Рактапитта — кровотечения | Уттаракханда

Бхавапракаша · Уттаракханда · Глава 9 · 92 стихов

Рактапитта — кровотечения

घर्मव्यायामशोकाध्वव्यवायैरतिसेवितैः तीक्ष्णोष्णक्षारलवणैरम्लैः कटुभिरेव च पित्तं विदग्धं स्वगुणैर्विदहत्याशु शोणितम्

гхармавйа̄йа̄маш́ока̄дхвавйава̄йаиратисевитаих̣ тӣкш̣н̣ош̣н̣акш̣а̄ралаван̣аирамлаих̣ кат̣убхирева ча питтам̣ видагдхам̣ свагун̣аирвидахатйа̄ш́у ш́он̣итам

ततः प्रवर्त्तते रक्तमूर्ध्वं चाधो द्विधाऽपि वा

татах̣ праварттате рактамӯрдхвам̣ ча̄дхо двидха̄'пи ва̄

ऊर्ध्वं नासाऽक्षिकर्णास्यैर्मेढ्रयोनिगुदैरधः कुपितं रोमकूपैश्च समस्तैस्तत्प्रवर्त्तते

ӯрдхвам̣ на̄са̄'кш̣икарн̣а̄сйаирмед̣храйонигудаирадхах̣ купитам̣ ромакӯпаиш́ча самастаистатправарттате

सदनं शीतकामित्वं कण्ठधूमायनं वमिः लौहगन्धस्य निश्वासो भवत्यस्मिन्भविष्यति

саданам̣ ш́ӣтака̄митвам̣ кан̣т̣хадхӯма̄йанам̣ вамих̣ лаухагандхасйа ниш́ва̄со бхаватйасминбхавиш̣йати

सान्द्रं सपाण्डु सस्नेहं पिच्छिलं च कफान्वितम् श्यावारुणं सफेनं च तनु रूक्षञ्च वातिकम्

са̄ндрам̣ сапа̄н̣д̣у саснехам̣ пиччхилам̣ ча капха̄нвитам ш́йа̄ва̄рун̣ам̣ сапхенам̣ ча тану рӯкш̣ан̃ча ва̄тикам

रक्तपित्तंकषायाभं कृष्णं गोमूत्रसन्निभम् मेचकाङ्गारधूमाभमञ्जनाभञ्च पैत्तिकम्

рактапиттам̣каш̣а̄йа̄бхам̣ кр̣ш̣н̣ам̣ гомӯтрасаннибхам мечака̄н̇га̄радхӯма̄бхаман̃джана̄бхан̃ча паиттикам

संसृष्टलिङ्गसंसर्गात्त्रिलिङ्गं सान्निपातिकम् ऊर्ध्वगं कफसंसृष्टमधोगं मारुतानुगम् द्विमार्गं कफवाताभ्यामुभाभ्यां तत्प्रवर्त्तते

сам̣ср̣ш̣т̣алин̇гасам̣сарга̄ттрилин̇гам̣ са̄ннипа̄тикам ӯрдхвагам̣ капхасам̣ср̣ш̣т̣амадхогам̣ ма̄рута̄нугам двима̄ргам̣ капхава̄та̄бхйа̄мубха̄бхйа̄м̣ татправарттате

दौर्बल्यश्वासकासज्वरवमथुमदाः पाण्डुतादाहमूर्च्छा भुक्ते घोरो विदाहस्त्वधृतिरपि सदा हृद्यतुल्या च पीडा तृष्णा कोष्ठस्य भेदः शिरसि च तपनं पूयनिष्ठीवनञ्च द्वेषो भक्तेऽविपाको विकृतिरपिभवेद्र क्तपित्तोपसर्गाः

даурбалйаш́ва̄сака̄саджвараваматхумада̄х̣ па̄н̣д̣ута̄да̄хамӯрччха̄ бхукте гхоро вида̄хаствадхр̣тирапи сада̄ хр̣дйатулйа̄ ча пӣд̣а̄ тр̣ш̣н̣а̄ кош̣т̣хасйа бхедах̣ ш́ираси ча тапанам̣ пӯйаниш̣т̣хӣванан̃ча двеш̣о бхакте'випа̄ко викр̣тирапибхаведра ктапиттопасарга̄х̣

एकदोषानुगं साध्यं द्विदोषं याप्यमुच्यते यत्त्रिदोषमसाध्यं स्यान्मन्दाग्नेरतिवेगवत्

екадош̣а̄нугам̣ са̄дхйам̣ двидош̣ам̣ йа̄пйамучйате йаттридош̣амаса̄дхйам̣ сйа̄нманда̄гнеративегават

ऊर्ध्वं साध्यमधो याप्यमसाध्यं युगपद्गतम् व्याधिभिः क्षीणदेहस्य वृद्धस्यानश्नतस्तु यत्

