Сварасади санграха — соки, отвары, порошки | Мадхьямакханда

Шарангадхара-самхита · Мадхьямакханда · Глава 2 · 176 стихов

Сварасади санграха — Соки и отвары

Подробное описание двенадцати фармакологических форм аюрведы: от свежих соков до порошков и паст. Правила приготовления, хранения и применения каждой формы.

अथ क्वाथकल्पनानामद्वितीयोऽध्यायः क्वाथकल्पना पानीयं षोडशगुणं क्षुण्णे द्र व्यपले क्षिपेत् मृत्पात्रे क्वाथयेद् ग्राह्यमष्टमांशावशेषितम् तज्जलं पाययेद्धीमान्कोष्णं मृद्वग्निसाधितम्

атха ква̄тхакалпана̄на̄мадвитӣйо'дхйа̄йах̣ ква̄тхакалпана̄ па̄нӣйам̣ ш̣од̣аш́агун̣ам̣ кш̣ун̣н̣е дра вйапале кш̣ипет мр̣тпа̄тре ква̄тхайед гра̄хйамаш̣т̣ама̄м̣ш́а̄ваш́еш̣итам таджджалам̣ па̄йайеддхӣма̄нкош̣н̣ам̣ мр̣двагниса̄дхитам

शृतः क्वाथः कषायश्च निर्यूहः स निगद्यते

ш́р̣тах̣ ква̄тхах̣ каш̣а̄йаш́ча нирйӯхах̣ са нигадйате

आहाररसपाके च सञ्जाते द्विपलोन्मितम् वृद्धवैद्योपदेशेन पिबेत्क्वाथं सुपाचितम्

а̄ха̄рарасапа̄ке ча сан̃джа̄те двипалонмитам вр̣ддхаваидйопадеш́ена пибетква̄тхам̣ супа̄читам

क्वाथे सितामधुनोः प्रक्षेपपरिमाणम् क्वाथे क्षिपेत्सितामंशैश्चतुर्थाष्टमषोडशैः वातपित्तकफातंके विपरीतं मधु स्मृतम्

ква̄тхе сита̄мадхунох̣ пракш̣епапарима̄н̣ам ква̄тхе кш̣ипетсита̄мам̣ш́аиш́чатуртха̄ш̣т̣амаш̣од̣аш́аих̣ ва̄тапиттакапха̄там̣ке випарӣтам̣ мадху смр̣там

चूर्णद्र व्याणां प्रक्षेपपरिमाणम् जीरकं गुग्गुलं क्षारं लवणं च शिलाजतु हिङ्गु त्रिकटुकं चैव क्थाथे शाणोन्मितं क्षिपेत्

чӯрн̣адра вйа̄н̣а̄м̣ пракш̣епапарима̄н̣ам джӣракам̣ гуггулам̣ кш̣а̄рам̣ лаван̣ам̣ ча ш́ила̄джату хин̇гу трикат̣укам̣ чаива ктха̄тхе ш́а̄н̣онмитам̣ кш̣ипет

द्र वद्र व्याणां प्रक्षेपपरिमाणम् क्षीरं घृतं गुडं तैलं मूत्रं चान्यद् द्र वं तथा कल्कं चूर्णादिकं क्वाथे निक्षिपेत्कर्षसम्मितम्

дра вадра вйа̄н̣а̄м̣ пракш̣епапарима̄н̣ам кш̣ӣрам̣ гхр̣там̣ гуд̣ам̣ таилам̣ мӯтрам̣ ча̄нйад дра вам̣ татха̄ калкам̣ чӯрн̣а̄дикам̣ ква̄тхе никш̣ипеткарш̣асаммитам

पाकसमये क्वाथपात्रपिधाननिषेधः सपिधानमुखे पात्रे जलं दुर्जरतां व्रजेत् तस्मादावरणं त्यक्त्वा क्वाथादीनां विनिश्चयः

па̄касамайе ква̄тхапа̄трапидха̄наниш̣едхах̣ сапидха̄намукхе па̄тре джалам̣ дурджарата̄м̣ враджет тасма̄да̄варан̣ам̣ тйактва̄ ква̄тха̄дӣна̄м̣ виниш́чайах̣

सर्वज्वरे दाहादौ च गुडूच्यादिक्वाथः गुडूचीधान्यकारिष्टरक्तचन्दनपद्मकैः गुडूच्यादिगणक्वाथः सर्वज्वरहरः स्मृतः दीपनो दाहहृल्लासतृष्णाच्छर्द्यरुचीर्जयेत्

