Шодханадигана-санграха

собрание групп веществ для очищения

Астанга-санграха · Сутрастхана · Глава 14 · 8 стихов

Открыть в интерактивном читателе →

Шодханадигана-санграха — собрание групп веществ для очищения

Глава 14 Сутрастханы Астанга-санграхи посвящена теме «полоскание рта». Вагбхата-старший излагает её более подробно, чем в Аштанга-хридае.

1
अथ शोधनादिगणसङ्ग्रहमध्यायं व्याख्यास्यामः इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः
атха ш́одхана̄диган̣асан̇грахамадхйа̄йам̣ вйа̄кхйа̄сйа̄мах̣ ити ха сма̄хура̄трейа̄дайо махарш̣айах̣
Итак, далее мы разъясним главу под названием «Шодханадигана-санграха» («Собрание групп веществ для очищения и подобного») — так говорили великие риши, начиная с Атреи.
2
मदननीमूतकेक्ष्वाकुकोशातकीद्वयफलपुष्पपत्राणि कुटजकरञ्जत्रपुससर्षपपिप्पलीविडङ्गैलाप्रत्यक्पुष्पीहरेणुपृथ्वीकाकुस्तुम्बरुप्रपुन्नाटानां फलानि शारदानि च हस्तिपर्ण्याः कोविदारकर्बुदारारिष्टश्वगन्धानीपविदुलबिल्वबिम्बीबन्धुजीवकश्वेताशणपुष्पीसदापुष्पीवचाचित्राचित्रकमृगेन्द्रवारुणीसुषवीचतुरङ्गुलस्वादु कण्टकपाठापाटलीशार्ङ्गेष्टामधुकमूर्वासप्तपर्णसोमवल्कद्वीपिशिग्रुसुमनस्सौमनस्यायवानीवृश्चीवपुनर्नवामहा सहाक्षुद्रसहेक्षुकाण्डकालक्तपिप्पलीमूलचविकानलदोशीरह्रीबेरमूलानि शाल्मलीशेलुकाभद्रपण्यैरावण्यावर्त्तक्युपोदकोद्दालधन्वनरसाञ्जनराजादनोपचित्रागोपशृङ्गाटिकापिच्छाः प्रियङ्गुपूष्पम् तालीसपत्रम् हरिद्राशृङ्गवेरकन्दौ मधुयष्टीदारुहरिद्रासासौ तगरगुडूचीमधुफणितक्षीरक्षारलवणानि चेति वमनोपयोगीनि
мадананӣмӯтакекш̣ва̄кукош́а̄такӣдвайапхалапуш̣папатра̄н̣и кут̣аджакаран̃джатрапусасарш̣апапиппалӣвид̣ан̇гаила̄пратйакпуш̣пӣхарен̣упр̣тхвӣка̄кустумбарупрапунна̄т̣а̄на̄м̣ пхала̄ни ш́а̄рада̄ни ча хастипарн̣йа̄х̣ ковида̄ракарбуда̄ра̄риш̣т̣аш́вагандха̄нӣпавидулабилвабимбӣбандхуджӣвакаш́вета̄ш́ан̣апуш̣пӣсада̄пуш̣пӣвача̄читра̄читракамр̣гендрава̄рун̣ӣсуш̣авӣчатуран̇гуласва̄ду кан̣т̣акапа̄т̣ха̄па̄т̣алӣш́а̄рн̇геш̣т̣а̄мадхукамӯрва̄саптапарн̣асомавалкадвӣпиш́игрусуманассауманасйа̄йава̄нӣвр̣ш́чӣвапунарнава̄маха̄ саха̄кш̣удрасахекш̣ука̄н̣д̣ака̄лактапиппалӣмӯлачавика̄наладош́ӣрахрӣберамӯла̄ни ш́а̄лмалӣш́елука̄бхадрапан̣йаира̄ван̣йа̄варттакйуподакодда̄ладханванараса̄н̃джанара̄джа̄данопачитра̄гопаш́р̣н̇га̄т̣ика̄пиччха̄х̣ прийан̇гупӯш̣пам та̄лӣсапатрам харидра̄ш́р̣н̇гаверакандау мадхуйаш̣т̣ӣда̄рухаридра̄са̄сау тагарагуд̣ӯчӣмадхупхан̣итакш̣ӣракш̣а̄ралаван̣а̄ни чети ваманопайогӣни
Плоды, цветы и листья мадана, ниммы, ику, обоих видов кошатаки; плоды кутаджи, каранджи, трапусы, горчицы, пиппали, виданги, элы, пратьякпушпи, харенуки, притхики, кустумбуру, прапуннады, а также осенние [плоды]; [листья] хастипарни; кора ковидары, кардудары, аришты, ашвагандхи, нипы, видулы, бильвы, бимби, бандхудживы, белой шаны, пушпи, сададапушпи, вачи, читры, читраки, мригендраваруни, сушави, чатурангулы, сладкой кантаки, патхи, паталы, шарнгешты, солодки, мурвы, саптапарны, сомавалки, двипи, шигру, суманаса, сауманасьи, ямани, вришчипы, пунарнавы, махасахи, кшудрасахи, стебля тростника, лакки; корни пиппали, чавики, налады, уширы, хрибера; шелуха шалмали, шелу, бхадрапарны, айравани, аварттаки, уподаки, уддалы, дханвы, расанджаны, раджаданы, упачитры, гопы, шрингатики; цветок приянгу; лист тализы; куркума, корень имбиря; солодка, дару-харидра, тагара, гудучи, мёд, сгущённый сок, молоко, щёлочь и соли — [все они] служат для рвотного.
