Унмада чикитса — чикитса стхана | Чикитса стхана

Астанга-санграха · Чикитса стхана · Глава 18 · 42 стихов

Унмада чикитса — лечение психоза

Глава 18 Чикитса стханы — лечебный раздел о лечение психоза. Вагбхата описывает лечение детально, с конкретными формулами и дозировками.

अथातः पाण्डुरोगचिकित्सितं व्याख्यास्यामः इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः

атха̄тах̣ па̄н̣д̣урогачикитситам̣ вйа̄кхйа̄сйа̄мах̣ ити ха сма̄хура̄трейа̄дайо махарш̣айах̣

पाण्ड्वामयिनमादौ कल्याणकपञ्चगव्यतिक्तकानामन्यतमं सर्पिः पाययेत् दाडिमसारतः कुडवं धान्यकार्धकुडवं पिप्पल्यष्टमिकां शुण्ठीचित्रकयोश्च पलं पलमेकतः कल्कीकृत्य तोयाढके विंशतिपलं घृतस्य सिद्धं हृत्पाण्डुरोगगुल्मप्लीहार्शःश्वासकासमूढवातवातकफार्तिहरमग्निदीपनं वन्ध्यानां सम्मतं दुःखप्रसविनीनां च

па̄н̣д̣ва̄майинама̄дау калйа̄н̣акапан̃чагавйатиктака̄на̄манйатамам̣ сарпих̣ па̄йайет да̄д̣имаса̄ратах̣ куд̣авам̣ дха̄нйака̄рдхакуд̣авам̣ пиппалйаш̣т̣амика̄м̣ ш́ун̣т̣хӣчитракайош́ча палам̣ паламекатах̣ калкӣкр̣тйа тойа̄д̣хаке вим̣ш́атипалам̣ гхр̣тасйа сиддхам̣ хр̣тпа̄н̣д̣урогагулмаплӣха̄рш́ах̣ш́ва̄сака̄самӯд̣хава̄тава̄такапха̄ртихарамагнидӣпанам̣ вандхйа̄на̄м̣ самматам̣ дух̣кхапрасавинӣна̄м̣ ча

दुरालभाचन्दनपटोलत्रायमाणागुडूचीकिराततिक्तरोहिणीघननिशाद्वयेन्द्रयवदेवदारुपर्पटकाजमोदैः कार्षिकैः क्षीराढके घृतप्रस्थं साधयेत् पाण्डुरोगकामलारक्तपित्तज्वरदाहासृग्दरविस्फोटश्वयथुभगन्दरार्णोघ्नम्

дура̄лабха̄чанданапат̣олатра̄йама̄н̣а̄гуд̣ӯчӣкира̄татиктарохин̣ӣгхананиш́а̄двайендрайавадевада̄рупарпат̣ака̄джамодаих̣ ка̄рш̣икаих̣ кш̣ӣра̄д̣хаке гхр̣тапрастхам̣ са̄дхайет па̄н̣д̣урогака̄мала̄рактапиттаджварада̄ха̄ср̣гдарависпхот̣аш́вайатхубхагандара̄рн̣огхнам

स्निग्धं चैनं तीक्ष्णिर्वामयेत् पुनश्च स्निग्धं मूत्रयुक्तं गव्यं माहिषं वार्धमासं पयः पाययेत् मागधिकाशृतं वा मूत्रसिद्धां वा त्रिफलाम् सप्ताहं मूत्रेण वा हरीतकीः कल्किताः स्वर्णक्षीरीभद्रद्रारुनागरश्यामात्रिवृन्मूलानि तेनैव वा क्वथितानि एभिर्वा शृतं पयः

снигдхам̣ чаинам̣ тӣкш̣н̣ирва̄майет пунаш́ча снигдхам̣ мӯтрайуктам̣ гавйам̣ ма̄хиш̣ам̣ ва̄рдхама̄сам̣ пайах̣ па̄йайет ма̄гадхика̄ш́р̣там̣ ва̄ мӯтрасиддха̄м̣ ва̄ трипхала̄м сапта̄хам̣ мӯтрен̣а ва̄ харӣтакӣх̣ калкита̄х̣ сварн̣акш̣ӣрӣбхадрадра̄руна̄гараш́йа̄ма̄тривр̣нмӯла̄ни тенаива ва̄ кватхита̄ни ебхирва̄ ш́р̣там̣ пайах̣