сарваджваре да̄ха̄дау ча гуд̣ӯчйа̄диква̄тхах̣ гуд̣ӯчӣдха̄нйака̄риш̣т̣арактачанданападмакаих̣ гуд̣ӯчйа̄диган̣аква̄тхах̣ сарваджварахарах̣ смр̣тах̣ дӣпано да̄хахр̣лла̄сатр̣ш̣н̣а̄ччхардйаручӣрджайет

नागरं देवकाष्ठं च धान्यकं बृहतीद्वयम् दद्यात्पाचनकं पूर्वं ज्वरितानां ज्वरापहम्

на̄гарам̣ девака̄ш̣т̣хам̣ ча дха̄нйакам̣ бр̣хатӣдвайам дадйа̄тпа̄чанакам̣ пӯрвам̣ джварита̄на̄м̣ джвара̄пахам

क्षुद्रा किराततिक्तं च शुण्ठी छिन्ना च पौष्करम् कषाय एषां शमयेत्पीतश्चाष्टविधं ज्वरम्

кш̣удра̄ кира̄татиктам̣ ча ш́ун̣т̣хӣ чхинна̄ ча пауш̣карам каш̣а̄йа еш̣а̄м̣ ш́амайетпӣташ́ча̄ш̣т̣авидхам̣ джварам

गुडूचीपिप्पलीमूलनागरैः पाचनं स्मृतम् दद्याद्वातज्वरे पूर्णलिङ्गे सप्तमवासरे

гуд̣ӯчӣпиппалӣмӯлана̄гараих̣ па̄чанам̣ смр̣там дадйа̄два̄таджваре пӯрн̣алин̇ге саптамава̄саре

शालपर्णी बला द्रा क्षा गुडूची सारिवा तथा आसां क्वाथं पिबेत्कोष्णं तीव्रवातज्वरच्छिदम्

ш́а̄лапарн̣ӣ бала̄ дра̄ кш̣а̄ гуд̣ӯчӣ са̄рива̄ татха̄ а̄са̄м̣ ква̄тхам̣ пибеткош̣н̣ам̣ тӣврава̄таджвараччхидам

काश्मरीसारिवाद्रा क्षात्रायमाणाऽमृताभवः कषायः सगुडः पीतोवातज्वरविनाशनः

ка̄ш́марӣса̄рива̄дра̄ кш̣а̄тра̄йама̄н̣а̄'мр̣та̄бхавах̣ каш̣а̄йах̣ сагуд̣ах̣ пӣтова̄таджваравина̄ш́анах̣

कट्फलेन्द्र यवापाठातिक्तामुस्तैः शृतं जलम् पाचनं दशमेऽह्नि स्यात्तीव्रे पित्तज्वरे नृणाम्

кат̣пхалендра йава̄па̄т̣ха̄тикта̄мустаих̣ ш́р̣там̣ джалам па̄чанам̣ даш́аме'хни сйа̄ттӣвре питтаджваре нр̣н̣а̄м

पर्पटो वासकस्तिक्ता कैरातो धन्वयासकः

парпат̣о ва̄сакастикта̄ каира̄то дханвайа̄саках̣

प्रियङ्गुश्च कृतः क्वाथ एषां शर्करया युतः पिपासादाहपित्तास्रयुतं पित्तज्वरं जयेत्

прийан̇гуш́ча кр̣тах̣ ква̄тха еш̣а̄м̣ ш́аркарайа̄ йутах̣ пипа̄са̄да̄хапитта̄срайутам̣ питтаджварам̣ джайет

द्रा क्षा हरीतकी मुस्तं कटुकी कृतमालकः पर्पटश्च कृतः क्वाथ एषां पित्तज्वरापहः तृण्मूर्च्छादाहपित्तासृक्शमनो भेदनः स्मृतः

дра̄ кш̣а̄ харӣтакӣ мустам̣ кат̣укӣ кр̣тама̄лаках̣ парпат̣аш́ча кр̣тах̣ ква̄тха еш̣а̄м̣ питтаджвара̄пахах̣ тр̣н̣мӯрччха̄да̄хапитта̄ср̣кш́амано бхеданах̣ смр̣тах̣

पर्पटक्वाथप्रशंसौ तत्र विशेषश्च एकः पर्पटकः श्रेष्ठः पित्तज्वरविनाशनः किं पुनर्यदि युज्येत चन्दनोशीरबालकैः

