Плиха-якрит — селезёнка и печень | Уттаракханда

Бхавапракаша · Уттаракханда · Глава 33 · 22 стихов

Плиха-якрит — селезёнка и печень

शोणिताज्जायते प्लीहा वामतो हृदयादधः रक्तवाहिशिराणां स मूलं ख्यातो महर्षिभिः

ш́он̣ита̄джджа̄йате плӣха̄ ва̄мато хр̣дайа̄дадхах̣ рактава̄хиш́ира̄н̣а̄м̣ са мӯлам̣ кхйа̄то махарш̣ибхих̣

विदाह्यभिष्यन्दिरतस्य जन्तोः प्रदुष्टमत्यर्थमसृक्कफश्च प्लीहाऽभिवृद्धिं कुरुतः प्रवृद्धौ तं प्लीहसञ्ज्ञं गदमामनन्ति

вида̄хйабхиш̣йандиратасйа джантох̣ прадуш̣т̣аматйартхамаср̣ккапхаш́ча плӣха̄'бхивр̣ддхим̣ курутах̣ правр̣ддхау там̣ плӣхасан̃джн̃ам̣ гадама̄мананти

वामे स पार्श्वे परिवृद्धिमेति विशेषतः सीदति चातुरोऽत्र मन्दज्वराग्निःकफपित्तलिङ्गैरुपद्रुतः क्षीणबलोऽतिपाण्डुः

ва̄ме са па̄рш́ве паривр̣ддхимети виш́еш̣атах̣ сӣдати ча̄туро'тра мандаджвара̄гних̣капхапитталин̇гаирупадрутах̣ кш̣ӣн̣абало'типа̄н̣д̣ух̣

क्लमो भ्रमो विदाहश्च वैवर्ण्यं गात्रगौरवम् मोहो रक्तोदरत्वञ्च ज्ञेयं रक्तजलक्षणम्

кламо бхрамо вида̄хаш́ча ваиварн̣йам̣ га̄трагауравам мохо рактодаратван̃ча джн̃ейам̣ рактаджалакш̣ан̣ам

सज्वरः सपिपासश्च सदाहो मोहसंयुतः पीतगात्रो विशेषेण प्लीहा पैत्तिक उच्यते

саджварах̣ сапипа̄саш́ча сада̄хо мохасам̣йутах̣ пӣтага̄тро виш́еш̣ен̣а плӣха̄ паиттика учйате

प्लीहा मन्दव्यथः स्थूलः कठिनो गौरवान्वितः अरोचकेन संयुक्तः प्लीहा कफज उच्यते

плӣха̄ мандавйатхах̣ стхӯлах̣ кат̣хино гаурава̄нвитах̣ арочакена сам̣йуктах̣ плӣха̄ капхаджа учйате

नित्यमानद्धकोष्ठः स्यान्नित्योदावर्त्तपीडितः वेदनाभिः परीतश्च प्लीहा वातिक उच्यते

нитйама̄наддхакош̣т̣хах̣ сйа̄ннитйода̄варттапӣд̣итах̣ ведана̄бхих̣ парӣташ́ча плӣха̄ ва̄тика учйате

दोपत्रितयरूपाणि प्लीह्न्यसाध्ये भवन्त्यपि

допатритайарӯпа̄н̣и плӣхнйаса̄дхйе бхавантйапи

अधो दक्षिणतश्चापि हृदयाद् यकृतः स्थितिः तत्तु रञ्जकपित्तस्य स्थानं शोणितजं मतम्

адхо дакш̣ин̣аташ́ча̄пи хр̣дайа̄д йакр̣тах̣ стхитих̣ татту ран̃джакапиттасйа стха̄нам̣ ш́он̣итаджам̣ матам

प्लीहामयस्यहेत्वादि समस्तं यकृदामये किन्तु स्थितिस्तयोर्ज्ञेया वामदक्षिणपार्श्वयोः

плӣха̄майасйахетва̄ди самастам̣ йакр̣да̄майе кинту стхитистайорджн̃ейа̄ ва̄мадакш̣ин̣апа̄рш́вайох̣

पातव्यो युक्तितः क्षारः क्षीरेणोदधिशुक्तिजः तथा दुग्धेन पातव्याः पिप्पल्यः प्लीहशान्तये

па̄тавйо йуктитах̣ кш̣а̄рах̣ кш̣ӣрен̣одадхиш́уктиджах̣ татха̄ дугдхена па̄тавйа̄х̣ пиппалйах̣ плӣхаш́а̄нтайе