ӯрдхвам̣ са̄дхйамадхо йа̄пйамаса̄дхйам̣ йугападгатам вйа̄дхибхих̣ кш̣ӣн̣адехасйа вр̣ддхасйа̄наш́натасту йат

एकमार्गं बलवतो नातिवेगं नवोत्थितम् रक्तपित्तं सुखे काले साध्यं स्यान्निरुपद्र्रवम्

екама̄ргам̣ балавато на̄тивегам̣ навоттхитам рактапиттам̣ сукхе ка̄ле са̄дхйам̣ сйа̄ннирупадрравам

मांसप्रक्षालनाभं क्वथितमिव च यत्कर्दमाम्भोनिभं वा मेदः पूयास्रकल्पं यकृदिव यदि वा पक्वजम्बूफलाभम् यत्कृष्णं यच्च नीलं भृशमपि कुणपं यत्र चोक्ता विकारा स्तद्वर्ज्यं रक्तपित्तं सुरपतिधनुषा यच्च तुल्यं विभाति

ма̄м̣сапракш̣а̄лана̄бхам̣ кватхитамива ча йаткардама̄мбхонибхам̣ ва̄ медах̣ пӯйа̄сракалпам̣ йакр̣дива йади ва̄ пакваджамбӯпхала̄бхам йаткр̣ш̣н̣ам̣ йачча нӣлам̣ бхр̣ш́амапи кун̣апам̣ йатра чокта̄ вика̄ра̄ стадварджйам̣ рактапиттам̣ сурапатидхануш̣а̄ йачча тулйам̣ вибха̄ти

येन चोपहतो रक्तं रक्तपित्तेन मानवः पश्येद् दृश्यं वियच्चापि तदसाध्यमसंशयम्

йена чопахато рактам̣ рактапиттена ма̄навах̣ паш́йед др̣ш́йам̣ вийачча̄пи тадаса̄дхйамасам̣ш́айам

लोहितं छर्दयेद्यस्तु बहुशो लोहितेक्षणः लोहितोद्गारदर्शी च म्रियते रक्तपैत्तिकः

лохитам̣ чхардайедйасту бахуш́о лохитекш̣ан̣ах̣ лохитодга̄радарш́ӣ ча мрийате рактапаиттиках̣

पित्तास्रं स्तम्भयेन्नादौ प्रवृत्तं बलिनो यतः हृत्पाण्डुग्रहणीरोगप्लीहगुल्मज्वरादिकृत्

питта̄срам̣ стамбхайенна̄дау правр̣ттам̣ балино йатах̣ хр̣тпа̄н̣д̣уграхан̣ӣрогаплӣхагулмаджвара̄дикр̣т

शालिषष्टिकनीवारकोरदूषप्रसाधिकाः श्यामाकाश्च प्रियङ्गुश्च भोजनं रक्तपित्तिनाम्

ш́а̄лиш̣аш̣т̣иканӣва̄ракорадӯш̣апраса̄дхика̄х̣ ш́йа̄ма̄ка̄ш́ча прийан̇гуш́ча бходжанам̣ рактапиттина̄м

मसूरमुद्गचणकाः समकुष्ठाढकीफलाः प्रशस्ताः सूपयूषार्थे कल्पिता रक्तपित्तिनाम्

масӯрамудгачан̣ака̄х̣ самакуш̣т̣ха̄д̣хакӣпхала̄х̣ праш́аста̄х̣ сӯпайӯш̣а̄ртхе калпита̄ рактапиттина̄м

दाडिमामलकं विद्वानम्लार्थं चापि दापयेत् पटोलनिम्बन्यग्रोधप्लक्षवेतसपल्लवाः

да̄д̣има̄малакам̣ видва̄намла̄ртхам̣ ча̄пи да̄пайет пат̣оланимбанйагродхаплакш̣аветасапаллава̄х̣

शाकार्थं शाकसात्म्यानां तण्डुलीयादयो हिताः पारावतान्कपोतांश्च लावान् रक्ताक्षवर्त्तकान्

ш́а̄ка̄ртхам̣ ш́а̄каса̄тмйа̄на̄м̣ тан̣д̣улӣйа̄дайо хита̄х̣ па̄ра̄вата̄нкапота̄м̣ш́ча ла̄ва̄н ракта̄кш̣аварттака̄н

शशान्कपिञ्जलानेणान्हरिणान्कालपुच्छजान् रक्तपित्तहरान्विद्याद्र्रसांस्तेषां प्रयोजयेत्

ш́аш́а̄нкапин̃джала̄нен̣а̄нхарин̣а̄нка̄лапуччхаджа̄н рактапиттахара̄нвидйа̄дрраса̄м̣стеш̣а̄м̣ прайоджайет