парпат̣аква̄тхапраш́ам̣сау татра виш́еш̣аш́ча еках̣ парпат̣аках̣ ш́реш̣т̣хах̣ питтаджваравина̄ш́анах̣ ким̣ пунарйади йуджйета чанданош́ӣраба̄лакаих̣

बीजपूरशिफापथ्यानागरग्रन्थिकैः शृतम् सक्षारं पाचनं श्लेष्मज्वरे द्वादशवासरे

бӣджапӯраш́ипха̄патхйа̄на̄гарагрантхикаих̣ ш́р̣там сакш̣а̄рам̣ па̄чанам̣ ш́леш̣маджваре два̄даш́ава̄саре

भूनिम्बनिम्बपिप्पल्यः शटी शुण्ठी शतावरी गुडूची बृहती चेति क्वाथो हन्यात्कफज्वरम्

бхӯнимбанимбапиппалйах̣ ш́ат̣ӣ ш́ун̣т̣хӣ ш́ата̄варӣ гуд̣ӯчӣ бр̣хатӣ чети ква̄тхо ханйа̄ткапхаджварам

क्वाथो मधुयुतः पीतो हन्यात्कफकृतं ज्वरम्

ква̄тхо мадхуйутах̣ пӣто ханйа̄ткапхакр̣там̣ джварам

तत्र वातपित्तज्वरे पञ्चभद्र क्वाथः पर्पटाब्दामृताविश्वकैरातैः साधितं जलम् पञ्चभद्र मिदं ज्ञेयं वातपित्तज्वरापहम्

татра ва̄тапиттаджваре пан̃чабхадра ква̄тхах̣ парпат̣а̄бда̄мр̣та̄виш́вакаира̄таих̣ са̄дхитам̣ джалам пан̃чабхадра мидам̣ джн̃ейам̣ ва̄тапиттаджвара̄пахам

कफवातज्वरादौ लघुक्षुद्रा दिक्वाथः क्षुद्रा शुण्ठीगुडूचीनां कषायः पौष्करस्य च

капхава̄таджвара̄дау лагхукш̣удра̄ диква̄тхах̣ кш̣удра̄ ш́ун̣т̣хӣгуд̣ӯчӣна̄м̣ каш̣а̄йах̣ пауш̣карасйа ча

कफवाताधिके पेयो ज्वरे वाऽपि त्रिदोषजे कासश्वासारुचिकरे पार्श्वशूलविधायिनि

капхава̄та̄дхике пейо джваре ва̄'пи тридош̣адже ка̄саш́ва̄са̄ручикаре па̄рш́ваш́ӯлавидха̄йини

क्वाथः शमयति क्षिप्रं ज्वरं वातकफोद्भवम् आमशूलप्रशमनो भेदी दीपनपाचनः

ква̄тхах̣ ш́амайати кш̣ипрам̣ джварам̣ ва̄такапходбхавам а̄маш́ӯлапраш́амано бхедӣ дӣпанапа̄чанах̣

अमृतारिष्टकटुकामुस्तेन्द्र यवनागरैः पटोलचन्दनाभ्यां च पिप्पलीचूर्णयुक्शृतम्

амр̣та̄риш̣т̣акат̣ука̄мустендра йавана̄гараих̣ пат̣олачандана̄бхйа̄м̣ ча пиппалӣчӯрн̣айукш́р̣там

अमृताष्टकमेतच्च पित्तश्लेष्मज्वरापहम् छर्द्यरोचकहृल्लासदाहतृष्णाविनाशनम्

амр̣та̄ш̣т̣акаметачча питташ́леш̣маджвара̄пахам чхардйарочакахр̣лла̄сада̄хатр̣ш̣н̣а̄вина̄ш́анам

पित्तश्लेष्मज्वरादौ पटोलादिक्वाथः पटोलं चन्दनं मूर्वातिक्तापाठाऽमृतागणः पित्तश्लेष्मज्वरच्छर्दिदाहकण्डूविषापहः

питташ́леш̣маджвара̄дау пат̣ола̄диква̄тхах̣ пат̣олам̣ чанданам̣ мӯрва̄тикта̄па̄т̣ха̄'мр̣та̄ган̣ах̣ питташ́леш̣маджвараччхардида̄хакан̣д̣ӯвиш̣а̄пахах̣

सर्वज्वरे कण्टकार्यादिक्वाथः कण्टकारीद्वयं शुण्ठी धान्यकं सुरदारु च एभिः शृतं पाचनं स्यात्सर्वज्वरविनाशनम्

