Видрадхи — абсцессы | Уттаракханда

Бхавапракаша · Уттаракханда · Глава 46 · 37 стихов

Видрадхи — абсцессы

त्वग्रक्तमांसमेदांसि प्रदूष्यास्थिसमाश्रिताः दोषाः शोथं शनैर्घोरं जनयन्त्युच्छ्रिता भृशम्

тваграктама̄м̣самеда̄м̣си прадӯш̣йа̄стхисама̄ш́рита̄х̣ дош̣а̄х̣ ш́отхам̣ ш́анаиргхорам̣ джанайантйуччхрита̄ бхр̣ш́ам

महामूलं रुजावन्तं वृत्तं वाऽप्यथ वाऽयतम् स विद्र धिरिति ख्यातो विज्ञेयः षड्विधश्च सः

маха̄мӯлам̣ руджа̄вантам̣ вр̣ттам̣ ва̄'пйатха ва̄'йатам са видра дхирити кхйа̄то виджн̃ейах̣ ш̣ад̣видхаш́ча сах̣

विद्र धिषड्विधत्वं विवृणोति पृथग् दोषैः समस्तैश्च क्षतेनाप्यसृजा तथा षण्णामपि हि तेषां तु लक्षणं सम्प्रचक्ष्यते

видра дхиш̣ад̣видхатвам̣ вивр̣н̣оти пр̣тхаг дош̣аих̣ самастаиш́ча кш̣атена̄пйаср̣джа̄ татха̄ ш̣ан̣н̣а̄мапи хи теш̣а̄м̣ ту лакш̣ан̣ам̣ сампрачакш̣йате

कृष्णोऽरुणो वा विषमो भृशमत्यर्थवेदनः चिरोत्थानप्रपाकश्च विद्र धिर्वातसम्भवः

кр̣ш̣н̣о'рун̣о ва̄ виш̣амо бхр̣ш́аматйартхаведанах̣ чироттха̄напрапа̄каш́ча видра дхирва̄тасамбхавах̣

पक्वोदुम्बरसंकाशःश्यावो वा ज्वरदाहवान् क्षिप्रोत्थानप्रपाकश्च विद्र धिः पित्तसम्भवः

пакводумбарасам̣ка̄ш́ах̣ш́йа̄во ва̄ джварада̄хава̄н кш̣ипроттха̄напрапа̄каш́ча видра дхих̣ питтасамбхавах̣

शरावसदृशः पाण्डुः शीतः स्निग्धोऽल्पवेदनः चिरोत्थानप्रपाकश्च विद्र धिः कफसम्भवः तनुपीतसिताश्चैषामास्रावाः क्रमतो मताः

ш́ара̄васадр̣ш́ах̣ па̄н̣д̣ух̣ ш́ӣтах̣ снигдхо'лпаведанах̣ чироттха̄напрапа̄каш́ча видра дхих̣ капхасамбхавах̣ танупӣтасита̄ш́чаиш̣а̄ма̄сра̄ва̄х̣ крамато мата̄х̣

नानावर्णरुजास्रावी घाटालो विषमो महान् विषमं पच्यते वाऽपि विद्र धिः सान्निपातिकः

на̄на̄варн̣аруджа̄сра̄вӣ гха̄т̣а̄ло виш̣амо маха̄н виш̣амам̣ пачйате ва̄'пи видра дхих̣ са̄ннипа̄тиках̣

तैस्तैर्भावैरभिहते क्षतेवाऽपथ्यकारिणाम् क्षतोष्मा वायुविसृतः सरक्तं पित्तमीरयेत्

таистаирбха̄ваирабхихате кш̣атева̄'патхйака̄рин̣а̄м кш̣атош̣ма̄ ва̄йувиср̣тах̣ сарактам̣ питтамӣрайет

ज्वरस्तृषा च दाहश्च जायते तस्य देहिनः आगन्तुर्विद्र धिर्ह्येष पित्तविद्र धिलक्षणः

джварастр̣ш̣а̄ ча да̄хаш́ча джа̄йате тасйа дехинах̣ а̄гантурвидра дхирхйеш̣а питтавидра дхилакш̣ан̣ах̣

कृष्णस्फोटावृतः श्यावस्तीव्रदाहरुजाज्वरः पित्तविद्र धिलिङ्गस्तु रक्तविद्र धिरुच्यते

кр̣ш̣н̣аспхот̣а̄вр̣тах̣ ш́йа̄вастӣврада̄харуджа̄джварах̣ питтавидра дхилин̇гасту рактавидра дхиручйате

आभ्यन्तरानतस्तूर्ध्वं विद्र धीन् परिचक्षते गुर्वसात्म्यविरुद्धान्नशुष्कशाकाम्लभोजनैः

а̄бхйантара̄натастӯрдхвам̣ видра дхӣн паричакш̣ате гурваса̄тмйавируддха̄ннаш́уш̣каш́а̄ка̄млабходжанаих̣