ईषदम्लाननम्लांश्च घृतभृष्टान्ससैन्धवान् कफानुगे यूषशाकान्दद्याद्वातानुगे रसम्

ӣш̣адамла̄нанамла̄м̣ш́ча гхр̣табхр̣ш̣т̣а̄нсасаиндхава̄н капха̄нуге йӯш̣аш́а̄ка̄ндадйа̄два̄та̄нуге расам

पथ्यं सतीनयूषेण ससितैर्लाजसक्तुभिः

патхйам̣ сатӣнайӯш̣ен̣а саситаирла̄джасактубхих̣

धान्याकधात्रीवासानां द्रा क्षापर्पटयोर्हिमः रक्तपित्तं ज्वरं दाहं तृष्णां शोषञ्च नाशयेत्

дха̄нйа̄кадха̄трӣва̄са̄на̄м̣ дра̄ кш̣а̄парпат̣айорхимах̣ рактапиттам̣ джварам̣ да̄хам̣ тр̣ш̣н̣а̄м̣ ш́ош̣ан̃ча на̄ш́айет

ह्रीबेरमुत्पलं धान्यं चन्दनं यष्टिकाऽमृता उशीरञ्च त्रिवृच्चैषां क्वाथं समधुशर्करम्

хрӣберамутпалам̣ дха̄нйам̣ чанданам̣ йаш̣т̣ика̄'мр̣та̄ уш́ӣран̃ча тривр̣ччаиш̣а̄м̣ ква̄тхам̣ самадхуш́аркарам

पाययेत्तेन सद्यो हि रक्तपित्तं प्रणश्यति रक्तपित्तं जयत्युग्रं तृष्णां दाहं ज्वरं तथा

па̄йайеттена садйо хи рактапиттам̣ пран̣аш́йати рактапиттам̣ джайатйуграм̣ тр̣ш̣н̣а̄м̣ да̄хам̣ джварам̣ татха̄

पद्मोत्पलानां किञ्जल्कः पृश्निपर्णीप्रियङ्गुकाः जले साध्या रसे तस्मिन्पेया स्याद्र क्तपित्तिनाम्

падмотпала̄на̄м̣ кин̃джалках̣ пр̣ш́нипарн̣ӣприйан̇гука̄х̣ джале са̄дхйа̄ расе тасминпейа̄ сйа̄дра ктапиттина̄м

वासापत्रसमुद्भूतो रसः समधुशर्करः क्वाथो वा हरते पीतो रक्तपित्तं सुदारुणम्

ва̄са̄патрасамудбхӯто расах̣ самадхуш́аркарах̣ ква̄тхо ва̄ харате пӣто рактапиттам̣ суда̄рун̣ам

पिष्टानां वृषपत्राणां पुटपाकरसो हिमः समधुर्हरते रक्तपित्तं कासज्वरक्षयान्

пиш̣т̣а̄на̄м̣ вр̣ш̣апатра̄н̣а̄м̣ пут̣апа̄карасо химах̣ самадхурхарате рактапиттам̣ ка̄саджваракш̣айа̄н

उत्पलं कुमुदं पद्मं कह्लारं लोहितोत्पलम् मधुकञ्चेति पित्तासृक्तृष्णाच्छर्दिहरो गणः

утпалам̣ кумудам̣ падмам̣ кахла̄рам̣ лохитотпалам мадхукан̃чети питта̄ср̣ктр̣ш̣н̣а̄ччхардихаро ган̣ах̣

वासायां विद्यमानायामाशायां जीवितस्य च रक्तपित्ती क्षयी कासी किमर्थमवसीदति

ва̄са̄йа̄м̣ видйама̄на̄йа̄ма̄ш́а̄йа̄м̣ джӣвитасйа ча рактапиттӣ кш̣айӣ ка̄сӣ кимартхамавасӣдати

आटरूषक मृद्वीका पथ्याक्वाथः सशर्करः क्षौद्र्राढ्यःसकलश्वासरक्तपित्तनिबर्हणः

а̄т̣арӯш̣ака мр̣двӣка̄ патхйа̄ква̄тхах̣ саш́аркарах̣ кш̣аудрра̄д̣хйах̣сакалаш́ва̄сарактапиттанибархан̣ах̣

दूर्वा सोत्पलकिञ्जल्कमञ्जिष्ठासैलवालुका शीता शीतमुशीरञ्च मुस्तं चन्दनपद्मकम्

дӯрва̄ сотпалакин̃джалкаман̃джиш̣т̣ха̄саилава̄лука̄ ш́ӣта̄ ш́ӣтамуш́ӣран̃ча мустам̣ чанданападмакам

विपचेत्कार्षिकैरेतैराजं प्रस्थमितं घृतम् तण्डुलानां जलं छागीक्षीरं दद्याच्चतुर्गुणम्