сарваджваре кан̣т̣ака̄рйа̄диква̄тхах̣ кан̣т̣ака̄рӣдвайам̣ ш́ун̣т̣хӣ дха̄нйакам̣ сурада̄ру ча ебхих̣ ш́р̣там̣ па̄чанам̣ сйа̄тсарваджваравина̄ш́анам

शालिपर्णीपृश्निपर्णीबृहतीद्वयगोक्षुरैः

ш́а̄липарн̣ӣпр̣ш́нипарн̣ӣбр̣хатӣдвайагокш̣ураих̣

दशमूलमिति ख्यातं क्वथितं तज्जलं पिबेत्

даш́амӯламити кхйа̄там̣ кватхитам̣ таджджалам̣ пибет

पिप्पलीचूर्णसंयुक्तं वातश्लेष्मज्वरापहम् सन्निपातज्वरहरं सूतिकादोषनाशनम्

пиппалӣчӯрн̣асам̣йуктам̣ ва̄таш́леш̣маджвара̄пахам саннипа̄таджварахарам̣ сӯтика̄дош̣ана̄ш́анам

हृत्कण्ठग्रहपार्श्वार्त्तितन्द्रा मस्तकशूलहृत्

хр̣ткан̣т̣хаграхапа̄рш́ва̄рттитандра̄ мастакаш́ӯлахр̣т

वासकेन्द्र यवोशीरगुडूचीकृतमालकैः

ва̄сакендра йавош́ӣрагуд̣ӯчӣкр̣тама̄лакаих̣

पाठानागरतिक्ताभिः पिप्पलीचूर्णयुक्शृतम् पिबेत्त्रिदोषज्वरजित्पिपासाकासदाहनुत्

па̄т̣ха̄на̄гаратикта̄бхих̣ пиппалӣчӯрн̣айукш́р̣там пибеттридош̣аджвараджитпипа̄са̄ка̄сада̄ханут

प्रलापश्वासतन्द्रा घ्नं दीपनं पाचनं परम् विण्मूत्रानिलविष्टम्भवमिशोषारुचिच्छिदम्

прала̄паш́ва̄сатандра̄ гхнам̣ дӣпанам̣ па̄чанам̣ парам вин̣мӯтра̄нилавиш̣т̣амбхавамиш́ош̣а̄ручиччхидам

वचासातिविषाऽजाजीपाठावत्सकरेणुकैः

вача̄са̄тивиш̣а̄'джа̄джӣпа̄т̣ха̄ватсакарен̣укаих̣

किराततिक्तकं मूर्वा सर्षपा मरिचानि च कटुकं पुष्करं भार्ङ्गी विडङ्गं कर्कटाह्वयम्

кира̄татиктакам̣ мӯрва̄ сарш̣апа̄ марича̄ни ча кат̣укам̣ пуш̣карам̣ бха̄рн̇гӣ вид̣ан̇гам̣ каркат̣а̄хвайам

अर्कमूलं बृहत्सिंही श्रेयसी सदुरालभा दीप्यकं चाजमोदा च शुकनासादिहिङ्गुभिः

аркамӯлам̣ бр̣хатсим̣хӣ ш́рейасӣ садура̄лабха̄ дӣпйакам̣ ча̄джамода̄ ча ш́укана̄са̄дихин̇губхих̣

एतानि समभागानि गणोऽष्टाविंशको मतः कषायमुपभुञ्जीत वातश्लेष्मज्वरापहम्

ета̄ни самабха̄га̄ни ган̣о'ш̣т̣а̄вим̣ш́ако матах̣ каш̣а̄йамупабхун̃джӣта ва̄таш́леш̣маджвара̄пахам

हन्ति वातं तथा शीतं स्वेदजं प्रबलं कफम् प्रलापं चातिनिद्रा ं! च रोमहर्षारुची तथा

ханти ва̄там̣ татха̄ ш́ӣтам̣ сведаджам̣ прабалам̣ капхам прала̄пам̣ ча̄тинидра̄ м̣! ча ромахарш̣а̄ручӣ татха̄

महावातेऽपतन्त्रे च सर्वगात्रे च शून्यताम् अयं सर्वज्वरान्हन्ति सन्निपातांस्त्रयोदश

маха̄ва̄те'патантре ча сарвага̄тре ча ш́ӯнйата̄м айам̣ сарваджвара̄нханти саннипа̄та̄м̣страйодаш́а

किरातकटुकीमुस्ताधान्येन्द्र यवनागरैः दशमूलमहादारुगजपिप्पलिकायुतैः

кира̄такат̣укӣмуста̄дха̄нйендра йавана̄гараих̣ даш́амӯламаха̄да̄ругаджапиппалика̄йутаих̣