वत्सकबीजविशालाकुष्ठकटुकादारुमुस्तानां समा भागाः मूर्वाभागद्वयमतिविषाभागार्धं च चूर्णितं सुखाम्बुना पीत्वा क्षौद्रमनुलिह्यात् एतत् पाण्डुकामलाज्व्रारुचिगुल्मानाहामवातरक्तपित्तकासश्वासानपोहति

ватсакабӣджавиш́а̄ла̄куш̣т̣хакат̣ука̄да̄румуста̄на̄м̣ сама̄ бха̄га̄х̣ мӯрва̄бха̄гадвайамативиш̣а̄бха̄га̄рдхам̣ ча чӯрн̣итам̣ сукха̄мбуна̄ пӣтва̄ кш̣аудраманулихйа̄т етат па̄н̣д̣ука̄мала̄джвра̄ручигулма̄на̄ха̄мава̄тарактапиттака̄саш́ва̄са̄напохати

त्रिकटुककालतिललोहैर्वा माक्षिकधातुतुल्यैर्माक्षिकेणवटकाव्योषकाग्निविडङ्गभागा नव नव चायसचूर्णभागा मधुघृताभ्यां तक्रेणोष्णोदकेन वोपयुक्ता हृत्पाण्डुरोगकामलाकुष्ठार्शःशोफोदरप्लीहमेहहराः

трикат̣укака̄латилалохаирва̄ ма̄кш̣икадха̄тутулйаирма̄кш̣икен̣ават̣ака̄вйош̣ака̄гнивид̣ан̇габха̄га̄ нава нава ча̄йасачӯрн̣абха̄га̄ мадхугхр̣та̄бхйа̄м̣ такрен̣ош̣н̣одакена вопайукта̄ хр̣тпа̄н̣д̣урогака̄мала̄куш̣т̣ха̄рш́ах̣ш́опходараплӣхамехахара̄х̣

माक्षिकधातुचविकादारुदार्वीत्वग्ग्रन्थिकान् त्रिफलादीनि च नव विचूर्ण्य चूर्णाद्द्विगुणं च सुश्लक्ष्णं पृथङ्मण्डूरं ततो गोमूत्रं सर्वतो ऽष्टगुणं पक्त्वा तस्मिंस्तत् क्षिपेत् अनन्तरं च वटकान् कुर्यात् ते तक्रानुपानमभ्यस्ताः परमौषधं पाण्ड्वामयिनां शोफार्शःकुष्ठकामलामेहप्लीहाढ्यवातकफार्तानां च

ма̄кш̣икадха̄тучавика̄да̄руда̄рвӣтваггрантхика̄н трипхала̄дӣни ча нава вичӯрн̣йа чӯрн̣а̄ддвигун̣ам̣ ча суш́лакш̣н̣ам̣ пр̣тхан̇ман̣д̣ӯрам̣ тато гомӯтрам̣ сарвато 'ш̣т̣агун̣ам̣ пактва̄ тасмим̣стат кш̣ипет анантарам̣ ча ват̣ака̄н курйа̄т те такра̄нупа̄намабхйаста̄х̣ парамауш̣адхам̣ па̄н̣д̣ва̄майина̄м̣ ш́опха̄рш́ах̣куш̣т̣хака̄мала̄мехаплӣха̄д̣хйава̄такапха̄рта̄на̄м̣ ча

शिलाजतुताप्यरूप्यायोमलाः पृथक् पञ्चपलिकास्त्रिफलादयश्च विगतघनाः पलांशाः श्लक्ष्णरजसः सितोपलापलाष्टकयुक्ताः क्षौद्रद्रुता योगराजः कुलत्थादियूषाशिना यथाग्न्यभ्यवहृतः समानः पूर्वेण यक्ष्मविषविषज्वरकासश्वासापस्मारहरश्च