випачетка̄рш̣икаиретаира̄джам̣ прастхамитам̣ гхр̣там тан̣д̣ула̄на̄м̣ джалам̣ чха̄гӣкш̣ӣрам̣ дадйа̄ччатургун̣ам

तत्पानं वमतो रक्तं नावनं नासिकागते कर्णाभ्यां यस्य गच्छेत्तु तस्य कणौ प्रपूरयेत्

татпа̄нам̣ вамато рактам̣ на̄ванам̣ на̄сика̄гате карн̣а̄бхйа̄м̣ йасйа гаччхетту тасйа кан̣ау прапӯрайет

चक्षुः स्रवति रक्तञ्चेत्पूरयेत्तेन चक्षुषी मेढ्रपायुप्रवृत्ते तु वस्तिकर्मसु योजयेत्

чакш̣ух̣ сравати рактан̃четпӯрайеттена чакш̣уш̣ӣ мед̣храпа̄йуправр̣тте ту вастикармасу йоджайет

रोमकूपप्रवृत्ते तु तदभ्यङ्गं प्रयोजयेत् सर्वेषु रक्तपित्तेषु तस्माच्छ्रेष्ठमिदं घृतम्

ромакӯпаправр̣тте ту тадабхйан̇гам̣ прайоджайет сарвеш̣у рактапиттеш̣у тасма̄ччхреш̣т̣хамидам̣ гхр̣там

मृद्वीकां चन्दनं लोध्रं प्रियङ्गुञ्च विचूर्णयेत् चूर्णमेतत्पिबेत्क्षौद्र वासारससमन्वितम्

мр̣двӣка̄м̣ чанданам̣ лодхрам̣ прийан̇гун̃ча вичӯрн̣айет чӯрн̣аметатпибеткш̣аудра ва̄са̄расасаманвитам

नासिकामुखपायुभ्यो योनिमेढ्रादिवेगितम् रक्तपित्तं स्रवद्धन्ति सिद्ध एष प्रयोगराट्

на̄сика̄мукхапа̄йубхйо йонимед̣хра̄дивегитам рактапиттам̣ сраваддханти сиддха еш̣а прайогара̄т̣

यच्च शस्त्रक्षतेनेव रक्तं स्रवति वेगतः तदप्येतेन चूर्णेन तिष्ठत्येवावचूर्णितम्

йачча ш́астракш̣атенева рактам̣ сравати вегатах̣ тадапйетена чӯрн̣ена тиш̣т̣хатйева̄вачӯрн̣итам

इक्षूणां मध्यकाण्डानि सकन्दं नीलमुत्पलम् केशरं पुण्डरीकस्य मोचामधुकपद्मकैः

икш̣ӯн̣а̄м̣ мадхйака̄н̣д̣а̄ни сакандам̣ нӣламутпалам кеш́арам̣ пун̣д̣арӣкасйа моча̄мадхукападмакаих̣

वटप्ररोहशुङ्गाश्च द्रा क्षा खर्जूरमेव च एतानि समभागानि कषायं सम्प्रकल्पयेत्

ват̣апрарохаш́ун̇га̄ш́ча дра̄ кш̣а̄ кхарджӯрамева ча ета̄ни самабха̄га̄ни каш̣а̄йам̣ сампракалпайет

उषितं मधुसंयुक्तं पाययेच्छर्कराऽन्वितम् सप्रमेहं रक्तपित्तं क्षिप्रमेतन्नियच्छति

уш̣итам̣ мадхусам̣йуктам̣ па̄йайеччхаркара̄'нвитам сапрамехам̣ рактапиттам̣ кш̣ипраметаннийаччхати

द्रा क्षया फलिनीभिर्वा प्रियालमधुकेन वा श्वदंष्ट्रया शतावर्या रक्तजित्साधितं पयः

дра̄ кш̣айа̄ пхалинӣбхирва̄ прийа̄ламадхукена ва̄ ш́вадам̣ш̣т̣райа̄ ш́ата̄варйа̄ рактаджитса̄дхитам̣ пайах̣

पक्वोदुम्बरकाश्मर्यः पथ्याखर्जूरगोस्तनाः मधुना घ्नन्ति संलीढा रक्तपित्तं पृथक्पृथक्

пакводумбарака̄ш́марйах̣ патхйа̄кхарджӯрагостана̄х̣ мадхуна̄ гхнанти сам̣лӣд̣ха̄ рактапиттам̣ пр̣тхакпр̣тхак

अतिनिःसृतरक्तो वा क्षौद्र्रयुक्तं पिबेदसृक् यकृद्वा भक्षयेदाजं मांसं वा पित्तसंयुतम्

атиних̣ср̣таракто ва̄ кш̣аудррайуктам̣ пибедаср̣к йакр̣два̄ бхакш̣айеда̄джам̣ ма̄м̣сам̣ ва̄ питтасам̣йутам