3
त्रिवृच्छामादन्तीद्रवन्तीशङ्खिनीसप्तलाजगन्धाजशृङ्गीवचागवाक्षीछगलान्त्रीसुवर्णक्षीरीचित्रककिणिहीह्रस्वपञ्चमूलवृश्चीवपुनर्नवापलङ्कषावास्तुकशाकसालमूलानि तिल्वकरम्यककाम्पिल्यकपाटलीत्वच त्रिफलापीलुप्रियालकुवलबदरकर्कन्धुकाश्मर्यपरूषकद्राक्षानीलिनीक्लीतनकोदकीर्याविडङ्गपूगपञ्चाङ्गुलफलानि चतुरङ्गुलफलपत्राणि पूतीकस्य त्वक्फलपत्राणि महावृक्षसप्तच्छदज्योतिष्मतीक्षीराणि क्षीरमद्यमस्तुतक्रधान्याम्लमूत्राणि चेति विरेचनोपयोगीनि
тривр̣ччха̄ма̄дантӣдравантӣш́ан̇кхинӣсаптала̄джагандха̄джаш́р̣н̇гӣвача̄гава̄кш̣ӣчхагала̄нтрӣсуварн̣акш̣ӣрӣчитракакин̣ихӣхрасвапан̃чамӯлавр̣ш́чӣвапунарнава̄палан̇каш̣а̄ва̄стукаш́а̄каса̄ламӯла̄ни тилвакарамйакака̄мпилйакапа̄т̣алӣтвача трипхала̄пӣлуприйа̄лакувалабадаракаркандхука̄ш́марйапарӯш̣акадра̄кш̣а̄нӣлинӣклӣтанакодакӣрйа̄вид̣ан̇гапӯгапан̃ча̄н̇гулапхала̄ни чатуран̇гулапхалапатра̄н̣и пӯтӣкасйа твакпхалапатра̄н̣и маха̄вр̣кш̣асаптаччхададжйотиш̣матӣкш̣ӣра̄н̣и кш̣ӣрамадйамастутакрадха̄нйа̄мламӯтра̄н̣и чети виречанопайогӣни
Корни тривриты, шьямы, данти, драванти, шанкхини, сапталы, аджагандхи, аджашринги, вачи, гавакши, чхагаландри, суварнакшири, читраки, кинихи, малых пяти корней, вришчипы, пунарнавы, палангкши, вастуки, овоща сала; тилвака, рамьяка, кампилляка; кора паталы; трифала; плоды пилу, приялу, кувалы, бадары, каркандху, кашмари, паруши, винограда, нилини, клитаки, кодрьяки, виданги, арековой пальмы, панчангулы; плоды и листья чатурангулы; кора, плод и лист путики; молоко великого дерева, саптачхады, джьотишмати; молоко, вино, сыворотка, пахта, кислый злаковый настой, моча — [всё это] служит для слабительного.
