Кантха рога адхьяя — болезни гортани | Уттара стхана

Астанга-санграха · Уттара стхана · Глава 16 · 95 стихов

Мукха крия — процедуры для рта

Глава 16 Уттара стханы — «Мукха крия» — посвящена специализированному разделу: процедуры для рта. Это наиболее обширная часть Астанга-санграхи.

अथातस्तिमिरप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः

атха̄тастимирапратиш̣едхам̣ на̄ма̄дхйа̄йам̣ вйа̄кхйа̄сйа̄мах̣ ити ха сма̄хура̄трейа̄дайо махарш̣айах̣

तिमिरं काचतां याति काचो ऽप्यान्ध्यमुपेक्षया नेत्ररोगेष्वतो घोरं तिमिरं साधयेत् द्रुतम्

тимирам̣ ка̄чата̄м̣ йа̄ти ка̄чо 'пйа̄ндхйамупекш̣айа̄ нетрарогеш̣вато гхорам̣ тимирам̣ са̄дхайет друтам

तुलां पचेत जीवन्त्या द्रोणे ऽपां पादशेषिते तत्क्वाथे द्विगुणक्षीरं घृतप्रस्थं विपाचयेत्

тула̄м̣ пачета джӣвантйа̄ дрон̣е 'па̄м̣ па̄даш́еш̣ите татква̄тхе двигун̣акш̣ӣрам̣ гхр̣тапрастхам̣ випа̄чайет

प्रपौण्डरीककाकोलीपिप्पलीलोध्रसैन्धवैः शताह्वामधुकद्राक्षा सितादारुफलत्रयैः कार्षिकैर्निशि तत्पीतं तिमिरापहरं परम्

прапаун̣д̣арӣкака̄колӣпиппалӣлодхрасаиндхаваих̣ ш́ата̄хва̄мадхукадра̄кш̣а̄ сита̄да̄рупхалатрайаих̣ ка̄рш̣икаирниш́и татпӣтам̣ тимира̄пахарам̣ парам

द्राक्षाचन्दनमञ्जिष्ठाकाकोलीद्वयजीवकैः सिताशतावरीमेदापुण्ड्राह्वमधुकोत्पलैः

дра̄кш̣а̄чанданаман̃джиш̣т̣ха̄ка̄колӣдвайаджӣвакаих̣ сита̄ш́ата̄варӣмеда̄пун̣д̣ра̄хвамадхукотпалаих̣

पचेज्जीर्णघृतपस्थं समक्षीरं पिचून्मितैः हन्ति तच्छ्रुक्रतिमिररक्तराजीशिरोरुजः

пачеджджӣрн̣агхр̣тапастхам̣ самакш̣ӣрам̣ пичӯнмитаих̣ ханти таччхрукратимирарактара̄джӣш́ироруджах̣

पटोलनिम्बकटुकादार्वीसेव्यवरावृषम् सधन्वयासत्रायन्तीपर्पटं पालिकं पृथक्

пат̣оланимбакат̣ука̄да̄рвӣсевйавара̄вр̣ш̣ам садханвайа̄сатра̄йантӣпарпат̣ам̣ па̄ликам̣ пр̣тхак

प्रस्थमामलकानां च क्वाथयेदर्मणे ऽम्भसः तदाढकेर्धपलिकैः पिष्टैः प्रस्थं घृतात् पचेत्

прастхама̄малака̄на̄м̣ ча ква̄тхайедарман̣е 'мбхасах̣ тада̄д̣хакердхапаликаих̣ пиш̣т̣аих̣ прастхам̣ гхр̣та̄т пачет

मुस्तभूनिम्बयष्ट्याह्वकुटयोदीच्यचन्दनैः सव्योषचव्यैस्तत्सर्पिर्घ्राणकर्णाक्षिरोगजित्

мустабхӯнимбайаш̣т̣йа̄хвакут̣айодӣчйачанданаих̣ савйош̣ачавйаистатсарпиргхра̄н̣акарн̣а̄кш̣ирогаджит

विद्रधिज्वरदुष्टारुर्विसर्पापचिकुष्ठनुत् विशेषाच्छ्रुक्रतिमिरनक्तान्ध्योष्णाम्लदाहहृत्

видрадхиджварадуш̣т̣а̄рурвисарпа̄пачикуш̣т̣ханут виш́еш̣а̄ччхрукратимиранакта̄ндхйош̣н̣а̄млада̄хахр̣т

त्रिफलाष्टपलं क्वाथ्यं पादशेषं जलाढके तेन तुल्यपयस्केन त्रिफलापलकल्कवान्

трипхала̄ш̣т̣апалам̣ ква̄тхйам̣ па̄даш́еш̣ам̣ джала̄д̣хаке тена тулйапайаскена трипхала̄палакалкава̄н

अर्धप्रस्थो घृतात्सिद्धः सितया माक्षिकेण वा युक्तं पिबेत्तत्तिमिरी तद्युक्तं वा वरारसम्