कृतः कषायः पार्श्वार्त्तिसन्निपातज्वरं जयेत् कासश्वासवमीहिक्कातन्द्रा हृद्ग्रहनाशनः

кр̣тах̣ каш̣а̄йах̣ па̄рш́ва̄рттисаннипа̄таджварам̣ джайет ка̄саш́ва̄савамӣхикка̄тандра̄ хр̣дграхана̄ш́анах̣

वचा हरीतकीशृङ्गीदेवदारुमहौषधैः हिक्काकासं ज्वरं हन्ति श्वासश्लेष्मगलग्रहान्

вача̄ харӣтакӣш́р̣н̇гӣдевада̄румахауш̣адхаих̣ хикка̄ка̄сам̣ джварам̣ ханти ш́ва̄саш́леш̣магалаграха̄н

जीर्णज्वरे गुडूचीक्वाथः पित्तज्वरे पर्पटक्वाथश्च क्वाथो जीर्णज्वरं हन्ति गुडूच्याः पिप्पलीयुतः

джӣрн̣аджваре гуд̣ӯчӣква̄тхах̣ питтаджваре парпат̣аква̄тхаш́ча ква̄тхо джӣрн̣аджварам̣ ханти гуд̣ӯчйа̄х̣ пиппалӣйутах̣

तथा पर्पटजः क्वाथः पित्तज्वरहरः परः किं पुनर्यदि युज्येत चन्दनोदीच्यनागरैः

татха̄ парпат̣аджах̣ ква̄тхах̣ питтаджварахарах̣ парах̣ ким̣ пунарйади йуджйета чанданодӣчйана̄гараих̣

जीर्णज्वरे निदिग्धिकादिक्वाथः निदिग्धिकाऽमृताशुण्ठीकषायं पाययेद्भिषक् पिप्पलीचूर्णसंयुक्तं श्वासकासार्दितापहम् पीनसारुचिवैस्वर्यशूलाजीर्णज्वरच्छिदम्

джӣрн̣аджваре нидигдхика̄диква̄тхах̣ нидигдхика̄'мр̣та̄ш́ун̣т̣хӣкаш̣а̄йам̣ па̄йайедбхиш̣ак пиппалӣчӯрн̣асам̣йуктам̣ ш́ва̄сака̄са̄рдита̄пахам пӣнаса̄ручиваисварйаш́ӯла̄джӣрн̣аджвараччхидам

प्रसूतिदोषे देवदार्वादिक्वाथः देवदारु वचा कुष्ठं पिप्पली विश्वभेषजम्

прасӯтидош̣е девада̄рва̄диква̄тхах̣ девада̄ру вача̄ куш̣т̣хам̣ пиппалӣ виш́вабхеш̣аджам

कट्फलंमुस्तभूनिम्बतिक्तधान्या हरीतकी गजकृष्णा च दुःस्पर्शा गोक्षुरुर्धन्वयासकम्

кат̣пхалам̣мустабхӯнимбатиктадха̄нйа̄ харӣтакӣ гаджакр̣ш̣н̣а̄ ча дух̣спарш́а̄ гокш̣урурдханвайа̄сакам

बृहत्यतिविषा छिन्ना कर्कटं कृष्णजीरकम् क्वाथमष्टावशेषं तु प्रसूतां पाययेत्स्त्रियम् शूलकासज्वरश्वासमूर्च्छाकम्पशिरोर्त्तिजित्

бр̣хатйативиш̣а̄ чхинна̄ каркат̣ам̣ кр̣ш̣н̣аджӣракам ква̄тхамаш̣т̣а̄ваш́еш̣ам̣ ту прасӯта̄м̣ па̄йайетстрийам ш́ӯлака̄саджвараш́ва̄самӯрччха̄кампаш́ирорттиджит

तत्र शीतपूर्वविषमज्वरे बृहत्क्षुद्रा दिक्वाथः क्षुद्रा धान्यकशुण्ठीभिर्गुडूचीमुस्तपद्मकैः रक्तचन्दनभूनिम्बपटोलवृषपौष्करैः

татра ш́ӣтапӯрвавиш̣амаджваре бр̣хаткш̣удра̄ диква̄тхах̣ кш̣удра̄ дха̄нйакаш́ун̣т̣хӣбхиргуд̣ӯчӣмустападмакаих̣ рактачанданабхӯнимбапат̣олавр̣ш̣апауш̣караих̣

