Каса чикитса — лечение кашля | Уттара стхана

Астанга-санграха · Уттара стхана · Глава 21 · 30 стихов

Хикка рога — икота

Глава 21 Уттара стханы — «Хикка рога» — посвящена специализированному разделу: икота. Это наиболее обширная часть Астанга-санграхи.

अथातः कर्णरोगविज्ञानीयं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः

атха̄тах̣ карн̣арогавиджн̃а̄нӣйам̣ на̄ма̄дхйа̄йам̣ вйа̄кхйа̄сйа̄мах̣ ити ха сма̄хура̄трейа̄дайо махарш̣айах̣

प्रतिश्यायजलक्रीडाकर्णकण्डूयनैर्मरुत् मिथ्यायोगेन शब्दस्य कुपितोन्यैश्च कोपनैः

пратиш́йа̄йаджалакрӣд̣а̄карн̣акан̣д̣ӯйанаирмарут митхйа̄йогена ш́абдасйа купитонйаиш́ча копанаих̣

प्राप्य श्रोत्रसिराः कुर्याच्छूलं स्रोतसि वेगवत् अर्धावभेदकं स्तम्भं शिशिरानभिनन्दनम्

пра̄пйа ш́ротрасира̄х̣ курйа̄ччхӯлам̣ сротаси вегават ардха̄вабхедакам̣ стамбхам̣ ш́иш́ира̄набхинанданам

चिराच्च पाकः पक्वं तु लसीकामल्पशः स्रवेत् श्रोत्रं शून्यमकस्माच्च स्यात् सञ्चारविचारवत्

чира̄чча па̄ках̣ паквам̣ ту ласӣка̄малпаш́ах̣ сравет ш́ротрам̣ ш́ӯнйамакасма̄чча сйа̄т сан̃ча̄равича̄рават

शूलं पित्तात् सदाहोषा शीतेच्छाश्वथथुज्वरम् आशुपाकं प्रपक्वं च सपीतलसिकास्रुति सा लसीकास्पृशोद्यद्यत्तत्पाकमुपैति च

ш́ӯлам̣ питта̄т сада̄хош̣а̄ ш́ӣтеччха̄ш́ватхатхуджварам а̄ш́упа̄кам̣ прапаквам̣ ча сапӣталасика̄срути са̄ ласӣка̄спр̣ш́одйадйаттатпа̄камупаити ча

कफाच्छिरोहनुग्रीवागौरवं मन्दता रुजः कण्डूःश्वयथुरुष्णेच्छा पाकाच्छ्वेतघनस्रुतिः

капха̄ччхироханугрӣва̄гауравам̣ мандата̄ руджах̣ кан̣д̣ӯх̣ш́вайатхуруш̣н̣еччха̄ па̄ка̄ччхветагханасрутих̣

करोति श्रवणे शूलमभिघातादिदूषितम् रक्तं पित्तसमानार्ति किञ्चिद्वाधिकलक्षणम्

кароти ш́раван̣е ш́ӯламабхигха̄та̄дидӯш̣итам рактам̣ питтасама̄на̄рти кин̃чидва̄дхикалакш̣ан̣ам

शूलं समुदितैर्दोषैः सशोफज्वरतीव्ररुक् पर्यायादुष्णशीतेच्छं जायते श्रुतिजाड्यवत् पक्वं सितासितारक्तघनपूयप्रवाहि च

ш́ӯлам̣ самудитаирдош̣аих̣ саш́опхаджваратӣврарук парйа̄йа̄душ̣н̣аш́ӣтеччхам̣ джа̄йате ш́рутиджа̄д̣йават паквам̣ сита̄сита̄рактагханапӯйаправа̄хи ча

शब्दवाहिसिरासंस्थे शृणोति पवने मुहुः नादानकस्माद्विविधान् कर्णनादं वदन्ति तम्

ш́абдава̄хисира̄сам̣стхе ш́р̣н̣оти паване мухух̣ на̄да̄накасма̄двивидха̄н карн̣ана̄дам̣ ваданти там

श्लेष्मणानुगतो वायुर्नादो वा समुपेक्षितः उच्चैः कृच्छ्राच्छ्रुतिं कुर्यात् बधिरत्वं क्रमेण च

ш́леш̣ман̣а̄нугато ва̄йурна̄до ва̄ самупекш̣итах̣ уччаих̣ кр̣ччхра̄ччхрутим̣ курйа̄т бадхиратвам̣ крамен̣а ча

वोतन शोषितः श्लेष्मा स्रोतो लिम्पेत्ततो भवेत् रुग् गौरवं पिधानं च स प्रतीनाहसंज्ञितः

вотана ш́ош̣итах̣ ш́леш̣ма̄ срото лимпеттато бхавет руг гауравам̣ пидха̄нам̣ ча са пратӣна̄хасам̣джн̃итах̣

कण्डूशोफौ कफाच्छ्रुत्रे स्थिरौ तत्संज्ञया स्मृतौ

кан̣д̣ӯш́опхау капха̄ччхрутре стхирау татсам̣джн̃айа̄ смр̣тау

कफो विदग्धः पित्तेन सरुजं नीरुजं तथा घनपूतिबहुक्लेदं कुरुते पूतिकर्णकम्

капхо видагдхах̣ питтена саруджам̣ нӣруджам̣ татха̄ гханапӯтибахукледам̣ куруте пӯтикарн̣акам

वातादिदूषितं श्रोत्रं मांसासृक्लेदजा रुजम् खादन्तो जन्तवः कुर्युस्तीव्रां स कृमिकर्णकः