4
कोशातकीदेवदालीसप्तलाकारवोल्लिकास्वरसमर्कक्षीरमुष्णोदकं चेत्युभयात्मकानि बस्तिषु तु तेषु तेष्ववस्थान्तरेषुयान्युपयुज्यन्ते द्रव्याणि तान्यसङ्ख्येयत्वान्नोपदिश्यन्ते रसस्कन्धेभ्य एव यथादोषं यथावस्थं च विभजेत् सर्वेषु तु प्रायो मदनकुटज जीमूतकेक्ष्वाकुकोशातकीद्वयत्रपुंसासिद्धार्थकशताह्वाफलानि बलादशमूलैरण्डत्रिवृद्वचायष्ट्याह्वकुष्ठरास्नापुनर्नवकत्तृणमूलानि सरलदेवदारुहपुषाहिङ्गुरसाञ्जनव्योषपत्रैलामृतायवकोलकुलत्थगुडलवणमस्तुधान्याम्लमूत्रस्नेहक्षीरक्षौद्राणि चेति निरूहोपयोगीनि
кош́а̄такӣдевада̄лӣсаптала̄ка̄раволлика̄сварасамаркакш̣ӣрамуш̣н̣одакам̣ четйубхайа̄тмака̄ни бастиш̣у ту теш̣у теш̣вавастха̄нтареш̣уйа̄нйупайуджйанте дравйа̄н̣и та̄нйасан̇кхйейатва̄ннопадиш́йанте расаскандхебхйа ева йатха̄дош̣ам̣ йатха̄вастхам̣ ча вибхаджет сарвеш̣у ту пра̄йо маданакут̣аджа джӣмӯтакекш̣ва̄кукош́а̄такӣдвайатрапум̣са̄сиддха̄ртхакаш́ата̄хва̄пхала̄ни бала̄даш́амӯлаиран̣д̣атривр̣двача̄йаш̣т̣йа̄хвакуш̣т̣хара̄сна̄пунарнавакаттр̣н̣амӯла̄ни сараладевада̄рухапуш̣а̄хин̇гураса̄н̃джанавйош̣апатраила̄мр̣та̄йаваколакулаттхагуд̣алаван̣амастудха̄нйа̄мламӯтраснехакш̣ӣракш̣аудра̄н̣и чети нирӯхопайогӣни
Сок кошатаки, девадали, сапталы, караволлики, млечный сок арки — [всё это] служит для обеих [видов клизм]. В отношении же клизм — вещества, применяемые в тех или иных [конкретных] состояниях, из-за их неисчислимого множества, здесь не излагаются; следует выбирать [их] именно из [общих] групп веществ, соответственно [расстройству] доши и [конкретному] состоянию. Во всех же [клизмах-нирудха], по большей части: плоды мадана, кутаджи, ниммы, ику, обоих видов кошатаки, трапусы, белой горчицы, шатахвы; корни балы, десяти корней, эранды, тривриты, вачи, солодки, куштхи, расны, пунарнавы, катантрины; сарала, девадару, хапуша, хингу, расанджана, вьоша, лист, эла, амрита, ячмень, кола, кулаттха, гур, соль, сыворотка, кислый злаковый настой, моча, масло, молоко, мёд — [всё это] служит для клизмы «нирудха».
5
अपामार्गविडङ्गमरिचपिप्पलीशिरीषविल्वाजाज्यजमोजवार्ताकपृथ्वीकैलाहरेणुफलानि तालीसतमालतर्कारीहरितकवर्गपत्राणि सर्षपाफलपत्राणि शिग्रुफलपत्रत्वचः हरिद्रामूलकलशुननागरकन्दपत्राणि अतिविषाकन्दाः कुष्ठवचाभार्ङ्गीश्वेताकिणिहीनागदन्तीज्योतिष्मतीगवाक्षीवयस्थावृश्चिकालीबम्बीकरञ्जमूलानि अर्कालर्कपुष्पमूलानि लोध्रमदनसप्तपर्णनिम्बपीलुबीजानि मुरुङ्गीमातुलुङ्गीलवङ्गपुष्पाणि अगरुसुरदारुसरलसल्लकीजिङ्गिण्यसनरसाञ्जनहिङ्गुलाक्षानिर्यासाः तमालसालतालमधूकदार्वीसाराः तेजस्विनीमेषशृङ्गीवराङ्गेङ्गुदीबृहतीद्वयचोचत्वचः राजादनमज्जक्षौद्रलवणानि मद्यानि गवादिशकृद्रसमूत्रपित्तान्येवंविधानि चेन्द्रियोपशयान्यन्यान्यपि तथा स्नेहाः क्षीरं रक्तं मांसरसो धान्यरसस्तोयमिति शिरोविरेचनोपयोगीनि
