त्तिं प्रकल्पयेत्

джайапа̄лабхава̄м̣ маджджа̄м̣ бха̄вайеннимбукадра ваих̣ екавим̣ш́ативелам̣ таттато варттим̣ пракалпайет

122

मनुष्यलालया घृष्ट्वा ततो नेत्रे तयाऽञ्जयेत् सर्पदष्टविषं जित्वा संजीवयति मानवम्

мануш̣йала̄лайа̄ гхр̣ш̣т̣ва̄ тато нетре тайа̄'н̃джайет сарпадаш̣т̣авиш̣ам̣ джитва̄ сам̣джӣвайати ма̄навам

123

भुक्त्वा पाणितलं घृष्ट्वा चक्षुषोर्दीयते यदि जाता रोगा विनश्यन्ति तिमिराणि तथैव च

бхуктва̄ па̄н̣италам̣ гхр̣ш̣т̣ва̄ чакш̣уш̣ордӣйате йади джа̄та̄ рога̄ винаш́йанти тимира̄н̣и татхаива ча

124

शीताम्बुपूरितमुखः प्रतिवासरं यः कालत्रयेण नयनद्वितयं जलेन आसिञ्चति ध्रुवमसौ न कदाचिदक्षिरोगव्यथाविधुरतां भजते मनुष्यः

ш́ӣта̄мбупӯритамукхах̣ пратива̄сарам̣ йах̣ ка̄латрайен̣а найанадвитайам̣ джалена а̄син̃чати дхрувамасау на када̄чидакш̣ирогавйатха̄видхурата̄м̣ бхаджате мануш̣йах̣

125

ग्रन्थकर्तृकृतं नम्रनिवेदनम् आयुर्वेदसमुद्र स्य गूढार्थमणिसंचयम् ज्ञात्वा कैश्चिद् बुधैस्तैस्तु कृता विविधसंहिताः

грантхакартр̣кр̣там̣ намраниведанам а̄йурведасамудра сйа гӯд̣ха̄ртхаман̣исам̣чайам джн̃а̄тва̄ каиш́чид будхаистаисту кр̣та̄ вивидхасам̣хита̄х̣

126

किञ्चिदर्थं ततो नीत्वा कृतेयं संहिता मया कृपाकटाक्षनिक्षेपमस्यां कुर्वन्तु साधवः

кин̃чидартхам̣ тато нӣтва̄ кр̣тейам̣ сам̣хита̄ майа̄ кр̣па̄кат̣а̄кш̣аникш̣епамасйа̄м̣ курванту са̄дхавах̣

127

विविधगदार्तिदरिद्र नाशनं या हरिरमणीव करोति योगरत्नैः विलसतु शार्ङ्गधरस्य संहिता सा जन हृदयेषु सरोजनिर्मलेषु

вивидхагада̄ртидаридра на̄ш́анам̣ йа̄ харираман̣ӣва кароти йогаратнаих̣ виласату ш́а̄рн̇гадхарасйа сам̣хита̄ са̄ джана хр̣дайеш̣у сароджанирмалеш̣у

128

अल्पायुषामल्पधियामिदानीं कृतं समस्तश्रुतिपाठशक्त्या तदत्र युक्तं प्रतिबीजमात्रमभ्यस्यतामात्महितं प्रयत्नात्

алпа̄йуш̣а̄малпадхийа̄мида̄нӣм̣ кр̣там̣ самасташ́рутипа̄т̣хаш́актйа̄ тадатра йуктам̣ пратибӣджама̄трамабхйасйата̄ма̄тмахитам̣ прайатна̄т