नासाप्रवृत्तरुधिरं घृतभृष्टं श्लक्ष्णपिष्टमामलकम् सेतुरिव तोयवेगं रुणद्धि मूर्ध्नि प्रलेपेन

на̄са̄правр̣ттарудхирам̣ гхр̣табхр̣ш̣т̣ам̣ ш́лакш̣н̣апиш̣т̣ама̄малакам сетурива тойавегам̣ рун̣аддхи мӯрдхни пралепена

घ्राणप्रवृत्ते जलमाशु पेयं सशर्करं नासिकया च यो वा द्रा क्षारसं क्षीरघृतं पिबेद्वा सशर्करञ्चेक्षुरसं हिमं वा

гхра̄н̣аправр̣тте джалама̄ш́у пейам̣ саш́аркарам̣ на̄сикайа̄ ча йо ва̄ дра̄ кш̣а̄расам̣ кш̣ӣрагхр̣там̣ пибедва̄ саш́аркаран̃чекш̣урасам̣ химам̣ ва̄

नस्ये दाडिमपुष्पस्य रसो दूर्वाभवोऽपि वा आम्रास्थिजः पलाण्डोर्वा नासिकास्राविरक्तजित्

насйе да̄д̣имапуш̣пасйа расо дӯрва̄бхаво'пи ва̄ а̄мра̄стхиджах̣ пала̄н̣д̣орва̄ на̄сика̄сра̄вирактаджит

पुराणं पीनमानीय कूष्माण्डस्य फलं बृहत् तद्बीजाधारबीजत्वक्छिराशून्यं समाचरेत्

пура̄н̣ам̣ пӣнама̄нӣйа кӯш̣ма̄н̣д̣асйа пхалам̣ бр̣хат тадбӣджа̄дха̄рабӣджатвакчхира̄ш́ӯнйам̣ сама̄чарет

ततस्तस्य तुलां नीत्वा पचेज्जलतुलाद्वये तस्मिन्नीरेऽद्धशिष्टे तु यत्नतः शीतलीकृते

татастасйа тула̄м̣ нӣтва̄ пачеджджалатула̄двайе тасминнӣре'ддхаш́иш̣т̣е ту йатнатах̣ ш́ӣталӣкр̣те

तानि कूष्माण्डखण्डानि पीडयेद् दृढवाससा यत्नतस्तज्जलं नीत्वा पुनः पाकाय धारयेत्

та̄ни кӯш̣ма̄н̣д̣акхан̣д̣а̄ни пӣд̣айед др̣д̣хава̄саса̄ йатнатастаджджалам̣ нӣтва̄ пунах̣ па̄ка̄йа дха̄райет

कूष्माण्डं शोषयेद्घर्मे ताम्रपात्रे ततः क्षिपेत् क्षिप्त्वा तत्र घृतं प्रस्थं कूष्माण्डं तेन भर्जयेत्

кӯш̣ма̄н̣д̣ам̣ ш́ош̣айедгхарме та̄мрапа̄тре татах̣ кш̣ипет кш̣иптва̄ татра гхр̣там̣ прастхам̣ кӯш̣ма̄н̣д̣ам̣ тена бхарджайет

मधुवर्णं तदालोक्य तज्जलं तत्र निक्षिपेत् सितायाश्च तुलां तत्र क्षिप्त्वा तल्लेहवत्पचेत्

мадхуварн̣ам̣ тада̄локйа таджджалам̣ татра никш̣ипет сита̄йа̄ш́ча тула̄м̣ татра кш̣иптва̄ таллехаватпачет

सुपक्वे पिप्पलीशुण्ठीजीराणां द्विपले पृथक् पृथक्पलार्द्धं धान्याकं पत्रैलामरिचत्वचम्

супакве пиппалӣш́ун̣т̣хӣджӣра̄н̣а̄м̣ двипале пр̣тхак пр̣тхакпала̄рддхам̣ дха̄нйа̄кам̣ патраила̄маричатвачам

चूर्णमेषां क्षिपेत्तत्र घृतार्द्धं क्षौद्र्रमावपेत् एतत्पलमितं खादेदथ वाऽग्निबलं यथा

чӯрн̣амеш̣а̄м̣ кш̣ипеттатра гхр̣та̄рддхам̣ кш̣аудррама̄вапет етатпаламитам̣ кха̄дедатха ва̄'гнибалам̣ йатха̄

खण्डकूष्माण्डलेहोऽय रक्तपित्तञ्च नाशयेत् पित्तज्वरं तृषां दाहं प्रदरं कृशतां वमिम्

кхан̣д̣акӯш̣ма̄н̣д̣алехо'йа рактапиттан̃ча на̄ш́айет питтаджварам̣ тр̣ш̣а̄м̣ да̄хам̣ прадарам̣ кр̣ш́ата̄м̣ вамим