ш́ила̄джатута̄пйарӯпйа̄йомала̄х̣ пр̣тхак пан̃чапалика̄стрипхала̄дайаш́ча вигатагхана̄х̣ пала̄м̣ш́а̄х̣ ш́лакш̣н̣араджасах̣ ситопала̄пала̄ш̣т̣акайукта̄х̣ кш̣аудрадрута̄ йогара̄джах̣ кулаттха̄дийӯш̣а̄ш́ина̄ йатха̄гнйабхйавахр̣тах̣ сама̄нах̣ пӯрвен̣а йакш̣мавиш̣авиш̣аджварака̄саш́ва̄са̄пасма̄рахараш́ча

त्रिफलाकुटजफलघनपटोलपिचुमन्दमहौषधकषायैर्मासमर्धमासं वा भावितान्यष्टौ शिलाह्वयपलानि समसितान्युपकुल्यातुगाक्षीरीधात्रीफलकर्कटकशृङ्ग्यः पृथक् पलांशाः निदिग्धिकाफलमूलयोः पलं त्रिजातकत्रिकर्षं च क्षौद्रत्रिपलयुक्तान् वटकान् वर्तयेत् ते दाडिमाम्बुक्षीररससलिलसुरासवान्यतमानुपाना वज्राभिधाना वज्रमिवानन्तरोक्तान् रोगान् दारयन्ति हृद्रोगगलरोगगरोदरासृग्दरभगन्दरगुल्मवर्ध्मशुक्रमूत्रदोषांश्च

трипхала̄кут̣аджапхалагханапат̣олапичумандамахауш̣адхакаш̣а̄йаирма̄самардхама̄сам̣ ва̄ бха̄вита̄нйаш̣т̣ау ш́ила̄хвайапала̄ни самасита̄нйупакулйа̄туга̄кш̣ӣрӣдха̄трӣпхалакаркат̣акаш́р̣н̇гйах̣ пр̣тхак пала̄м̣ш́а̄х̣ нидигдхика̄пхаламӯлайох̣ палам̣ триджа̄такатрикарш̣ам̣ ча кш̣аудратрипалайукта̄н ват̣ака̄н вартайет те да̄д̣има̄мбукш̣ӣрарасасалиласура̄сава̄нйатама̄нупа̄на̄ ваджра̄бхидха̄на̄ ваджрамива̄нантарокта̄н рога̄н да̄райанти хр̣дрогагаларогагародара̄ср̣гдарабхагандарагулмавардхмаш́украмӯтрадош̣а̄м̣ш́ча

द्राक्षापिप्पलीप्रस्थद्वयं शर्करार्धतुलां तवक्षीरीनागरमधुकानि च द्विपलिकानि चूर्णयित्वामलकरसद्रोणे प्रक्षिप्य मृद्वग्निना पचेत् लेहीभूते शीते च तस्मिन् मधुप्रस्थमावपेत् त्रिसुगन्धिकस्य कर्षत्रयं च चूर्णीकृत्य दर्व्या परिघट्य जातीपुष्पादिवासिते मृद्भाण्डे निदध्यात् अयं द्राक्षालेह उपयुज्यमानः पाण्ड्वामयहृद्रोगकामलाहलीमकज्वरगुल्मोदरशोफोदावर्तादीनपरानपि विरेकसाध्यान् व्याधीन् प्रसह्य वायुरिवाभ्राण्यपहरति