कटुकेन्द्रा यवारिष्टभार्ङ्गीपर्पटकैः समैः क्वाथं प्रातर्निषेवेत सर्वशीतज्वरच्छिदम्

кат̣укендра̄ йава̄риш̣т̣абха̄рн̇гӣпарпат̣акаих̣ самаих̣ ква̄тхам̣ пра̄тарниш̣евета сарваш́ӣтаджвараччхидам

मुस्ताक्षुद्रा मृताशुण्ठीधात्रीक्वाथः समाक्षिकः पिप्पलीचूर्णसंयुक्तो विषमज्वरनाशनः

муста̄кш̣удра̄ мр̣та̄ш́ун̣т̣хӣдха̄трӣква̄тхах̣ сама̄кш̣иках̣ пиппалӣчӯрн̣асам̣йукто виш̣амаджварана̄ш́анах̣

पटोलेन्द्र यवादारुत्रिफलामुस्तगोस्तनैः मधुकामृतवासानां क्वाथं क्षौद्र युतं पिबेत्

пат̣олендра йава̄да̄рутрипхала̄мустагостанаих̣ мадхука̄мр̣тава̄са̄на̄м̣ ква̄тхам̣ кш̣аудра йутам̣ пибет

सन्तते सतते चैव द्वितीयकतृतीयके एकाहिके वा विषमे दाहपूर्वे नवज्वरे

сантате сатате чаива двитӣйакатр̣тӣйаке ека̄хике ва̄ виш̣аме да̄хапӯрве наваджваре

पटोलत्रिफलानिम्बद्रा क्षाशम्याकवासकैः क्वाथः सितामधुयुतो जयेदैकाहिकं ज्वरम्

пат̣олатрипхала̄нимбадра̄ кш̣а̄ш́амйа̄кава̄сакаих̣ ква̄тхах̣ сита̄мадхуйуто джайедаика̄хикам̣ джварам

तृतीयकज्वरे गुडूच्यादिक्वाथः गुडूचीधान्यमुस्ताभिश्चन्दनोशीरनागरैः

тр̣тӣйакаджваре гуд̣ӯчйа̄диква̄тхах̣ гуд̣ӯчӣдха̄нйамуста̄бхиш́чанданош́ӣрана̄гараих̣

कृतं क्वाथं पिबेत्क्षौद्र सितायुक्तं ज्वरातुरः तृतीयज्वरनाशाय तृष्णादाहनिवारणम्

кр̣там̣ ква̄тхам̣ пибеткш̣аудра сита̄йуктам̣ джвара̄турах̣ тр̣тӣйаджварана̄ш́а̄йа тр̣ш̣н̣а̄да̄ханива̄ран̣ам

चातुर्थिकज्वरे देवदार्वादिक्वाथः देवदारुशिवावासाशालिपर्णीमहौषधैः चातुर्थिकज्वरे श्वासे कासे मन्दानले तथा धात्रीयुतं शृतं शीतं दद्यान्मधुसितायुतम्

ча̄туртхикаджваре девада̄рва̄диква̄тхах̣ девада̄руш́ива̄ва̄са̄ш́а̄липарн̣ӣмахауш̣адхаих̣ ча̄туртхикаджваре ш́ва̄се ка̄се манда̄нале татха̄ дха̄трӣйутам̣ ш́р̣там̣ ш́ӣтам̣ дадйа̄нмадхусита̄йутам

ज्वरातीसारे गुडूच्यादिक्वाथः गुडूचीधान्यकोशीरशुण्ठीबालकपर्पटैः बिल्वप्रतिविषापाठारक्तचन्दनवत्सकैः

джвара̄тӣса̄ре гуд̣ӯчйа̄диква̄тхах̣ гуд̣ӯчӣдха̄нйакош́ӣраш́ун̣т̣хӣба̄лакапарпат̣аих̣ билвапративиш̣а̄па̄т̣ха̄рактачанданаватсакаих̣

किरातमुस्तेन्द्र यवः क्वथितं शिशिरं पिबेत् सक्षौद्रं रक्तपित्तघ्नं ज्वरातीसारनाशनम्

кира̄тамустендра йавах̣ кватхитам̣ ш́иш́ирам̣ пибет сакш̣аудрам̣ рактапиттагхнам̣ джвара̄тӣса̄рана̄ш́анам

नागरं कुटजो मुस्तं भूनिम्बातिविषाऽमृताः एभिः कृतं पिबेत्क्वाथं ज्वरातीसारनाशनम्

на̄гарам̣ кут̣аджо мустам̣ бхӯнимба̄тивиш̣а̄'мр̣та̄х̣ ебхих̣ кр̣там̣ пибетква̄тхам̣ джвара̄тӣса̄рана̄ш́анам