ардхапрастхо гхр̣та̄тсиддхах̣ ситайа̄ ма̄кш̣икен̣а ва̄ йуктам̣ пибеттаттимирӣ тадйуктам̣ ва̄ вара̄расам

यष्टीमधुद्विकाकोलीव्याघ्रीकृष्णामृतोत्पलैः पालिकैः ससिताद्राक्षैर्घृतप्रस्थं पचेत् समैः

йаш̣т̣ӣмадхудвика̄колӣвйа̄гхрӣкр̣ш̣н̣а̄мр̣тотпалаих̣ па̄ликаих̣ сасита̄дра̄кш̣аиргхр̣тапрастхам̣ пачет самаих̣

अजाक्षीरवरावासामार्कवस्वरसैः पृथक् महात्रैफलमित्येतत् परं दृष्टिविकारजित्

аджа̄кш̣ӣравара̄ва̄са̄ма̄ркавасварасаих̣ пр̣тхак маха̄траипхаламитйетат парам̣ др̣ш̣т̣ивика̄раджит

त्रैफलेनाथ हविषा लिहानस्त्रिफलां निशि यष्टीमधुकसंयुक्तां मधुना च परिप्लुताम्

траипхалена̄тха хавиш̣а̄ лиха̄настрипхала̄м̣ ниш́и йаш̣т̣ӣмадхукасам̣йукта̄м̣ мадхуна̄ ча париплута̄м

मासमेकं हिताहारः पिबन्नामलकोदकम् सौपर्णं लभते चक्षुरित्याह भगवान् निमिः

ма̄самекам̣ хита̄ха̄рах̣ пибанна̄малакодакам саупарн̣ам̣ лабхате чакш̣уритйа̄ха бхагава̄н нимих̣

गव्यं घृतं लोहरजो भाजने बादरे स्थितम् त्रिफलाचूर्णसहितं पीतं तिमिरनाशनम्

гавйам̣ гхр̣там̣ лохараджо бха̄джане ба̄даре стхитам трипхала̄чӯрн̣асахитам̣ пӣтам̣ тимирана̄ш́анам

पुराणं च सिताभीरुयष्टीमधुकचूर्णवत् निषिक्तमग्निवर्णैर्वा जीर्णं सर्पिरयोगुडैः

пура̄н̣ам̣ ча сита̄бхӣруйаш̣т̣ӣмадхукачӯрн̣ават ниш̣иктамагниварн̣аирва̄ джӣрн̣ам̣ сарпирайогуд̣аих̣

हेमरूप्यायसैश्चूर्णैर्युक्तां वा त्रिफलां पृथक् घृतक्षौद्रान्वितामद्यात् केवलां वा विचूर्णिताम्

хемарӯпйа̄йасаиш́чӯрн̣аирйукта̄м̣ ва̄ трипхала̄м̣ пр̣тхак гхр̣такш̣аудра̄нвита̄мадйа̄т кевала̄м̣ ва̄ вичӯрн̣ита̄м

ताप्यायस्त्रिफलाचूर्णं मधुजीर्णघृतद्रुतम् लोहपात्रे स्थितं मासं माषराशौ च भक्षयेत्

та̄пйа̄йастрипхала̄чӯрн̣ам̣ мадхуджӣрн̣агхр̣тадрутам лохапа̄тре стхитам̣ ма̄сам̣ ма̄ш̣ара̄ш́ау ча бхакш̣айет

सक्तून् वाद्यात्ससर्पिष्कांस्त्रिफलाचूर्णसंयुतान् भुञ्जीत वा सुसिद्धेन सूपेनामलकैः सह

сактӯн ва̄дйа̄тсасарпиш̣ка̄м̣стрипхала̄чӯрн̣асам̣йута̄н бхун̃джӣта ва̄ сусиддхена сӯпена̄малакаих̣ саха

प्रातर्भक्तस्य वा पूर्वमद्यात् पथ्यां पृथक् पृथक् मृद्वीकाशर्कराक्षौद्रैः सततं तिमिरातुरः

пра̄тарбхактасйа ва̄ пӯрвамадйа̄т патхйа̄м̣ пр̣тхак пр̣тхак мр̣двӣка̄ш́аркара̄кш̣аудраих̣ сататам̣ тимира̄турах̣

क्वाथोसनात् भृङ्गरसस्तैलं कालतिलोद्भवम् लोहपात्रे तदेकत्र साधितं नावनं हितम्

ква̄тхосана̄т бхр̣н̇гарасастаилам̣ ка̄латилодбхавам лохапа̄тре тадекатра са̄дхитам̣ на̄ванам̣ хитам

स्रोतोजांशांश्चतुष्षष्टिं हेमायोरूप्यताम्रकैः युक्तान् प्रत्येकमेकांशैरन्धमूषोदरस्थितान्