дра̄кш̣а̄пиппалӣпрастхадвайам̣ ш́аркара̄рдхатула̄м̣ тавакш̣ӣрӣна̄гарамадхука̄ни ча двипалика̄ни чӯрн̣айитва̄малакарасадрон̣е пракш̣ипйа мр̣двагнина̄ пачет лехӣбхӯте ш́ӣте ча тасмин мадхупрастхама̄вапет трисугандхикасйа карш̣атрайам̣ ча чӯрн̣ӣкр̣тйа дарвйа̄ паригхат̣йа джа̄тӣпуш̣па̄дива̄сите мр̣дбха̄н̣д̣е нидадхйа̄т айам̣ дра̄кш̣а̄леха упайуджйама̄нах̣ па̄н̣д̣ва̄майахр̣дрогака̄мала̄халӣмакаджварагулмодараш́опхода̄варта̄дӣнапара̄напи вирекаса̄дхйа̄н вйа̄дхӣн прасахйа ва̄йурива̄бхра̄н̣йапахарати

भोजनं तु सात्म्यतः शालियवगोधूममुद्गजाङ्गलमांसानि पयो घृतं वृषपटोलवेतपर्पटशाकं द्राक्षादाडिमखर्जूरामलकरसानि पानमनुपञ्चमूलसिद्धं वारि वाताधिके घनद्रीबेरशुण्ठीसाधितं पित्तोत्तरे श्लेष्मण्यरिष्टसीधुमार्द्वीकासवाः सर्वत्र वा तक्रम्

бходжанам̣ ту са̄тмйатах̣ ш́а̄лийавагодхӯмамудгаджа̄н̇галама̄м̣са̄ни пайо гхр̣там̣ вр̣ш̣апат̣олаветапарпат̣аш́а̄кам̣ дра̄кш̣а̄да̄д̣имакхарджӯра̄малакараса̄ни па̄наманупан̃чамӯласиддхам̣ ва̄ри ва̄та̄дхике гханадрӣбераш́ун̣т̣хӣса̄дхитам̣ питтоттаре ш́леш̣ман̣йариш̣т̣асӣдхума̄рдвӣка̄сава̄х̣ сарватра ва̄ такрам

बीजकसारप्रस्थम् वरायाः पलानि पञ्चविंशतिः पञ्च द्राक्षाया बलायाः सप्त जलद्रोणे पक्त्वा पादशेषं तेभ्यो रसमादाय पूतशीते ऽस्मिन् शर्करातुलां मधुप्रस्थं कर्षांशानि च चूर्णितानि व्योषव्याघ्रनखोशीरक्रमुकैलावालुककुष्ठमधुकानि निक्षिप्य घृतभाजने सर्वमैकध्यं यवपल्ले ग्रीष्मे दशरात्रं विंशतिरात्रं शीते स्थापयेत् अयं बीजकसारारिष्टः पाण्डुकामलामेहहृद्रोगवातशोणितविषमज्वरारोचककासश्वासान् निबर्हति

бӣджакаса̄рапрастхам вара̄йа̄х̣ пала̄ни пан̃чавим̣ш́атих̣ пан̃ча дра̄кш̣а̄йа̄ бала̄йа̄х̣ сапта джаладрон̣е пактва̄ па̄даш́еш̣ам̣ тебхйо расама̄да̄йа пӯташ́ӣте 'смин ш́аркара̄тула̄м̣ мадхупрастхам̣ карш̣а̄м̣ш́а̄ни ча чӯрн̣ита̄ни вйош̣авйа̄гхранакхош́ӣракрамукаила̄ва̄лукакуш̣т̣хамадхука̄ни никш̣ипйа гхр̣табха̄джане сарвамаикадхйам̣ йавапалле грӣш̣ме даш́ара̄трам̣ вим̣ш́атира̄трам̣ ш́ӣте стха̄пайет айам̣ бӣджакаса̄ра̄риш̣т̣ах̣ па̄н̣д̣ука̄мала̄мехахр̣дрогава̄таш́он̣итавиш̣амаджвара̄рочакака̄саш́ва̄са̄н нибархати