апа̄ма̄ргавид̣ан̇гамаричапиппалӣш́ирӣш̣авилва̄джа̄джйаджамоджава̄рта̄капр̣тхвӣкаила̄харен̣упхала̄ни та̄лӣсатама̄латарка̄рӣхаритакаваргапатра̄н̣и сарш̣апа̄пхалапатра̄н̣и ш́игрупхалапатратвачах̣ харидра̄мӯлакалаш́унана̄гаракандапатра̄н̣и ативиш̣а̄канда̄х̣ куш̣т̣хавача̄бха̄рн̇гӣш́вета̄кин̣ихӣна̄гадантӣджйотиш̣матӣгава̄кш̣ӣвайастха̄вр̣ш́чика̄лӣбамбӣкаран̃джамӯла̄ни арка̄ларкапуш̣памӯла̄ни лодхрамаданасаптапарн̣анимбапӣлубӣджа̄ни мурун̇гӣма̄тулун̇гӣлаван̇гапуш̣па̄н̣и агарусурада̄русараласаллакӣджин̇гин̣йасанараса̄н̃джанахин̇гула̄кш̣а̄нирйа̄са̄х̣ тама̄ласа̄лата̄ламадхӯкада̄рвӣса̄ра̄х̣ теджасвинӣмеш̣аш́р̣н̇гӣвара̄н̇ген̇гудӣбр̣хатӣдвайачочатвачах̣ ра̄джа̄данамаджджакш̣аудралаван̣а̄ни мадйа̄ни гава̄диш́акр̣драсамӯтрапитта̄нйевам̣видха̄ни чендрийопаш́айа̄нйанйа̄нйапи татха̄ снеха̄х̣ кш̣ӣрам̣ рактам̣ ма̄м̣сарасо дха̄нйарасастойамити ш́ировиречанопайогӣни
Плоды апамарги, виданги, чёрного перца, пиппали, шириши, бильвы, аджаджи, аджамоды, баклажана, притхики, элы, харенуки; листья тализы, тамалы, таркари, [деревьев] группы харитаки; плоды и листья горчицы; плод, лист и кора шигру; корень, редька, чеснок и лист сушёного имбиря; клубни атививиши; корни куштхи, вачи, бхаргхи, шветы, кинихи, нагадантхи, джьотишмати, гавакши, ваястхи, вришчикали, бамби, каранджи; корень и цветок арки и аларки; лодхра, семена мадана, саптапарны, нимбы, пилу; муруньги, помело, гвоздика; смолы агуру, девадару, саралы, саллаки, джингини, асаны, расанджаны, хингулы, акши; сердцевина тамалы, салы, талы, мадхуки, дару-харидры; кора теджасвини, мешашринги, варанги, ингуды, обоих видов брихати, чочи; ядро раджаданы, мёд, соли; вина; кал, [мясной] сок, моча, желчь коровы и подобных [животных] — такие и другие [вещества], воздействующие на органы чувств, а также маслянистые вещества, молоко, кровь, мясной сок, злаковый отвар и вода — [всё это] служит для очищения головы.
6
मधुकपद्मकमञ्जिष्ठाशारिवामुस्तापुन्नागनागकेसरैलवालुकसुवर्णत्वक्तमालपृथ्वीकाहरेणुलाक्षाशतपुष्पासल्लकीशर्करामदनकमरुबकन्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थप्लक्षलोध्रत्वक् पद्मोत्पलानि सर्वगन्धद्रव्याणि च कुष्ठतगरवर्ज्यानि प्रायोगिकधूमोपयोगीनि अगरुगुग्गुलुसल्लकीशैलेयकनलदह्रीबेरहरेणूशीरमुस्ताध्यामकवराङ्गश्रीवेष्टकस्थौणेयकपरिपेलवैलवालुककुन्दुरुकसर्जरसयष्ट्याह्वफलसारस्नेहमधूच्छिष्टबिल्वफलमज्जयवतिलमाषकुङ्कुमानि मेदोमज्जवसासर्पीषि च स्नैहिकधूमोपयोगीनि शिरोविरेचनद्रव्याणि गन्धद्रव्याणि च तीक्ष्णानि मनोह्वा हरितालं चेति तीक्ष्णधूमोपयोगीनि
мадхукападмакаман̃джиш̣т̣ха̄ш́а̄рива̄муста̄пунна̄гана̄гакесараилава̄лукасуварн̣атвактама̄лапр̣тхвӣка̄харен̣ула̄кш̣а̄ш́атапуш̣па̄саллакӣш́аркара̄маданакамарубаканйагродходумбара̄ш́ваттхаплакш̣алодхратвак падмотпала̄ни сарвагандхадравйа̄н̣и ча куш̣т̣хатагараварджйа̄ни пра̄йогикадхӯмопайогӣни агаругуггулусаллакӣш́аилейаканаладахрӣберахарен̣ӯш́ӣрамуста̄дхйа̄макавара̄н̇гаш́рӣвеш̣т̣акастхаун̣ейакапарипелаваилава̄лукакундурукасарджарасайаш̣т̣йа̄хвапхаласа̄раснехамадхӯччхиш̣т̣абилвапхаламаджджайаватилама̄ш̣акун̇кума̄ни медомаджджаваса̄сарпӣш̣и ча снаихикадхӯмопайогӣни ш́ировиречанадравйа̄н̣и гандхадравйа̄н̣и ча тӣкш̣н̣а̄ни манохва̄ харита̄лам̣ чети тӣкш̣н̣адхӯмопайогӣни