сротоджа̄м̣ш́а̄м̣ш́чатуш̣ш̣аш̣т̣им̣ хема̄йорӯпйата̄мракаих̣ йукта̄н пратйекамека̄м̣ш́аирандхамӯш̣одарастхита̄н

ध्मापयित्वा समावृत्तं ततस्तच्च निषेचयेत् रसस्कन्धकषायेण सप्तकृत्वः पृत्थक् पृथक्

дхма̄пайитва̄ сама̄вр̣ттам̣ татастачча ниш̣ечайет расаскандхакаш̣а̄йен̣а саптакр̣твах̣ пр̣ттхак пр̣тхак

वैडूर्यमुक्ताशङ्खानां त्रिभिर्भागैर्युतं ततः चूर्णाञ्जनं प्रयुञ्जीत तत्सर्वतिमिरापहम्

ваид̣ӯрйамукта̄ш́ан̇кха̄на̄м̣ трибхирбха̄гаирйутам̣ татах̣ чӯрн̣а̄н̃джанам̣ прайун̃джӣта татсарватимира̄пахам

निर्दग्धं बदराङ्गारैस्तुत्थं चेत्थं निषेचितम् क्रमादजापयः सर्पिः क्षौद्रैस्तस्मात् पलद्वयम्

нирдагдхам̣ бадара̄н̇га̄раистуттхам̣ четтхам̣ ниш̣ечитам крама̄даджа̄пайах̣ сарпих̣ кш̣аудраистасма̄т паладвайам

कार्षिकैस्ताप्यमरिचस्रोतोजकटुकानतैः पटुलोध्रशिलापथ्याकणैलाञ्जनफेनकैः

ка̄рш̣икаиста̄пйамаричасротоджакат̣ука̄натаих̣ пат̣улодхраш́ила̄патхйа̄кан̣аила̄н̃джанапхенакаих̣

युक्तं पलेन यष्ट्याश्च मूषान्तर्ध्मातचूर्णितम् हन्ति काचार्मनक्तान्ध्यरक्तराजीः सुशीलितः चूर्णो विशेषात्तिमिरं भास्करो भास्करो यथा

йуктам̣ палена йаш̣т̣йа̄ш́ча мӯш̣а̄нтардхма̄тачӯрн̣итам ханти ка̄ча̄рманакта̄ндхйарактара̄джӣх̣ суш́ӣлитах̣ чӯрн̣о виш́еш̣а̄ттимирам̣ бха̄скаро бха̄скаро йатха̄

मनोह्वासैन्ध्हवव्योषशङ्खनाभीरसाञ्जनम् कतकं चन्दनं फेनो विडङ्गानि सितोपला

манохва̄саиндххававйош̣аш́ан̇кхана̄бхӣраса̄н̃джанам катакам̣ чанданам̣ пхено вид̣ан̇га̄ни ситопала̄

कुक्कुटाण्डकपालं च जलपिष्टा सुखावती हन्त्येषा मधुना घृष्टा काचतैमिर्यशुक्लकान्

куккут̣а̄н̣д̣акапа̄лам̣ ча джалапиш̣т̣а̄ сукха̄ватӣ хантйеш̣а̄ мадхуна̄ гхр̣ш̣т̣а̄ ка̄чатаимирйаш́уклака̄н

त्रिफलाकुक्कुटाण्डत्वक्कासीसमयसो रजः नीलोत्पलं विडङ्गानि फेनं च सरितां पतेः

трипхала̄куккут̣а̄н̣д̣атвакка̄сӣсамайасо раджах̣ нӣлотпалам̣ вид̣ан̇га̄ни пхенам̣ ча сарита̄м̣ патех̣

आजेन पयसा पिष्ट्वा लेपयेत्ताम्रभाजनम् सप्तरात्रे गते भूयः पिष्टं क्षीरेण वर्तयेत् एषा दृष्टिप्रदा वर्तिरपि स्याद्भिन्नचक्षुषः

а̄джена пайаса̄ пиш̣т̣ва̄ лепайетта̄мрабха̄джанам саптара̄тре гате бхӯйах̣ пиш̣т̣ам̣ кш̣ӣрен̣а вартайет еш̣а̄ др̣ш̣т̣ипрада̄ вартирапи сйа̄дбхинначакш̣уш̣ах̣

अञ्जनं कृष्णसर्पास्ये निहितं कुशवेष्टिते ततस्ततः समुद्वृत्य मासात् सञ्चूर्णयेत् सह

ан̃джанам̣ кр̣ш̣н̣асарпа̄сйе нихитам̣ куш́авеш̣т̣ите татастатах̣ самудвр̣тйа ма̄са̄т сан̃чӯрн̣айет саха

सुमनःक्षारकैः शुष्कैरर्धांशैः सैन्धवेन च प्रयोजयेद्रागवति तिमिरे तद्वराञ्जनम्

суманах̣кш̣а̄ракаих̣ ш́уш̣каирардха̄м̣ш́аих̣ саиндхавена ча прайоджайедра̄гавати тимире тадвара̄н̃джанам