धान्यबालक बिल्वाब्दनागरैः साधितं जलम् आमशूलहरं ग्राहि दीपनं पाचनं परम्

дха̄нйаба̄лака билва̄бдана̄гараих̣ са̄дхитам̣ джалам а̄маш́ӯлахарам̣ гра̄хи дӣпанам̣ па̄чанам̣ парам

धान्यनागरजः क्वाथः पाचनो दीपनस्तथा एरण्डमूलयुक्तश्च जयेदामानिलव्यथाम्

дха̄нйана̄гараджах̣ ква̄тхах̣ па̄чано дӣпанастатха̄ еран̣д̣амӯлайукташ́ча джайеда̄ма̄нилавйатха̄м

सामरक्तातीसारे वत्सकादिक्वाथः वत्सकातिविषाबिल्वमुस्तबालकजः शृतः अतीसारं जयेत्सामं चिरजं रक्तशूलजित्

са̄маракта̄тӣса̄ре ватсака̄диква̄тхах̣ ватсака̄тивиш̣а̄билвамустаба̄лакаджах̣ ш́р̣тах̣ атӣса̄рам̣ джайетса̄мам̣ чираджам̣ ракташ́ӯладжит

ह्रीबेरदाडिमयुतैः कृतः क्वाथः समाक्षिकः

хрӣберада̄д̣имайутаих̣ кр̣тах̣ ква̄тхах̣ сама̄кш̣иках̣

पेयो मोचरसेनैव कुटजाष्टकसंज्ञकः अतीसाराञ्जयेद्दाहरक्तशूलामदुस्तरान्

пейо мочарасенаива кут̣аджа̄ш̣т̣акасам̣джн̃аках̣ атӣса̄ра̄н̃джайедда̄характаш́ӯла̄мадустара̄н

चिरजातीसारे ह्रीबेरादिक्वाथः ह्रीबेरधातकीलोध्रपाठालज्जालुवत्सकैः धान्यकातिविषामुस्तागुडूचीबिल्वनागरैः

чираджа̄тӣса̄ре хрӣбера̄диква̄тхах̣ хрӣберадха̄такӣлодхрапа̄т̣ха̄ладжджа̄луватсакаих̣ дха̄нйака̄тивиш̣а̄муста̄гуд̣ӯчӣбилвана̄гараих̣

कृतः कषायः शमयेदतीसारं चिरोत्थितम् अरोचकामशूलास्रज्वरघ्नः पाचनः स्मृतः

кр̣тах̣ каш̣а̄йах̣ ш́амайедатӣса̄рам̣ чироттхитам арочака̄маш́ӯла̄сраджварагхнах̣ па̄чанах̣ смр̣тах̣

धातकी बिल्वरोध्राणि बालकं गजपिप्पली एभिः कृतं शृतं शीतं शिशुभ्यः क्षौद्र संयुतम् प्रदद्यादवलेहं वा सर्वातीसारशान्तये

дха̄такӣ билвародхра̄н̣и ба̄лакам̣ гаджапиппалӣ ебхих̣ кр̣там̣ ш́р̣там̣ ш́ӣтам̣ ш́иш́убхйах̣ кш̣аудра сам̣йутам прададйа̄давалехам̣ ва̄ сарва̄тӣса̄раш́а̄нтайе

वातजग्रहण्यां शालिपर्ण्यादिक्वाथः शालिपर्णीबलाबिल्वधान्यशुण्ठीकृतः शृतः आध्मानशूलसहितां वातजां ग्रहणीं जयेत्

ва̄таджаграхан̣йа̄м̣ ш́а̄липарн̣йа̄диква̄тхах̣ ш́а̄липарн̣ӣбала̄билвадха̄нйаш́ун̣т̣хӣкр̣тах̣ ш́р̣тах̣ а̄дхма̄наш́ӯласахита̄м̣ ва̄таджа̄м̣ грахан̣ӣм̣ джайет

सामग्रहण्यां चातुर्भद्र कक्वाथः गुडूच्यतिविषाशुण्ठीमुस्तैः क्वाथः कृतो जयेत् आमानुषक्तां ग्रहणीं ग्राही पाचनदीपनः