अर्कपत्रं सलवणं पुटदग्धं सुचूर्णितम् निहन्ति मस्तुना पीतं प्लीहानमतिदारुणम्

аркапатрам̣ салаван̣ам̣ пут̣адагдхам̣ сучӯрн̣итам ниханти мастуна̄ пӣтам̣ плӣха̄наматида̄рун̣ам

हिङ्गु त्रिकटुकं कुष्ठं यवक्षारं च सैन्धवम् मातुलुङ्गरसोपेतं प्लीहशूलहरं भवेत्

хин̇гу трикат̣укам̣ куш̣т̣хам̣ йавакш̣а̄рам̣ ча саиндхавам ма̄тулун̇гарасопетам̣ плӣхаш́ӯлахарам̣ бхавет

पलाशक्षारतोयेन पिप्पली परिभाविता प्लीहगुल्मार्त्तिशमनी वह्निमान्द्यहरी मता

пала̄ш́акш̣а̄ратойена пиппалӣ парибха̄вита̄ плӣхагулма̄рттиш́аманӣ вахнима̄ндйахарӣ мата̄

रसेन जम्बीरफलस्य शङ्खनाभीरजः पीतमवश्यमेव शाणप्रमाणं शमयेदशेषं प्लीहामयं कूर्मसमानमाशु

расена джамбӣрапхаласйа ш́ан̇кхана̄бхӣраджах̣ пӣтамаваш́йамева ш́а̄н̣апрама̄н̣ам̣ ш́амайедаш́еш̣ам̣ плӣха̄майам̣ кӯрмасама̄нама̄ш́у

शरपुङ्खमूलकल्कस्तक्रेणालोडितः पीतः प्लीहानं यदि न हरति शैलोऽपि तदा जले प्लवते

ш́арапун̇кхамӯлакалкастакрен̣а̄лод̣итах̣ пӣтах̣ плӣха̄нам̣ йади на харати ш́аило'пи тада̄ джале плавате

सुपक्वसहकारस्य रसः क्षौद्र समन्वितः पीतः प्रशमयत्येव प्लीहानं नेह संशयः

супаквасахака̄расйа расах̣ кш̣аудра саманвитах̣ пӣтах̣ праш́амайатйева плӣха̄нам̣ неха сам̣ш́айах̣

सुस्विन्नं शाल्मलीपुष्पं निशापर्युषितं नरः राजिकाचूर्णसंयुक्तं खादेत्प्लीहोपशान्तये

сусвиннам̣ ш́а̄лмалӣпуш̣пам̣ ниш́а̄парйуш̣итам̣ нарах̣ ра̄джика̄чӯрн̣асам̣йуктам̣ кха̄детплӣхопаш́а̄нтайе

यवानिकाचित्रकयाव शूकषड्ग्रन्थिदन्तीमगधोद्भवानाम् चूर्णं हरेत् प्लीहगदं निपीतमुष्णाम्बुना मस्तुसुराऽसवैर्वा

йава̄ника̄читракайа̄ва ш́ӯкаш̣ад̣грантхидантӣмагадходбхава̄на̄м чӯрн̣ам̣ харет плӣхагадам̣ нипӣтамуш̣н̣а̄мбуна̄ мастусура̄'саваирва̄

प्लीहोद्दिष्टाःक्रियाः सर्वा यकृद्रो गे समाचरेत् कार्यञ्च दक्षिणे बाहौ तत्र शोणितमोक्षणम्

плӣходдиш̣т̣а̄х̣крийа̄х̣ сарва̄ йакр̣дро ге сама̄чарет ка̄рйан̃ча дакш̣ин̣е ба̄хау татра ш́он̣итамокш̣ан̣ам

क्षारं विडङ्गकृष्णाभ्यां पूतीकस्याम्बु निःसृतम् पिबेत्प्रातर्यथावह्नि यकृत्प्लीहप्रशान्तये

кш̣а̄рам̣ вид̣ан̇гакр̣ш̣н̣а̄бхйа̄м̣ пӯтӣкасйа̄мбу них̣ср̣там пибетпра̄тарйатха̄вахни йакр̣тплӣхапраш́а̄нтайе

इति त्रयस्त्रिंशः प्लीहयकृदधिकारः समाप्तः ३३

ити трайастрим̣ш́ах̣ плӣхайакр̣дадхика̄рах̣ сама̄птах̣