पयसा त्रयमेतच्च चूर्णयित्वा सुभावितम्

пайаса̄ трайаметачча чӯрн̣айитва̄ субха̄витам

सामान्यं साधनं त्वेतत्प्रतिदोषमतः शृणु

са̄ма̄нйам̣ са̄дханам̣ тветатпратидош̣аматах̣ ш́р̣н̣у

वातजे तिमिरे तत्र दशमूलाम्भसा घृतम् क्षीरे चतुर्गुणे श्रेष्ठाकल्कपक्वं पिबेत्ततः

ва̄тадже тимире татра даш́амӯла̄мбхаса̄ гхр̣там кш̣ӣре чатургун̣е ш́реш̣т̣ха̄калкапаквам̣ пибеттатах̣

त्रिफलापञ्चमूलानां कषायं क्षीरसंयुतम् एरण्डतैलसंयुक्तं योजयेत विरेचनम्

трипхала̄пан̃чамӯла̄на̄м̣ каш̣а̄йам̣ кш̣ӣрасам̣йутам еран̣д̣атаиласам̣йуктам̣ йоджайета виречанам

शङ्खिनीतिल्वकश्यामादन्तीर्निष्काथ्य वा जले त्रिवृत्कल्कप्रतीवापं तेन पक्वं घृतं पिबेत्

ш́ан̇кхинӣтилвакаш́йа̄ма̄дантӣрниш̣ка̄тхйа ва̄ джале тривр̣ткалкапратӣва̄пам̣ тена паквам̣ гхр̣там̣ пибет

प्रपौण्डरीकबृहतीबलानलदसैन्धवैः दारुबिल्वाडकीकृष्णा हरिद्द्रामधुयष्टिभिः सिद्धं चतुर्गुणक्षीरं तैलं नस्तो निषेचयेत्

прапаун̣д̣арӣкабр̣хатӣбала̄наладасаиндхаваих̣ да̄рубилва̄д̣акӣкр̣ш̣н̣а̄ хариддра̄мадхуйаш̣т̣ибхих̣ сиддхам̣ чатургун̣акш̣ӣрам̣ таилам̣ насто ниш̣ечайет

सितैरण्डजटासिंहीफलदारुनिशानतैः शताह्वाबिल्वमूलैश्च तैलं पक्वं पयो ऽन्वितम् नस्यं सर्वोर्ध्वजत्रूत्थवातश्लेष्मामयार्तिषु

ситаиран̣д̣аджат̣а̄сим̣хӣпхалада̄руниш́а̄натаих̣ ш́ата̄хва̄билвамӯлаиш́ча таилам̣ паквам̣ пайо 'нвитам насйам̣ сарвордхваджатрӯттхава̄таш́леш̣ма̄майа̄ртиш̣у

वसाञ्जने च वैयाघ्री वाराही वा प्रशस्यते गृध्राहिकुक्कुटोत्था वा मधुकेनान्विता पृथक्

васа̄н̃джане ча ваийа̄гхрӣ ва̄ра̄хӣ ва̄ праш́асйате гр̣дхра̄хикуккут̣оттха̄ ва̄ мадхукена̄нвита̄ пр̣тхак

प्रत्यञ्जनं च स्रोतोजं रसक्षीरघृतैः क्रमात् निषिक्तं पूर्ववद्योज्यं तिमिरघ्नमनुत्तमम्

пратйан̃джанам̣ ча сротоджам̣ расакш̣ӣрагхр̣таих̣ крама̄т ниш̣иктам̣ пӯрвавадйоджйам̣ тимирагхнамануттамам

नचेदेवं शमं याति ततस्तर्पणमाचरेत्

начедевам̣ ш́амам̣ йа̄ти татастарпан̣ама̄чарет

शताह्वाकुष्ठनलदकाकोलीद्वययष्टिभिः प्रपौण्डरीकसरलपिप्पलीदेवदारुभिः सर्पिरष्टगुणक्षीरं पक्वं तर्पणमुत्तमम्

ш́ата̄хва̄куш̣т̣ханаладака̄колӣдвайайаш̣т̣ибхих̣ прапаун̣д̣арӣкасаралапиппалӣдевада̄рубхих̣ сарпираш̣т̣агун̣акш̣ӣрам̣ паквам̣ тарпан̣амуттамам

प्रसादनं स्नेहनं च पुटपाकं प्रयोजयेत्

праса̄данам̣ снеханам̣ ча пут̣апа̄кам̣ прайоджайет

वातपीनसवच्चात्र निरूहं सानुवासनम्

ва̄тапӣнасавачча̄тра нирӯхам̣ са̄нува̄санам

पित्तजे तिमिरे सर्पिर्जीवनीयफलत्रयैः विपाचितं पाययित्वा स्निग्धस्य व्यधयेत्सिराम् शर्करैलात्रिवृच्चूर्णैर्मधुयुक्तैर्विरेचयेत्