गण्डीरतरोः समूलपुष्पशाखस्य तुलामाहरेत् अर्धतुलां दशमूलस्य त्रिफलायाः पृथगर्धप्रस्थ कुटजत्वचश्च कुडवांशान् मुस्तारुष्करकृमिघ्नेन्द्रयवान् पालिकान् पाठादन्तीमधुरसारास्नाशठीचित्रकान् मृद्वीकार्धप्रस्थं च षोडशगुणे पादशेषमम्भसि विपाच्य रसमाददीत तं पूतशीतं सितोपलातुलाद्वयेन लोहचूर्णप्रस्थेन च युक्तं मागधिकार्धप्रस्थेन श्लक्ष्णपिष्टेन ग्रन्थिकपलेनार्धपलिकैश्च मरिचविडङ्गैलवालुकैः प्रलिप्ते घृतकुम्भे निधापयेत् मासमात्रं स्थितो ऽयं गण्डीरारिष्टो ऽधिकगुणः पूर्वस्मात् ग्रन्थ्यर्बुदकृमिहरश्च

ган̣д̣ӣратарох̣ самӯлапуш̣паш́а̄кхасйа тула̄ма̄харет ардхатула̄м̣ даш́амӯласйа трипхала̄йа̄х̣ пр̣тхагардхапрастха кут̣аджатвачаш́ча куд̣ава̄м̣ш́а̄н муста̄руш̣каракр̣мигхнендрайава̄н па̄лика̄н па̄т̣ха̄дантӣмадхураса̄ра̄сна̄ш́ат̣хӣчитрака̄н мр̣двӣка̄рдхапрастхам̣ ча ш̣од̣аш́агун̣е па̄даш́еш̣амамбхаси випа̄чйа расама̄дадӣта там̣ пӯташ́ӣтам̣ ситопала̄тула̄двайена лохачӯрн̣апрастхена ча йуктам̣ ма̄гадхика̄рдхапрастхена ш́лакш̣н̣апиш̣т̣ена грантхикапалена̄рдхапаликаиш́ча маричавид̣ан̇гаилава̄лукаих̣ пралипте гхр̣такумбхе нидха̄пайет ма̄сама̄трам̣ стхито 'йам̣ ган̣д̣ӣра̄риш̣т̣о 'дхикагун̣ах̣ пӯрвасма̄т грантхйарбудакр̣михараш́ча

अथवा चव्यकुष्ठचित्रकप्रलिप्ते भाजने मस्तुद्रोणं गुडतुलां पिप्पलीप्रस्थत्रयं त्रिफलाप्रस्थत्रयं विडङ्गप्रस्थत्रयं कुडवांशांश्च मरिचपरूषकद्राक्षाकाश्मर्यफलेन्द्रयवान् द्विपलिकानि च दन्तीचित्रकभल्लातकानि चूर्णितानि प्रक्षिपेत् ततो यवपल्लस्थं पक्षमुपेक्ष्य यथाबलं पिबेत् एष मस्त्वरिष्टः पाण्डुरोगमेहस्थौल्यमेदोर्शोग्रहणीप्लीहशोफोदरभगन्दरहरः परमं चाग्निदीपन इति

атхава̄ чавйакуш̣т̣хачитракапралипте бха̄джане мастудрон̣ам̣ гуд̣атула̄м̣ пиппалӣпрастхатрайам̣ трипхала̄прастхатрайам̣ вид̣ан̇гапрастхатрайам̣ куд̣ава̄м̣ш́а̄м̣ш́ча маричапарӯш̣акадра̄кш̣а̄ка̄ш́марйапхалендрайава̄н двипалика̄ни ча дантӣчитракабхалла̄така̄ни чӯрн̣ита̄ни пракш̣ипет тато йавапалластхам̣ пакш̣амупекш̣йа йатха̄балам̣ пибет еш̣а маствариш̣т̣ах̣ па̄н̣д̣урогамехастхаулйамедорш́ограхан̣ӣплӣхаш́опходарабхагандарахарах̣ парамам̣ ча̄гнидӣпана ити

भवति चात्र पाण्डुरोगप्रशान्त्यर्थं विहितं यच्चिकित्सितम् विकल्प्यमेतद्विदुषा पृथग्दोषबलं प्रति