कासं श्वासञ्च हृद्र्रोगं स्वरभेदं क्षतं क्षयम् नाशयत्येव वृद्धिञ्च बृंहणो बलवर्द्धनः

ка̄сам̣ ш́ва̄сан̃ча хр̣дррогам̣ сварабхедам̣ кш̣атам̣ кш̣айам на̄ш́айатйева вр̣ддхин̃ча бр̣м̣хан̣о балаварддханах̣

पुराणं पीनमानीय कूष्माडस्य फलं दृढम् तद्वीजाधारबीजत्वक्छिराशून्यं समाचरेत्

пура̄н̣ам̣ пӣнама̄нӣйа кӯш̣ма̄д̣асйа пхалам̣ др̣д̣хам тадвӣджа̄дха̄рабӣджатвакчхира̄ш́ӯнйам̣ сама̄чарет

ततोऽतिसूक्ष्मखण्डानि कृत्वा तस्य तुलां पचेत् गोदुग्धस्य तुलामध्ये मन्देऽग्नौ वा पचेच्छनैः

тато'тисӯкш̣макхан̣д̣а̄ни кр̣тва̄ тасйа тула̄м̣ пачет годугдхасйа тула̄мадхйе манде'гнау ва̄ пачеччханаих̣

शर्करायास्तुलां सार्द्धां गोघृतं प्रस्थमात्रकम् प्रस्थार्द्धं माक्षिकञ्चापि कुडवं नारिकेलतः

ш́аркара̄йа̄стула̄м̣ са̄рддха̄м̣ гогхр̣там̣ прастхама̄тракам прастха̄рддхам̣ ма̄кш̣икан̃ча̄пи куд̣авам̣ на̄рикелатах̣

प्रियालफलमज्जानां द्विपलं तिखुरीपलम् क्षिपेदेकं च विपचेल्लेहवत्साधु साधयेत्

прийа̄лапхаламаджджа̄на̄м̣ двипалам̣ тикхурӣпалам кш̣ипедекам̣ ча випачеллехаватса̄дху са̄дхайет

भिषक्सुपक्वमालोक्य ज्वलनादवतारयेद् कोष्णे तत्र क्षिपेदेषां चूर्णं तानि वदाम्यहम्

бхиш̣аксупаквама̄локйа джвалана̄давата̄райед кош̣н̣е татра кш̣ипедеш̣а̄м̣ чӯрн̣ам̣ та̄ни вада̄мйахам

एकोऽक्ष शतपुष्पाया अथ क्षीरी यवानिका गोक्षुरः क्षुरकः पथ्या कपिकच्छुफलानि च

еко'кш̣а ш́атапуш̣па̄йа̄ атха кш̣ӣрӣ йава̄ника̄ гокш̣урах̣ кш̣ураках̣ патхйа̄ капикаччхупхала̄ни ча

सप्तमी त्वक्च सर्वेषामक्षयुग्मं पृथक्पृथक् धान्यकं पिप्पली मुस्तमश्वगन्धा शतावरी

саптамӣ твакча сарвеш̣а̄макш̣айугмам̣ пр̣тхакпр̣тхак дха̄нйакам̣ пиппалӣ мустамаш́вагандха̄ ш́ата̄варӣ

तालमूली नागबला बालकं पत्रकं शटी जातीफलं लवङ्गञ्च सूक्ष्मैला बृहदेलिका

та̄ламӯлӣ на̄габала̄ ба̄лакам̣ патракам̣ ш́ат̣ӣ джа̄тӣпхалам̣ лаван̇ган̃ча сӯкш̣маила̄ бр̣хаделика̄

शृङ्गाटकं पर्पटकं सर्वं पलमितं पृथक् चन्दनं नागरं धात्रीफलञ्चापि कशेरुजम्

ш́р̣н̇га̄т̣акам̣ парпат̣акам̣ сарвам̣ паламитам̣ пр̣тхак чанданам̣ на̄гарам̣ дха̄трӣпхалан̃ча̄пи каш́еруджам

प्रत्येकं पञ्चकर्षाणि चत्वार्येतानि निक्षिपेत् पलद्वयमुशीरस्य मसनस्योषणस्य च

пратйекам̣ пан̃чакарш̣а̄н̣и чатва̄рйета̄ни никш̣ипет паладвайамуш́ӣрасйа масанасйош̣ан̣асйа ча

कूष्माण्डस्यावलेहोऽय भक्षितः पलमात्रया किं वा यथावह्निबलं भुक्त्वारोगान्विनाशयेत्

кӯш̣ма̄н̣д̣асйа̄валехо'йа бхакш̣итах̣ палама̄трайа̄ ким̣ ва̄ йатха̄вахнибалам̣ бхуктва̄рога̄нвина̄ш́айет