अतिव्यवायव्यायामवेगाघातविदाहिभिः पृथक् सम्भूय वा दोषाः कुपिता गुल्मरूपिणम्

ативйава̄йавйа̄йа̄мавега̄гха̄тавида̄хибхих̣ пр̣тхак самбхӯйа ва̄ дош̣а̄х̣ купита̄ гулмарӯпин̣ам

वल्मीकवत्समुन्नद्धमन्तः कुर्वन्ति विद्र धिम् गुदे वस्तिमुखे नाभ्यां कुक्षौ वङ्क्षणयोस्तथा

валмӣкаватсамуннаддхамантах̣ курванти видра дхим гуде вастимукхе на̄бхйа̄м̣ кукш̣ау ван̇кш̣ан̣айостатха̄

वृक्कयोः प्लीह्नि यकृति हृदि वा क्लोम्नि चाप्यथ एषां लिङ्गानि जानीयाद् बाह्यविद्र धिलक्षणैः

вр̣ккайох̣ плӣхни йакр̣ти хр̣ди ва̄ кломни ча̄пйатха еш̣а̄м̣ лин̇га̄ни джа̄нӣйа̄д ба̄хйавидра дхилакш̣ан̣аих̣

गुदे वातनिरोधस्तु वस्तौ कृच्छ्राल्पमूत्रता नाभ्यां हिक्काजृम्भणं च कुक्षौ मारुतकोपनम्

гуде ва̄таниродхасту вастау кр̣ччхра̄лпамӯтрата̄ на̄бхйа̄м̣ хикка̄джр̣мбхан̣ам̣ ча кукш̣ау ма̄рутакопанам

कटिपृष्ठग्रहस्तीव्रो वङ्क्षणोत्थे तु विद्र धौ वृक्कयोः पार्श्वसङ्कोचः प्लीह्न्युच्छ्वासावरोधनम्

кат̣ипр̣ш̣т̣хаграхастӣвро ван̇кш̣ан̣оттхе ту видра дхау вр̣ккайох̣ па̄рш́васан̇кочах̣ плӣхнйуччхва̄са̄вародханам

सर्वाङ्गप्रग्रहस्तीव्रो हृदि कासश्च जायते श्वासो यकृति हिक्का च क्लोम्नि पेपीयते पयः

сарва̄н̇гапраграхастӣвро хр̣ди ка̄саш́ча джа̄йате ш́ва̄со йакр̣ти хикка̄ ча кломни пепӣйате пайах̣

नाभेरुपरिजाः पक्वा यान्त्यूर्ध्वमितरे त्वधः

на̄бхерупариджа̄х̣ паква̄ йа̄нтйӯрдхвамитаре твадхах̣

अधःस्रुतेषु जीवेत्तु स्रुतेषूर्ध्वं न जीवति हृन्नाभिवस्तिवर्ज्येषु तेषु भिन्नेषु वाह्यतः जीवेत् कदाचित्पुरुषो नेतरेषु कदाचन

адхах̣срутеш̣у джӣветту срутеш̣ӯрдхвам̣ на джӣвати хр̣нна̄бхивастиварджйеш̣у теш̣у бхиннеш̣у ва̄хйатах̣ джӣвет када̄читпуруш̣о нетареш̣у када̄чана

साध्या विद्र धयः पञ्च विवर्ज्यः सान्निपातिकः आमपक्वविदग्धत्वं तेषां ज्ञेयञ्च शोथवत्

са̄дхйа̄ видра дхайах̣ пан̃ча виварджйах̣ са̄ннипа̄тиках̣ а̄мапаквавидагдхатвам̣ теш̣а̄м̣ джн̃ейан̃ча ш́отхават

जलौकापातनं शस्तं सर्वस्मिन्नेव विद्र धौ रेको मृदुर्लङ्घनञ्च स्वेदः पित्तोत्तरं विना

джалаука̄па̄танам̣ ш́астам̣ сарвасминнева видра дхау реко мр̣дурлан̇гханан̃ча сведах̣ питтоттарам̣ вина̄

अपक्वे विद्र धौ युञ्ज्याद् व्रणशोथवदौषधम् वातघ्नमूलकल्कैस्तु वसातैलघृतान्वितैः

апакве видра дхау йун̃джйа̄д вран̣аш́отхавадауш̣адхам ва̄тагхнамӯлакалкаисту васа̄таилагхр̣та̄нвитаих̣

सुखोष्णैर्बहुलैर्लेपः प्रयोज्यो वातविद्र धौ यवगोधूममुद्गैश्च पिष्टैराज्येन लेपयेत्

сукхош̣н̣аирбахулаирлепах̣ прайоджйо ва̄тавидра дхау йавагодхӯмамудгаиш́ча пиш̣т̣аира̄джйена лепайет

विलीयते क्षणेनैव ह्यविपक्वस्तु विद्र धिः

вилӣйате кш̣ан̣енаива хйавипаквасту видра дхих̣

पैत्तिकं विद्र धिं वैद्यः प्रदिह्यात्सर्पिषा युतैः पयस्योशीरमधुकचन्दनैर्दुग्धपेषितैः