бхавати ча̄тра па̄н̣д̣урогапраш́а̄нтйартхам̣ вихитам̣ йаччикитситам викалпйаметадвидуш̣а̄ пр̣тхагдош̣абалам̣ прати

स्नेहप्रायं पवनजे तिक्तशीतं तु पत्तिके श्लैष्मिके कटुरूक्षोष्णं विमिश्रं सान्निपातिके

снехапра̄йам̣ паванадже тикташ́ӣтам̣ ту паттике ш́лаиш̣мике кат̣урӯкш̣ош̣н̣ам̣ вимиш́рам̣ са̄ннипа̄тике

मृदं निर्घातयेत् कायात्तीक्ष्णैः संशोधनैः पुरः बलाधानानि सर्पींषि शुद्धे कोष्ठे तु योजयेत्

мр̣дам̣ ниргха̄тайет ка̄йа̄ттӣкш̣н̣аих̣ сам̣ш́одханаих̣ пурах̣ бала̄дха̄на̄ни сарпӣм̣ш̣и ш́уддхе кош̣т̣хе ту йоджайет

व्योषबिल्वद्विरजनीत्रिफलाद्विपुनर्नवम् मुस्तान्ययोरजः पाठा विडङ्गं देवदारु च

вйош̣абилвадвираджанӣтрипхала̄двипунарнавам муста̄нйайораджах̣ па̄т̣ха̄ вид̣ан̇гам̣ девада̄ру ча

वृश्चिकाली च भार्ङ्गी च सक्षीरैस्तैः शृतं घृतम् सर्वान् प्रशमयत्याशु विकारान् मृत्तिकाकृतान् तद्वत् केसरयष्ट्याह्वपिप्पलीक्षीरशाद्वलैः

вр̣ш́чика̄лӣ ча бха̄рн̇гӣ ча сакш̣ӣраистаих̣ ш́р̣там̣ гхр̣там сарва̄н праш́амайатйа̄ш́у вика̄ра̄н мр̣ттика̄кр̣та̄н тадват кесарайаш̣т̣йа̄хвапиппалӣкш̣ӣраш́а̄двалаих̣

मृद्द्वेषणाय तल्लौल्ये वितरेद्भावितां मृदम् विडङ्गेनातिविषया पाठया निम्बपल्लवैः

мр̣ддвеш̣ан̣а̄йа таллаулйе витаредбха̄вита̄м̣ мр̣дам вид̣ан̇гена̄тивиш̣айа̄ па̄т̣хайа̄ нимбапаллаваих̣

वार्ताकैः कटुरोहिण्या कौटजैर्मूर्वयाथवा मृद्भेदाभिन्नदोषानुगमाद्योज्यं च भेषजम्

ва̄рта̄каих̣ кат̣урохин̣йа̄ каут̣аджаирмӯрвайа̄тхава̄ мр̣дбхеда̄бхиннадош̣а̄нугама̄дйоджйам̣ ча бхеш̣аджам

कामलायां तु पित्तघ्नं पाण्डुरोगाविरोधि यत् पथ्याशतरसे पथ्यावृन्तार्धशतकल्कितः प्रस्थः सिद्धो घृताद् गुल्मकामलापाण्डुरोगजित्

ка̄мала̄йа̄м̣ ту питтагхнам̣ па̄н̣д̣урога̄виродхи йат патхйа̄ш́атарасе патхйа̄вр̣нта̄рдхаш́атакалкитах̣ прастхах̣ сиддхо гхр̣та̄д гулмака̄мала̄па̄н̣д̣урогаджит

दन्तीचतुष्पलरसे पिष्टैर्दन्तीशलाटुभिः घृतप्रस्थः शृतस्तद्वत् प्लीहाश्वयथुजिच्च सः

дантӣчатуш̣паларасе пиш̣т̣аирдантӣш́ала̄т̣убхих̣ гхр̣тапрастхах̣ ш́р̣тастадват плӣха̄ш́вайатхуджичча сах̣