रक्तपित्तं शीतपित्तमम्लपित्तमरोचकम् बह्निमान्द्यं सदाहञ्च तृष्णां प्रदरमेव च

рактапиттам̣ ш́ӣтапиттамамлапиттамарочакам бахнима̄ндйам̣ сада̄хан̃ча тр̣ш̣н̣а̄м̣ прадарамева ча

रक्तार्शोऽपि तथा छर्दि पाण्डुरोगञ्च कामलाम् उपदंशं विसर्पञ्च जीर्णञ्च विषमं ज्वरम्

ракта̄рш́о'пи татха̄ чхарди па̄н̣д̣уроган̃ча ка̄мала̄м упадам̣ш́ам̣ висарпан̃ча джӣрн̣ан̃ча виш̣амам̣ джварам

लेहोऽय परमो वृष्यो बृंहणो बलबर्द्धनः स्थापनीयः प्रयत्नेन भाजने मृण्मये नवे

лехо'йа парамо вр̣ш̣йо бр̣м̣хан̣о балабарддханах̣ стха̄панӣйах̣ прайатнена бха̄джане мр̣н̣майе наве

कूष्माण्डकस्य स्वरसं पलानां शतमात्रया रसतुल्यं गवां क्षीरं धात्रीचूर्णं पलाष्टकम्

кӯш̣ма̄н̣д̣акасйа сварасам̣ пала̄на̄м̣ ш́атама̄трайа̄ расатулйам̣ гава̄м̣ кш̣ӣрам̣ дха̄трӣчӯрн̣ам̣ пала̄ш̣т̣акам

मृद्वग्निना पचेत्तावद्यावद्भवति पिण्डवत् धात्रीतुल्या सिता योज्या पलार्द्धं लेहयेदनु

мр̣двагнина̄ пачетта̄вадйа̄вадбхавати пин̣д̣ават дха̄трӣтулйа̄ сита̄ йоджйа̄ пала̄рддхам̣ лехайедану

खण्डकूष्माण्डकं ह्येतद् भुक्तमभ्यासतो हरेत् रक्तपित्तमम्लपित्तं दाहं तृष्णाञ्च कामलाम्

кхан̣д̣акӯш̣ма̄н̣д̣акам̣ хйетад бхуктамабхйа̄сато харет рактапиттамамлапиттам̣ да̄хам̣ тр̣ш̣н̣а̄н̃ча ка̄мала̄м

शतावरी छिन्नरुहा वृषो मुण्डतिका बला तालमूली च गायत्री त्रिफलायास्त्वचस्तथा

ш́ата̄варӣ чхиннаруха̄ вр̣ш̣о мун̣д̣атика̄ бала̄ та̄ламӯлӣ ча га̄йатрӣ трипхала̄йа̄ствачастатха̄

भार्गी पुष्करमूलञ्च पृथक्पञ्च पलानि च जलद्रो णे विपक्तव्यमष्टभागावशेषितम्

бха̄ргӣ пуш̣карамӯлан̃ча пр̣тхакпан̃ча пала̄ни ча джаладро н̣е випактавйамаш̣т̣абха̄га̄ваш́еш̣итам

दिव्यौषधिहतस्यापि माक्षिकेण हतस्य वा पलद्वादशकं देयं रुक्मलौहस्य चूर्णितम्

дивйауш̣адхихатасйа̄пи ма̄кш̣икен̣а хатасйа ва̄ паладва̄даш́акам̣ дейам̣ рукмалаухасйа чӯрн̣итам

खण्डतुल्यं घृतं देयं पलषोडशकं बुधैः पचेत्ताम्रमये पात्रे गुडपाको मतो यथा

кхан̣д̣атулйам̣ гхр̣там̣ дейам̣ палаш̣од̣аш́акам̣ будхаих̣ пачетта̄мрамайе па̄тре гуд̣апа̄ко мато йатха̄

प्रस्थार्धं मधुना देयं शुभाश्मजतुकस्य च शृङ्गी कृष्णा विडङ्गञ्च शुण्ठ्यजाजी पलं पलम्

прастха̄рдхам̣ мадхуна̄ дейам̣ ш́убха̄ш́маджатукасйа ча ш́р̣н̇гӣ кр̣ш̣н̣а̄ вид̣ан̇ган̃ча ш́ун̣т̣хйаджа̄джӣ палам̣ палам

त्रिफला धान्यकं पत्रं कणा मरिचकेशरम् चूर्णं दत्वा सुमथितं स्निग्धे भाण्डे निधापयेत्

трипхала̄ дха̄нйакам̣ патрам̣ кан̣а̄ маричакеш́арам чӯрн̣ам̣ датва̄ суматхитам̣ снигдхе бха̄н̣д̣е нидха̄пайет