Солодка, падмака, манджиштха, сарива, муста, пуннага, нагакесара, элаваалука, суварна, кора тамалы, притхика, харенука, лакка, шатапушпа, саллаки, сахарный тростник, мадана, марубака, кора ньягродхи, удумбары, ашваттхи, плакши, лодхры; лотос, утпала; все ароматические вещества, кроме куштхи и тагары, — служат для обычного окуривания. Агуру, гуггулу, саллаки, шайлея, налада, хривера, харенука, ушира, муста, дхьямака, варанга, шривештака, стхаунеяка, парипелава, элаваалука, кундурука, сарджараса, плод солодки, сердцевинное масло, воск, ядро плода бильвы, ячмень, кунжут, урад, шафран; жир, костный мозг и гхи — служат для маслянистого окуривания. Вещества, [применяемые] для очищения головы, ароматические вещества, а также резкие [вещества], манохва и аурипигмент — служат для резкого окуривания.
7
भद्रदारुकुष्ठतगरवरुणबलातिबलार्तगलकच्छुराह्लादिनीकुबेराक्षीवत्सादिन्यर्कालर्ककतकभार्ङ्गीकार्पासीवृश्चिकालीपत्तूरप्रभृतीनि विदार्यादिगणो वीरतरादि स्तृणाख्यवर्ज्यानि षट् पञ्चमूलानि चेति वातशमनानि दूर्वानन्तामोचरसमञ्जिष्ठापरिपेलवकालाकालीयककदलीकन्दलीपयस्यात्मगुप्तानालिकेरखर्ज्जूरद्राक्षाविदारीबदरीबलानागबलानागपुष्पशतावरीशीत पाक्योदनपाकीतृणशूल्यांशुमतीद्वयारिष्टकारिष्टाटरूषकेत्कटर्प्रियङ्गुधातकीधवधवधन्वनस्यन्दनखदिरकदरप्रियालतालसालसर्जतिनिशाश्वकर्णगुन्द्रावानीरपद्मापद्मकपद्मबीजमृणालकुमुदनलिनसौगन्धिकपुण्डरीकशतपत्रशैवालकल्हारोत्पलकाकोल्युत्पलिकाशलूकशृङ्गाटककशेरुकक्रौञ्चादनप्रभृतीनि अन्यानि च शीतवीर्याणि सारिवादिः पद्मकादिः पटोलाअदिर्न्यग्रोधादिर्दाहहरो महाकषायस्तृणपञ्चमूलं चेति पित्तशमनानि शीतशिवशतपुष्पासरलसुरदारुरास्नेङ्गु दीसातलासुमनःकाकादनीलाङ्गलिकाहस्तिकर्णमुञ्जातलामज्जकप्रभृतीन्यन्यानि च रूक्षोष्णवीर्याण्यारग्वधादिरसनादिरर्कादिः सुरसादिर्मुष्ककादिर्वत्सकादिर्मुस्तादिः शीतघ्नश्च महाकषायो वल्लीकण्टकपञ्चमूले च श्लेष्मशमनानीति
бхадрада̄рукуш̣т̣хатагараварун̣абала̄тибала̄ртагалакаччхура̄хла̄динӣкубера̄кш̣ӣватса̄динйарка̄ларкакатакабха̄рн̇гӣка̄рпа̄сӣвр̣ш́чика̄лӣпаттӯрапрабхр̣тӣни вида̄рйа̄диган̣о вӣратара̄ди стр̣н̣а̄кхйаварджйа̄ни ш̣ат̣ пан̃чамӯла̄ни чети ва̄таш́амана̄ни дӯрва̄нанта̄мочарасаман̃джиш̣т̣ха̄парипелавака̄ла̄ка̄лӣйакакадалӣкандалӣпайасйа̄тмагупта̄на̄ликеракхарджджӯрадра̄кш̣а̄вида̄рӣбадарӣбала̄на̄габала̄на̄гапуш̣паш́ата̄варӣш́ӣта па̄кйоданапа̄кӣтр̣н̣аш́ӯлйа̄м̣ш́уматӣдвайа̄риш̣т̣ака̄риш̣т̣а̄т̣арӯш̣акеткат̣арприйан̇гудха̄такӣдхавадхавадханванасйанданакхадиракадараприйа̄лата̄ласа̄ласарджатиниш́а̄ш́вакарн̣агундра̄ва̄нӣрападма̄падмакападмабӣджамр̣н̣а̄лакумуданалинасаугандхикапун̣д̣арӣкаш́атапатраш́аива̄лакалха̄ротпалака̄колйутпалика̄ш́алӯкаш́р̣н̇га̄т̣акакаш́ерукакраун̃ча̄данапрабхр̣тӣни