ва̄та̄дидӯш̣итам̣ ш́ротрам̣ ма̄м̣са̄ср̣кледаджа̄ руджам кха̄данто джантавах̣ курйустӣвра̄м̣ са кр̣микарн̣аках̣

श्रोत्रकण्डूयनाज्जाते क्षते स्यात् पूर्वलक्षणः विद्रधिः पूर्ववच्चान्यः शोफोर्शोर्बुदमीरितम्

ш́ротракан̣д̣ӯйана̄джджа̄те кш̣ате сйа̄т пӯрвалакш̣ан̣ах̣ видрадхих̣ пӯрвавачча̄нйах̣ ш́опхорш́орбудамӣритам

तेषु रुक्पूतिकर्णत्वं बधिरत्वं क्रमेण च

теш̣у рукпӯтикарн̣атвам̣ бадхиратвам̣ крамен̣а ча

गर्भे ऽनिलात् सङ्कुचिता शष्कुली कूचिकर्णकः

гарбхе 'нила̄т сан̇кучита̄ ш́аш̣кулӣ кӯчикарн̣аках̣

एको नीरुगनेको वा गर्भे मांसाङ्कुरः स्थिरः पिप्पलीपिप्पलीमानः सन्निपाताद्विदारिका

еко нӣруганеко ва̄ гарбхе ма̄м̣са̄н̇курах̣ стхирах̣ пиппалӣпиппалӣма̄нах̣ саннипа̄та̄двида̄рика̄

सर्वणः सरुजः स्तब्धः श्वयघुः स उपेक्षितः

сарван̣ах̣ саруджах̣ стабдхах̣ ш́вайагхух̣ са упекш̣итах̣

कटुतैलनिभं पक्वः स्रवेत् कृच्छ्रेण रोहति सङ्कोचयति रूढा च सा ध्रुवं कर्णशष्कुलीम्

кат̣утаиланибхам̣ паквах̣ сравет кр̣ччхрен̣а рохати сан̇кочайати рӯд̣ха̄ ча са̄ дхрувам̣ карн̣аш́аш̣кулӣм

सिरास्थः कुरुते वायुः पालीशोषं तदाह्वयम्

сира̄стхах̣ куруте ва̄йух̣ па̄лӣш́ош̣ам̣ тада̄хвайам

कृशा दृढा च तन्त्रीवत् पाली वातेन तन्त्रिका

кр̣ш́а̄ др̣д̣ха̄ ча тантрӣват па̄лӣ ва̄тена тантрика̄

सुकुमारे चिरोत्सर्गात् सहसैव प्रवर्धिते कर्णे शोफः सरुक्पाल्यामरुणः परिपोटवान्

сукума̄ре чиротсарга̄т сахасаива правардхите карн̣е ш́опхах̣ сарукпа̄лйа̄марун̣ах̣ парипот̣ава̄н

परिपोटश्चपवनात् उत्पातः पित्तशोणितात्

парипот̣аш́чапавана̄т утпа̄тах̣ питташ́он̣ита̄т

गुर्वाभरणभाराद्यैः श्यावो रुग्दाहपाकवान् श्वयथुः स्फोटपिटकारागोषाक्लेदसंयुतः

гурва̄бхаран̣абха̄ра̄дйаих̣ ш́йа̄во ругда̄хапа̄кава̄н ш́вайатхух̣ спхот̣апит̣ака̄ра̄гош̣а̄кледасам̣йутах̣

पाल्यां शोफोनिलकफात् सर्वतो निर्व्यथः स्थिरः स्तब्धः सवर्णः कण्डूमानुन्मन्थो गल्लिरश्च सः

па̄лйа̄м̣ ш́опхонилакапха̄т сарвато нирвйатхах̣ стхирах̣ стабдхах̣ саварн̣ах̣ кан̣д̣ӯма̄нунмантхо галлираш́ча сах̣

दुर्विद्धे वर्धिते कर्णे सकण्डूदाहपाकरुक् श्वयथुः सन्निपातोत्थः स नाम्रा दुःखवर्धनः

дурвиддхе вардхите карн̣е сакан̣д̣ӯда̄хапа̄карук ш́вайатхух̣ саннипа̄тоттхах̣ са на̄мра̄ дух̣кхавардханах̣

कफासृक्कृमिजाः सूक्ष्माः सकण्डूक्लेदवेदनाः लिह्याख्याः पिटकास्ता हि लिह्युः पालीमुपेक्षिताः

капха̄ср̣ккр̣миджа̄х̣ сӯкш̣ма̄х̣ сакан̣д̣ӯкледаведана̄х̣ лихйа̄кхйа̄х̣ пит̣ака̄ста̄ хи лихйух̣ па̄лӣмупекш̣ита̄х̣

पिप्पली सर्वजं शूलं विदारी कूचिकर्णकः एषामसाध्या याप्यैका तन्त्रिकान्यांस्तु साधयेत्

пиппалӣ сарваджам̣ ш́ӯлам̣ вида̄рӣ кӯчикарн̣аках̣ еш̣а̄маса̄дхйа̄ йа̄пйаика̄ тантрика̄нйа̄м̣сту са̄дхайет

पञ्चविंशतिरित्युक्ताः कर्णरोगा विभागतः कर्णरोगप्रतिषेधः

пан̃чавим̣ш́атиритйукта̄х̣ карн̣арога̄ вибха̄гатах̣ карн̣арогапратиш̣едхах̣