यथाकालं प्रयुञ्जीत बिडालपदमात्रकम् गव्यक्षीरानुपानञ्च सेव्यो मांसरसः पयः

йатха̄ка̄лам̣ прайун̃джӣта бид̣а̄лападама̄тракам гавйакш̣ӣра̄нупа̄нан̃ча севйо ма̄м̣сарасах̣ пайах̣

गुरुवृष्यान्नपानानि स्निग्धमांसादि बृंहणम् रक्तपित्तं क्षयं कासं पार्श्वशूलं विशेषतः

гурувр̣ш̣йа̄ннапа̄на̄ни снигдхама̄м̣са̄ди бр̣м̣хан̣ам рактапиттам̣ кш̣айам̣ ка̄сам̣ па̄рш́ваш́ӯлам̣ виш́еш̣атах̣

वातरक्तं प्रमेहञ्च शीतपित्तं वमिं क्लमम् श्वयथुं पाण्डुरोगञ्च कुष्ठं प्लीहोदरं तथा

ва̄тарактам̣ прамехан̃ча ш́ӣтапиттам̣ вамим̣ кламам ш́вайатхум̣ па̄н̣д̣уроган̃ча куш̣т̣хам̣ плӣходарам̣ татха̄

आनाहं मूत्रसंस्रावमम्लपित्तं निहन्ति च चक्षुष्यं बृंहणं वृष्यं मङ्गल्यं प्रीतिवर्द्धनम्

а̄на̄хам̣ мӯтрасам̣сра̄вамамлапиттам̣ ниханти ча чакш̣уш̣йам̣ бр̣м̣хан̣ам̣ вр̣ш̣йам̣ ман̇галйам̣ прӣтиварддханам

आरोग्यं पुत्रदं श्रेष्ठं कामाग्निबलवर्द्धनम् श्रीकरंलाघवञ्चैव खण्डकाद्यं प्रकीर्त्तितम्

а̄рогйам̣ путрадам̣ ш́реш̣т̣хам̣ ка̄ма̄гнибалаварддханам ш́рӣкарам̣ла̄гхаван̃чаива кхан̣д̣ака̄дйам̣ пракӣрттитам

छागं पारावतं मांसं तित्तिरिः क्रकरः शशः कुरङ्गः कृष्णसारश्च मांसमेषां प्रयोजयेत्

чха̄гам̣ па̄ра̄ватам̣ ма̄м̣сам̣ титтирих̣ кракарах̣ ш́аш́ах̣ куран̇гах̣ кр̣ш̣н̣аса̄раш́ча ма̄м̣самеш̣а̄м̣ прайоджайет

नारिकेलपयः पानं सुनिषण्णकवास्तुकम् शुष्कमूलकजीवाख्यं पटोलं बृहतीफलम्

на̄рикелапайах̣ па̄нам̣ суниш̣ан̣н̣акава̄стукам ш́уш̣камӯлакаджӣва̄кхйам̣ пат̣олам̣ бр̣хатӣпхалам

वार्ताकुं पक्वमाम्रञ्च खर्जूरं स्वादु दाडिमम् ककारपूर्वकं यच्च मांसञ्चानूपसम्भवम्

ва̄рта̄кум̣ паквама̄мран̃ча кхарджӯрам̣ сва̄ду да̄д̣имам кака̄рапӯрвакам̣ йачча ма̄м̣сан̃ча̄нӯпасамбхавам

वर्जनीयं विशेषेण खण्डकाद्यं समश्नता लोहान्तरवदत्रापि पुटनादिक्रियेष्यते न पुनर्माक्षिकेणैव शिलयैव हि मारणम्

варджанӣйам̣ виш́еш̣ен̣а кхан̣д̣ака̄дйам̣ самаш́ната̄ лоха̄нтаравадатра̄пи пут̣ана̄дикрийеш̣йате на пунарма̄кш̣икен̣аива ш́илайаива хи ма̄ран̣ам

शतावरीमूलकल्कं कल्कात्क्षीरं चतुर्गुणम् क्षीरतुल्यं घृतं गव्यं सितया कल्कतुल्यया

ш́ата̄варӣмӯлакалкам̣ калка̄ткш̣ӣрам̣ чатургун̣ам кш̣ӣратулйам̣ гхр̣там̣ гавйам̣ ситайа̄ калкатулйайа̄

घृतशेषं पचेत्तत्तु पलार्द्धं लेहयेत्सदा रक्तपित्तं ह्याम्लपित्तं क्षयं श्वासञ्च नाशयेत्

гхр̣таш́еш̣ам̣ пачеттатту пала̄рддхам̣ лехайетсада̄ рактапиттам̣ хйа̄млапиттам̣ кш̣айам̣ ш́ва̄сан̃ча на̄ш́айет