питтадже тимире сарпирджӣванӣйапхалатрайаих̣ випа̄читам̣ па̄йайитва̄ снигдхасйа вйадхайетсира̄м ш́аркараила̄тривр̣ччӯрн̣аирмадхуйуктаирвиречайет

मञ्जिष्ठालोध्रमधुकसारिवाचन्दनैः शृतम् जलं सशर्करास्तन्यं नेत्रसेके प्रशस्यते

ман̃джиш̣т̣ха̄лодхрамадхукаса̄рива̄чанданаих̣ ш́р̣там джалам̣ саш́аркара̄станйам̣ нетрасеке праш́асйате

स्तन्यं वा पद्मकोशीरक्षीरिवृक्षाङ्कुरैः शृतम् तप्तैर्निर्वापितं सर्पिरसकृल्लोहपिण्डकैः

станйам̣ ва̄ падмакош́ӣракш̣ӣривр̣кш̣а̄н̇кураих̣ ш́р̣там таптаирнирва̄питам̣ сарпирасакр̣ллохапин̣д̣акаих̣

विमर्दितसिताद्राक्षं हिमं तच्चाक्षिसेचनम् शीतानालेपसेकादीन् मुखे मूर्ध्नि च शीलयेत्

вимардитасита̄дра̄кш̣ам̣ химам̣ тачча̄кш̣исечанам ш́ӣта̄на̄лепасека̄дӣн мукхе мӯрдхни ча ш́ӣлайет

सारिवापद्मकोशीरमुस्ताशाबरचन्दनैः वर्तिः शस्ताञ्जने चूर्णस्तथा पद्मोत्पलाञ्जनैः सनागपुष्पकर्पूरयष्ट्याह्वस्वर्णगौरिकैः

са̄рива̄падмакош́ӣрамуста̄ш́а̄барачанданаих̣ вартих̣ ш́аста̄н̃джане чӯрн̣астатха̄ падмотпала̄н̃джанаих̣ сана̄гапуш̣пакарпӯрайаш̣т̣йа̄хвасварн̣агаурикаих̣

लोध्रमूर्वाप्रपुण्ड्राह्वमांसीयष्ट्याह्वचन्दनैः सोशीरैः साधितं सर्पिः सक्षीरं तर्पणं हितम्

лодхрамӯрва̄прапун̣д̣ра̄хвама̄м̣сӣйаш̣т̣йа̄хвачанданаих̣ сош́ӣраих̣ са̄дхитам̣ сарпих̣ сакш̣ӣрам̣ тарпан̣ам̣ хитам

एभिरेवौषधैश्छागे पक्वे यकृति तद्रसे पूर्ववत् पुटपाकश्च कार्यस्तिमिरनाशनः

ебхиревауш̣адхаиш́чха̄ге пакве йакр̣ти тадрасе пӯрвават пут̣апа̄каш́ча ка̄рйастимирана̄ш́анах̣

श्लेष्मोद्भवे ऽमृताक्वाथवराकणशृतं घृतम् विध्येत् सिरां पीतवतो दद्याच्चानु विरेचनम् क्वाथं पूगाभयाशुण्ठीकृष्णाकुम्भनिकुम्भजम्

ш́леш̣модбхаве 'мр̣та̄ква̄тхавара̄кан̣аш́р̣там̣ гхр̣там видхйет сира̄м̣ пӣтавато дадйа̄чча̄ну виречанам ква̄тхам̣ пӯга̄бхайа̄ш́ун̣т̣хӣкр̣ш̣н̣а̄кумбханикумбхаджам

करञ्जकट्फलवचात्रिफलापञ्चकोलकैः सदार्वीकैः पयो युक्तं सिद्धं तैलं च नावनम्

каран̃джакат̣пхалавача̄трипхала̄пан̃чаколакаих̣ сада̄рвӣкаих̣ пайо йуктам̣ сиддхам̣ таилам̣ ча на̄ванам

शङ्खप्रियङ्गुनैपालीकटुत्रिकफत्रिकैः दृग्वैमल्याय विमला वर्तिः स्यात् कोकिला पुनः

ш́ан̇кхаприйан̇гунаипа̄лӣкат̣утрикапхатрикаих̣ др̣гваималйа̄йа вимала̄ вартих̣ сйа̄т кокила̄ пунах̣

कृष्णलोहरजोव्योषसैन्धवत्रिफलाञ्जनैः पीताख्या द्विनिशाकुष्ठनतपत्रकणोषणैः

кр̣ш̣н̣алохараджовйош̣асаиндхаватрипхала̄н̃джанаих̣ пӣта̄кхйа̄ двиниш́а̄куш̣т̣ханатапатракан̣ош̣ан̣аих̣

पत्रपीतावराव्योषशिलालनतसैन्धवैः

патрапӣта̄вара̄вйош̣аш́ила̄ланатасаиндхаваих̣

मनोह्वाशङ्खसिन्धूत्थमरिचैस्तिमिरं जयेत् वर्तिः प्रगाढमप्याशु शुक्रपिल्लामयार्म च

манохва̄ш́ан̇кхасиндхӯттхамаричаистимирам̣ джайет вартих̣ прага̄д̣хамапйа̄ш́у ш́украпилла̄майа̄рма ча