анйа̄ни ча ш́ӣтавӣрйа̄н̣и са̄рива̄дих̣ падмака̄дих̣ пат̣ола̄адирнйагродха̄дирда̄хахаро маха̄каш̣а̄йастр̣н̣апан̃чамӯлам̣ чети питташ́амана̄ни ш́ӣташ́иваш́атапуш̣па̄сараласурада̄рура̄снен̇гу дӣса̄тала̄суманах̣ка̄ка̄данӣла̄н̇галика̄хастикарн̣амун̃джа̄тала̄маджджакапрабхр̣тӣнйанйа̄ни ча рӯкш̣ош̣н̣авӣрйа̄н̣йа̄рагвадха̄дирасана̄дирарка̄дих̣ сураса̄дирмуш̣кака̄дирватсака̄дирмуста̄дих̣ ш́ӣтагхнаш́ча маха̄каш̣а̄йо валлӣкан̣т̣акапан̃чамӯле ча ш́леш̣маш́амана̄нӣти
Девадару, куштха, тагара, варуна, бала, атибала, артагала, каччхура, ахладини, куберакши, ватсадини, арка, аларка, катука, бхаргхи, карпаси, вришчикали, паттура и подобные; группа видари и подобных; вирантара и подобные; группа «трина» [и подобные], за исключением [некоторых из уже упомянутых]; шесть «панчамул» — [всё это] успокаивает ватху. Дурва, ананта, мочараса, манджиштха, парипелава, кала, калияка, кадали, кандали, паясья, атмагупта, кокос, финик, виноград, видари, бадари, бала, нагабала, нагапушпа, шатавари, [растения группы] «шитапакьодана», тришульяка, оба вида амшумати, ариста, каристака, тарушака, приянгу, дхатаки, дхава, дхавадханва, спандана, кхадира, кадара, приялу, тала, сала, сарджа, тиниша, ашвакарна, гундра, ванира, лотос, падмака, семя лотоса, стебель лотоса, кумуда, налина, благовонный лотос, пундарика, шатапатра, шайвала, кальхара, утпала, каколи, утпалика, шалука, шрингатака, кашерука, краунчадана и подобные; а также другие [вещества] с холодной потенцией: группа сарива, группа падмака, группа патола, группа ньягродха; устраняющие жжение великие вяжущие [составы]; группа «трина» из пяти корней — [всё это] успокаивает питту. Шиви, шатапушпа, сарала, девадару, расна, ингуди, сатала, суманас, какадани, ланггалика, хастикарна, мунджата, лемонграсс и подобные, а также другие вещества с сухой и тёплой потенцией; группа арагвадха и подобных; группа расана и подобных; группа арка и подобных; группа сураса и подобных; группа мушкака и подобных; группа ватсака и подобных; группа муста и подобных; вяжущий состав, устраняющий холод; [обе] «панчамулы» лиан и колючих [растений] — [всё это] успокаивает капху.
8
भवति चात्र समीक्ष्य दोषदूष्यादीनमी वर्गाः सुयोजिताः सर्वामयजयायालं जायन्ते नियतात्मनाम्
бхавати ча̄тра самӣкш̣йа дош̣адӯш̣йа̄дӣнамӣ варга̄х̣ суйоджита̄х̣ сарва̄майаджайа̄йа̄лам̣ джа̄йанте нийата̄тмана̄м
И здесь [следует сказать]: эти группы, тщательно применённые с учётом дош, поражённых тканей и подобного, вполне достаточны для победы над всеми болезнями у владеющих собой [людей].