पुराणसर्पिषः प्रस्थो द्राक्षार्धप्रस्थसाधितः कामलागुल्मपाण्ड्वर्तिज्वरमेहोदरापहः

пура̄н̣асарпиш̣ах̣ прастхо дра̄кш̣а̄рдхапрастхаса̄дхитах̣ ка̄мала̄гулмапа̄н̣д̣вартиджварамеходара̄пахах̣

हरिद्रात्रिफलानिल्बबलामधुकसाधितम् सक्षीरं माहिषं सर्पिः कामलाहरमुत्तमम्

харидра̄трипхала̄нилбабала̄мадхукаса̄дхитам сакш̣ӣрам̣ ма̄хиш̣ам̣ сарпих̣ ка̄мала̄харамуттамам

गोमूत्रे द्विगुणे दार्वीकल्कार्धपलसाधितः दार्वीपञ्चपलक्वाथे कल्के कालीयके परः

гомӯтре двигун̣е да̄рвӣкалка̄рдхапаласа̄дхитах̣ да̄рвӣпан̃чапалаква̄тхе калке ка̄лӣйаке парах̣

माहिषात्सर्पिषः प्रस्थः पूर्वः पूर्वे परः परे सिद्धं कालीयकक्वाथे सनिशं चोत्तरे हितम्

ма̄хиш̣а̄тсарпиш̣ах̣ прастхах̣ пӯрвах̣ пӯрве парах̣ паре сиддхам̣ ка̄лӣйакаква̄тхе саниш́ам̣ чоттаре хитам

आरग्वधं रसेनेक्षोर्विदार्यामलकस्य वा सत्र्यूषणं बिल्वमात्रं पाययेत् कामलापहम्

а̄рагвадхам̣ расенекш̣орвида̄рйа̄малакасйа ва̄ сатрйӯш̣ан̣ам̣ билвама̄трам̣ па̄йайет ка̄мала̄пахам

पिबेन्निकुम्भकल्कं वा द्विगुडं शीतवारिणा कुम्भस्य चूर्णं सक्षौद्रं त्रैफलेन रसेन वा सशर्करां त्रिभाण्डीं वा गवाक्षीं वा प्रयोजयेत्

пибенникумбхакалкам̣ ва̄ двигуд̣ам̣ ш́ӣтава̄рин̣а̄ кумбхасйа чӯрн̣ам̣ сакш̣аудрам̣ траипхалена расена ва̄ саш́аркара̄м̣ трибха̄н̣д̣ӣм̣ ва̄ гава̄кш̣ӣм̣ ва̄ прайоджайет

त्रिफलाया गुडूच्या वा दार्व्या निम्बस्य वा रसम् प्रातः प्रातर्मधुयुतं कामलार्ताय योजयेत्

трипхала̄йа̄ гуд̣ӯчйа̄ ва̄ да̄рвйа̄ нимбасйа ва̄ расам пра̄тах̣ пра̄тармадхуйутам̣ ка̄мала̄рта̄йа йоджайет

तिलपिष्टनिभं यस्तु कामलावान् सृजेन्मलम् कफरुद्धपथं तस्य पित्तं कफहरैर्जयेत्

тилапиш̣т̣анибхам̣ йасту ка̄мала̄ва̄н ср̣дженмалам капхаруддхапатхам̣ тасйа питтам̣ капхахараирджайет

रूक्षशीतगुरुस्वादुव्यायामचलनिग्रहैः कफसम्मूर्छितो वायुर्यदा पित्तं बहिः क्षिपेत्

рӯкш̣аш́ӣтагурусва̄дувйа̄йа̄мачаланиграхаих̣ капхасаммӯрчхито ва̄йурйада̄ питтам̣ бахих̣ кш̣ипет

हारिद्रनेत्रमूत्रत्वक्श्वेतवर्चास्तदा नरः भवेत्साटोपविष्टम्भो गुरुणा हृदयेन च

ха̄ридранетрамӯтратвакш́ветаварча̄стада̄ нарах̣ бхаветса̄т̣опавиш̣т̣амбхо гурун̣а̄ хр̣дайена ча