तालीसपाठाकिणिहीवेल्लमांसीनिशाभयैः पिष्टैः क्षीरिद्रुमक्वाथे घृतं सिद्धं च तर्पणम्

та̄лӣсапа̄т̣ха̄кин̣ихӣвеллама̄м̣сӣниш́а̄бхайаих̣ пиш̣т̣аих̣ кш̣ӣридрумаква̄тхе гхр̣там̣ сиддхам̣ ча тарпан̣ам

पुटपाकं च पिशितैर्जाङ्गलैः सैन्धवान्वितैः सपिप्पलीमधुघृतैः कल्कितैः प्रागिवाचरेत्

пут̣апа̄кам̣ ча пиш́итаирджа̄н̇галаих̣ саиндхава̄нвитаих̣ сапиппалӣмадхугхр̣таих̣ калкитаих̣ пра̄гива̄чарет

शिग्रुपत्रैर्जलस्विन्नैः कार्यः स्वेदश्च मात्रया

ш́игрупатраирджаласвиннаих̣ ка̄рйах̣ сведаш́ча ма̄трайа̄

रक्तजे पित्तवत् कार्यं सन्निपाते यथोल्बणम्

рактадже питтават ка̄рйам̣ саннипа̄те йатхолбан̣ам

व्याघ्रर्ष्यगोशिखिवसा यवक्वाथपयोयुता दूर्वामधुककल्केन विपक्वा तर्पणे हिता

вйа̄гхрарш̣йагош́икхиваса̄ йаваква̄тхапайойута̄ дӯрва̄мадхукакалкена випаква̄ тарпан̣е хита̄

यष्ट्यनन्ताद्विबृहतीपिप्पलीलवणद्वयैः सलोहचन्दनैः पक्वं यकृता शल्यकस्य च मृगगोधाशशानां च पुटपाकं प्रकल्पयेत्

йаш̣т̣йананта̄двибр̣хатӣпиппалӣлаван̣адвайаих̣ салохачанданаих̣ паквам̣ йакр̣та̄ ш́алйакасйа ча мр̣гагодха̄ш́аш́а̄на̄м̣ ча пут̣апа̄кам̣ пракалпайет

दद्यादुशीरनिर्यूहे चूर्णितं कणसैन्धवम् तत्स्रुतं सघृतं भूयः पचेत् क्षौद्रं क्षिपेद्धने शीते चास्मिन् हितमिदं सर्वजे तिमिरे ऽञ्जनम्

дадйа̄душ́ӣранирйӯхе чӯрн̣итам̣ кан̣асаиндхавам татсрутам̣ сагхр̣там̣ бхӯйах̣ пачет кш̣аудрам̣ кш̣ипеддхане ш́ӣте ча̄смин хитамидам̣ сарвадже тимире 'н̃джанам

कुष्ठं वा शर्करोपेतमान्तरिक्षेण वारिणा निष्काथ्यं सर्पिःक्षौद्राभ्यां संसृष्टं प्रागिवाञ्जनम्

куш̣т̣хам̣ ва̄ ш́аркаропетама̄нтарикш̣ен̣а ва̄рин̣а̄ ниш̣ка̄тхйам̣ сарпих̣кш̣аудра̄бхйа̄м̣ сам̣ср̣ш̣т̣ам̣ пра̄гива̄н̃джанам

स्रोतो ऽञ्जनं ससौवीरं वेष्टयित्वाजमेदसा वटपत्रैरनु तथा दर्भैः कृष्णमृदानु च गोमयानलपक्वं तत् प्रशस्तं चूर्णमञ्जनम्

срото 'н̃джанам̣ сасаувӣрам̣ веш̣т̣айитва̄джамедаса̄ ват̣апатраирану татха̄ дарбхаих̣ кр̣ш̣н̣амр̣да̄ну ча гомайа̄налапаквам̣ тат праш́астам̣ чӯрн̣аман̃джанам

उरभ्रशल्यकश्वाविण्मार्जारशिखिजन्ममिः वसाभिर्विधिनानेन योगा योज्याः पृथक् पृथक्

урабхраш́алйакаш́ва̄вин̣ма̄рджа̄раш́икхиджанмамих̣ васа̄бхирвидхина̄нена йога̄ йоджйа̄х̣ пр̣тхак пр̣тхак

वटप्ररोहमधुकदूर्वालोध्रतिलोत्पलैः वयोम्बुपिष्टैः सघृतैः शिरो वक्त्रं च लेपयेत्

ват̣апрарохамадхукадӯрва̄лодхратилотпалаих̣ вайомбупиш̣т̣аих̣ сагхр̣таих̣ ш́иро вактрам̣ ча лепайет