паиттикам̣ видра дхим̣ ваидйах̣ прадихйа̄тсарпиш̣а̄ йутаих̣ пайасйош́ӣрамадхукачанданаирдугдхапеш̣итаих̣

पञ्चवल्कलकल्केन घृतमिश्रेण लेपयेत् पिबेद्वा त्रिफलाक्वाथं त्रिवृत्कल्काक्षसंयुतम्

пан̃чавалкалакалкена гхр̣тамиш́рен̣а лепайет пибедва̄ трипхала̄ква̄тхам̣ тривр̣ткалка̄кш̣асам̣йутам

इष्टिका सिकता लोहकिट्टं गोशकृता सह मूत्रैः सुखोष्णैर्लेपेन स्वेदयेच्छ्लेष्मविद्र धिम्

иш̣т̣ика̄ сиката̄ лохакит̣т̣ам̣ гош́акр̣та̄ саха мӯтраих̣ сукхош̣н̣аирлепена сведайеччхлеш̣мавидра дхим

दशमूलीकषायेण सस्नेहेन रसेन वा शोथव्रणं वा कोष्णेन सशूलं परिषेचयेत्

даш́амӯлӣкаш̣а̄йен̣а саснехена расена ва̄ ш́отхавран̣ам̣ ва̄ кош̣н̣ена саш́ӯлам̣ париш̣ечайет

पित्तविद्र धिवत्सर्वाः क्रिया निरवशेषतः विद्र ध्योः कुशलः कुर्याद्र क्तागन्तुनिमित्तयोः

питтавидра дхиватсарва̄х̣ крийа̄ нираваш́еш̣атах̣ видра дхйох̣ куш́алах̣ курйа̄дра кта̄гантунимиттайох̣

रक्तचन्दन मञ्जिष्ठानिशा मधुकगैरिकैः क्षीरेण विद्र धौ लेपो रक्तागन्तुनिमित्तके

рактачандана ман̃джиш̣т̣ха̄ниш́а̄ мадхукагаирикаих̣ кш̣ӣрен̣а видра дхау лепо ракта̄гантунимиттаке

पीता ह्येते निहन्त्याशु विद्र धिं कोष्ठसम्भवम् कृष्णाऽजाजी विशाला च धामार्गवफलं तथा

пӣта̄ хйете нихантйа̄ш́у видра дхим̣ кош̣т̣хасамбхавам кр̣ш̣н̣а̄'джа̄джӣ виш́а̄ла̄ ча дха̄ма̄ргавапхалам̣ татха̄

श्वेतवर्षाभुवो मूलं मूलं वा वरुणस्य च जलेन क्वथितं पीतमन्तर्विद्र धिहृत्परम्

ш́ветаварш̣а̄бхуво мӯлам̣ мӯлам̣ ва̄ варун̣асйа ча джалена кватхитам̣ пӣтамантарвидра дхихр̣тпарам

गायत्रीत्रिफलानिम्बकटुकामधुकं समम् त्रिवृत्पटोलमूलाभ्यां चत्वारॐऽशा पृथक् पृथक्

га̄йатрӣтрипхала̄нимбакат̣ука̄мадхукам̣ самам тривр̣тпат̣оламӯла̄бхйа̄м̣ чатва̄раом̣'ш́а̄ пр̣тхак пр̣тхак

मसूरान्निस्तुषान्दद्यादेष क्वाथो व्रणाञ्चयेत् गुल्मविद्र धिबीसर्पदाह मोहज्वरापहः

масӯра̄ннистуш̣а̄ндадйа̄деш̣а ква̄тхо вран̣а̄н̃чайет гулмавидра дхибӣсарпада̄ха мохаджвара̄пахах̣

तृण्मूर्च्छाच्छर्दिहृद्रो गपित्तासृक्कुष्ठकामलाः शिग्रुमूलं जले धौतं पिष्टं वस्त्रेण गालयेत् तद्र सं मधुना पीत्वा हन्त्यन्तर्विद्र धिं नरः

тр̣н̣мӯрччха̄ччхардихр̣дро гапитта̄ср̣ккуш̣т̣хака̄мала̄х̣ ш́игрумӯлам̣ джале дхаутам̣ пиш̣т̣ам̣ вастрен̣а га̄лайет тадра сам̣ мадхуна̄ пӣтва̄ хантйантарвидра дхим̣ нарах̣

शोभाञ्जनकनिर्यूहोहिङ्गुसैन्धवसंयुतः हन्त्यन्तर्विद्र धिं शीघ्रं प्रातः प्रातर्विशेषतः

ш́обха̄н̃джанаканирйӯхохин̇гусаиндхавасам̣йутах̣ хантйантарвидра дхим̣ ш́ӣгхрам̣ пра̄тах̣ пра̄тарвиш́еш̣атах̣

इति षट्चत्वारिंशत्तमो विद्र ध्यधिकारः समाप्तः ४६

ити ш̣ат̣чатва̄рим̣ш́аттамо видра дхйадхика̄рах̣ сама̄птах̣