दौर्बल्याल्पाग्निपार्श्वार्तिहिध्माश्वासारुचिज्वरैः क्रमेणाल्पे ऽनुषज्येत पित्ते शाखासमाश्रिते

даурбалйа̄лпа̄гнипа̄рш́ва̄ртихидхма̄ш́ва̄са̄ручиджвараих̣ крамен̣а̄лпе 'нуш̣аджйета питте ш́а̄кха̄сама̄ш́рите

रसैस्तं रूक्षकट्वम्लैः शिखितित्तिरिदक्षजैः शुष्कमूलकजैर्यूषैः कुलत्थोत्थैश्च भोजयेत्

расаистам̣ рӯкш̣акат̣вамлаих̣ ш́икхититтиридакш̣аджаих̣ ш́уш̣камӯлакаджаирйӯш̣аих̣ кулаттхоттхаиш́ча бходжайет

भृशाम्लतीक्ष्णकटुकलव्णोष्णं च शस्यते सबीजपूरकरसं लिह्याद्व्योषं तथाशयम्

бхр̣ш́а̄млатӣкш̣н̣акат̣укалавн̣ош̣н̣ам̣ ча ш́асйате сабӣджапӯракарасам̣ лихйа̄двйош̣ам̣ татха̄ш́айам

स्वं पित्तमेति तेनास्य शकृदप्यनुरज्यते वायुश्च याति प्रशमं सहाटोपाद्युपद्रवैः निवृत्तोपद्रवस्यास्य कार्यः कामलिको विधिः

свам̣ питтамети тена̄сйа ш́акр̣дапйанураджйате ва̄йуш́ча йа̄ти праш́амам̣ саха̄т̣опа̄дйупадраваих̣ нивр̣ттопадравасйа̄сйа ка̄рйах̣ ка̄малико видхих̣

गोमूत्रेण पिबेत् कुम्भकामलायां शिलाजतु मासं माक्षिकधातुं वा किट्टं वाथ हिरण्यजम्

гомӯтрен̣а пибет кумбхака̄мала̄йа̄м̣ ш́ила̄джату ма̄сам̣ ма̄кш̣икадха̄тум̣ ва̄ кит̣т̣ам̣ ва̄тха хиран̣йаджам

गुडूचीस्वरसक्षीरसाधितेन हलीमकी महिषीहविषा स्निग्धः पिबेद्धात्रीरसेन तु

гуд̣ӯчӣсварасакш̣ӣраса̄дхитена халӣмакӣ махиш̣ӣхавиш̣а̄ снигдхах̣ пибеддха̄трӣрасена ту

त्रिवृतां तद्विरिक्तो ऽद्यात् स्वादु पित्तानिलापहम् द्राक्षालेहं च पूर्वोक्तं सर्पींषि मधुराणि च

тривр̣та̄м̣ тадвирикто 'дйа̄т сва̄ду питта̄нила̄пахам дра̄кш̣а̄лехам̣ ча пӯрвоктам̣ сарпӣм̣ш̣и мадхура̄н̣и ча

यापनान् क्षीरबस्तींश्च शीलयेत्सानुवासनान् मार्द्वीकारिष्टयोगांश्च पिबेद्युक्त्याग्निवृद्धये

йа̄пана̄н кш̣ӣрабастӣм̣ш́ча ш́ӣлайетса̄нува̄сана̄н ма̄рдвӣка̄риш̣т̣айога̄м̣ш́ча пибедйуктйа̄гнивр̣ддхайе

कासिकं चाभयालेहं पिप्पलीं मधुकं बलाम् पयसा च प्रयुञ्जीत यथादोषं यथाबलम् पाण्डुरोगेषु कुशलः शोफोक्तं च क्रियाक्रमम्

ка̄сикам̣ ча̄бхайа̄лехам̣ пиппалӣм̣ мадхукам̣ бала̄м пайаса̄ ча прайун̃джӣта йатха̄дош̣ам̣ йатха̄балам па̄н̣д̣урогеш̣у куш́алах̣ ш́опхоктам̣ ча крийа̄крамам