कुर्याच्छिरः परीषेकमेभिरेव पयःशृतैः

курйа̄ччхирах̣ парӣш̣екамебхирева пайах̣ш́р̣таих̣

सन्निपाते यदुदितं दोषोद्रेकं विभज्य तत् संसर्गे ऽपि प्रयुञ्जीत काचे तिमिरवत् क्रिया

саннипа̄те йадудитам̣ дош̣одрекам̣ вибхаджйа тат сам̣сарге 'пи прайун̃джӣта ка̄че тимирават крийа̄

न तु तत्र सिरां विध्येत् दृक्स्थिता यन्त्रपीडनात् कुर्युरान्ध्यं मला दद्यात् स्रव्ये त्वस्रे जलौकसः

на ту татра сира̄м̣ видхйет др̣кстхита̄ йантрапӣд̣ана̄т курйура̄ндхйам̣ мала̄ дадйа̄т сравйе твасре джалаукасах̣

धूमराख्याम्लपित्तोष्णविदाहे जीर्णसर्पिषा स्निग्धं विरेचयेच्छीतैश्शीतैर्दिह्या च सर्वतः

дхӯмара̄кхйа̄млапиттош̣н̣авида̄хе джӣрн̣асарпиш̣а̄ снигдхам̣ виречайеччхӣтаиш́ш́ӣтаирдихйа̄ ча сарватах̣

गोशकृद्रसदुग्धाज्यैर्विपक्वं शस्यते ऽञ्जनम् स्वर्णगौरिकतालीसचूर्णावापा रसक्रिया

гош́акр̣драсадугдха̄джйаирвипаквам̣ ш́асйате 'н̃джанам сварн̣агауриката̄лӣсачӯрн̣а̄ва̄па̄ расакрийа̄

पुराणगुडकासीसपिप्पलीकट्फलाद्रजः भावितं त्रिफलाम्भोभिः शुष्कं गोविड्रसाप्लुतम् निशान्ध्वतिमिरे सद्यो गुटिका हन्ति तत्कृता

пура̄н̣агуд̣ака̄сӣсапиппалӣкат̣пхала̄драджах̣ бха̄витам̣ трипхала̄мбхобхих̣ ш́уш̣кам̣ говид̣раса̄плутам ниш́а̄ндхватимире садйо гут̣ика̄ ханти таткр̣та̄

दध्ना विघृष्टं मरिचं रात्र्यन्धांजनमुत्तमम् भृष्टं घृतं कुम्भयोनेः पत्रैः पाने च पूजितम्

дадхна̄ вигхр̣ш̣т̣ам̣ маричам̣ ра̄трйандха̄м̣джанамуттамам бхр̣ш̣т̣ам̣ гхр̣там̣ кумбхайонех̣ патраих̣ па̄не ча пӯджитам

कारञ्जिकोत्पलस्वर्णगौरिकाम्भोजकेसरैः गोविड्रसेन पिष्टेयं वर्तिर्नक्तान्ध्यनाशिनी

ка̄ран̃джикотпаласварн̣агаурика̄мбходжакесараих̣ говид̣расена пиш̣т̣ейам̣ вартирнакта̄ндхйана̄ш́инӣ

क्षौद्रजातीरसाभ्यां वा द्विहरिद्रारसाञ्जनैः अजामूत्रेण वा कौन्तीकृष्णास्त्रोतोजसैन्धवैः

кш̣аудраджа̄тӣраса̄бхйа̄м̣ ва̄ двихаридра̄раса̄н̃джанаих̣ аджа̄мӯтрен̣а ва̄ каунтӣкр̣ш̣н̣а̄стротоджасаиндхаваих̣

गोशकृद्रसपिष्टैर्वा द्विनिशापिप्पलीयुतैः कालानुसारीतालीसपत्रयष्ट्याह्वनागरैः

гош́акр̣драсапиш̣т̣аирва̄ двиниш́а̄пиппалӣйутаих̣ ка̄ла̄нуса̄рӣта̄лӣсапатрайаш̣т̣йа̄хвана̄гараих̣

कणा वा कापिले पित्ते मासार्धं परिभाविता यकृत्पित्तेषु वा गोधाशशर्ष्यरुरुबर्हिणाम्

кан̣а̄ ва̄ ка̄пиле питте ма̄са̄рдхам̣ парибха̄вита̄ йакр̣тпиттеш̣у ва̄ годха̄ш́аш́арш̣йарурубархин̣а̄м

खादेच्च प्लीहयकृती माहिषे तैलसर्पिषा घृते सिद्धानि जीवन्त्याः पल्लवानि च भक्षयेत् तथातिमुक्तकैरण्डसोहलाभीरुजानि च

кха̄дечча плӣхайакр̣тӣ ма̄хиш̣е таиласарпиш̣а̄ гхр̣те сиддха̄ни джӣвантйа̄х̣ паллава̄ни ча бхакш̣айет татха̄тимуктакаиран̣д̣асохала̄бхӣруджа̄ни ча

व्रणवच्चाक्षिरोगेषु भोज्याभोज्यानि निर्दिशेत्

вран̣авачча̄кш̣ирогеш̣у бходжйа̄бходжйа̄ни нирдиш́ет

अविधारितवेगस्य भजतो ऽञ्जननावनम् त्यजतः क्रोधशोकौ च तिमिरं नाश्नुते ऽन्तरम्

авидха̄ритавегасйа бхаджато 'н̃джанана̄ванам тйаджатах̣ кродхаш́окау ча тимирам̣ на̄ш́нуте 'нтарам

त्रिफलामश्नतो रात्रौ संस्कृतं पिबतो घृतम् भुक्त्वा चापिबतस्तोयं तिमिरं लघु शाम्यति

трипхала̄маш́нато ра̄трау сам̣скр̣там̣ пибато гхр̣там бхуктва̄ ча̄пибатастойам̣ тимирам̣ лагху ш́а̄мйати

सुषभव्यं सुकन्यां च स्कन्दं च्यवनमश्विनौ पडेतान् यः स्मरेन्नित्यं तस्य चक्षुर्न हीयते

суш̣абхавйам̣ суканйа̄м̣ ча скандам̣ чйаванамаш́винау пад̣ета̄н йах̣ смареннитйам̣ тасйа чакш̣урна хӣйате

चिन्ताभिघातभीशोकरौक्ष्यामोत्कुटिकासनात् विरेकनस्यवमनपुटपाकादिविभ्रमात्

чинта̄бхигха̄табхӣш́окараукш̣йа̄моткут̣ика̄сана̄т виреканасйаваманапут̣апа̄ка̄дивибхрама̄т

विदग्धाहारवमनात् क्षुत्तृष्णादिविधारणात् अक्षिरोगावसानाच्च पश्येत्तिमिररोगिवत्

видагдха̄ха̄равамана̄т кш̣уттр̣ш̣н̣а̄дивидха̄ран̣а̄т акш̣ирога̄васа̄на̄чча паш́йеттимирарогиват

सूर्योपरागानलविद्युदादिविलोकनेनोपहतेक्षणस्य सन्तर्पणं स्निग्धहिमादि योज्यं तथाञ्जनं हेम घृतेन घृष्टम्

сӯрйопара̄га̄налавидйуда̄дивилоканенопахатекш̣ан̣асйа сантарпан̣ам̣ снигдхахима̄ди йоджйам̣ татха̄н̃джанам̣ хема гхр̣тена гхр̣ш̣т̣ам

चक्षूरक्षायां सर्वकालं मनुष्यैर्यत्नः कर्तव्यो जीविते यावदिच्छा व्यार्थो लोको ऽयं तुल्यरात्रिन्दिवानां पुंसामन्धानां विद्यामाने ऽपि वित्ते

чакш̣ӯракш̣а̄йа̄м̣ сарвака̄лам̣ мануш̣йаирйатнах̣ картавйо джӣвите йа̄вадиччха̄ вйа̄ртхо локо 'йам̣ тулйара̄триндива̄на̄м̣ пум̣са̄мандха̄на̄м̣ видйа̄ма̄не 'пи витте

त्रिफलारुधिरस्रुतिर्विशुद्धिर्मनसो निर्वृतिरञ्जनं सनस्यम् शकुनाशनता सपादपूजा घृतपानं च सदैव नेत्ररक्षा

трипхала̄рудхирасрутирвиш́уддхирманасо нирвр̣тиран̃джанам̣ санасйам ш́акуна̄ш́аната̄ сапа̄дапӯджа̄ гхр̣тапа̄нам̣ ча садаива нетраракш̣а̄

अहितादशनात् सदा निवृत्तिर्भृशभास्वच्चलसूक्ष्मवीक्षणाच्च मुनिना निमिनोपदिष्टमेतत् परमं रक्षणमीक्षणस्य पुंसाम्

ахита̄даш́ана̄т сада̄ нивр̣ттирбхр̣ш́абха̄сваччаласӯкш̣мавӣкш̣ан̣а̄чча мунина̄ ниминопадиш̣т̣аметат парамам̣ ракш̣ан̣амӣкш̣ан̣асйа пум̣са̄м

तमालतृटिकुङ्कुमान्यसितमुत्पलं पिप्पली सिताञ्जनमयोरजो मरिचकाकमाचीत्वचः सयष्टिमधुकाञ्जनान्युदधिफेनमक्ष्यामयेष्वनुत्तममतो ऽञ्जनं विमलमाशु तैमिर्यहृत्

тама̄латр̣т̣икун̇кума̄нйаситамутпалам̣ пиппалӣ сита̄н̃джанамайораджо маричака̄кама̄чӣтвачах̣ сайаш̣т̣имадхука̄н̃джана̄нйудадхипхенамакш̣йа̄майеш̣вануттамамато 'н̃джанам̣ вималама̄ш́у таимирйахр̣т