са̄маграхан̣йа̄м̣ ча̄турбхадра каква̄тхах̣ гуд̣ӯчйативиш̣а̄ш́ун̣т̣хӣмустаих̣ ква̄тхах̣ кр̣то джайет а̄ма̄нуш̣акта̄м̣ грахан̣ӣм̣ гра̄хӣ па̄чанадӣпанах̣

सर्वातिसारेष्विन्द्र यवादिक्वाथः यवधान्यपटोलानां क्वाथः सक्षौद्र शर्करः योज्यः सर्वातिसारेषु बिल्वाम्रास्थिभवस्तथा

сарва̄тиса̄реш̣виндра йава̄диква̄тхах̣ йавадха̄нйапат̣ола̄на̄м̣ ква̄тхах̣ сакш̣аудра ш́аркарах̣ йоджйах̣ сарва̄тиса̄реш̣у билва̄мра̄стхибхавастатха̄

त्रिफला देवदारुश्च मुस्ता मूषकपर्णिका शिग्रुरेतैः कृतः क्वाथः पिप्पलीचूर्णसंयुतः

трипхала̄ девада̄руш́ча муста̄ мӯш̣акапарн̣ика̄ ш́игруретаих̣ кр̣тах̣ ква̄тхах̣ пиппалӣчӯрн̣асам̣йутах̣

विडङ्गचूर्णयुक्तश्च कृमिघ्नःकृमिरोगहा

вид̣ан̇гачӯрн̣айукташ́ча кр̣мигхнах̣кр̣мирогаха̄

जयेन्मधुयुतः क्वाथः कामलां पाण्डुतां तथा

джайенмадхуйутах̣ ква̄тхах̣ ка̄мала̄м̣ па̄н̣д̣ута̄м̣ татха̄

पाण्डुशोथादौ पुनर्नवादिक्वाथः पुनर्नवाऽभयानिम्बदार्वीतिक्तापटोलकैः

па̄н̣д̣уш́отха̄дау пунарнава̄диква̄тхах̣ пунарнава̄'бхайа̄нимбада̄рвӣтикта̄пат̣олакаих̣

गुडूचीनागरयुतैः क्वाथो गोमूत्रसंयुतः पाण्डुकासोदरश्वासशूलसर्वाङ्गशोथहा

гуд̣ӯчӣна̄гарайутаих̣ ква̄тхо гомӯтрасам̣йутах̣ па̄н̣д̣ука̄содараш́ва̄саш́ӯласарва̄н̇гаш́отхаха̄

वासाद्रा क्षाऽभयाक्वाथः पीतः सक्षौद्र शर्करः निहन्ति रक्तपित्तार्त्तिश्वासकासान्सुदारुणान्

ва̄са̄дра̄ кш̣а̄'бхайа̄ква̄тхах̣ пӣтах̣ сакш̣аудра ш́аркарах̣ ниханти рактапитта̄рттиш́ва̄сака̄са̄нсуда̄рун̣а̄н

रक्तपित्तक्षयं कासं श्लेष्मपित्तज्वरं तथा केवलो वासकक्वाथः पीतः क्षौद्रे ण नाशयेत्

рактапиттакш̣айам̣ ка̄сам̣ ш́леш̣мапиттаджварам̣ татха̄ кевало ва̄сакаква̄тхах̣ пӣтах̣ кш̣аудре н̣а на̄ш́айет

वासाक्षुद्रा ऽमृताक्वाथः क्षौद्रे ण ज्वरकासहा कासघ्नःपिप्पलीचूर्णयुक्तः क्षुद्रा शृतस्तथा

ва̄са̄кш̣удра̄ 'мр̣та̄ква̄тхах̣ кш̣аудре н̣а джварака̄саха̄ ка̄сагхнах̣пиппалӣчӯрн̣айуктах̣ кш̣удра̄ ш́р̣тастатха̄

श्वासकासयोः क्षुद्रा दिक्वाथः क्षुद्रा कुलत्थवासाभिर्नागरेण च साधितः क्वाथः पुष्करचूर्णाढ्य श्वासकासौ निवारयेत्

ш́ва̄сака̄сайох̣ кш̣удра̄ диква̄тхах̣ кш̣удра̄ кулаттхава̄са̄бхирна̄гарен̣а ча са̄дхитах̣ ква̄тхах̣ пуш̣карачӯрн̣а̄д̣хйа ш́ва̄сака̄сау нива̄райет

रेणुकापिप्पलीक्वाथो हिङ्गुकल्केन संयुतः पानादेव हि पञ्चापि हिक्कां नाशयति क्षणात्

рен̣ука̄пиппалӣква̄тхо хин̇гукалкена сам̣йутах̣ па̄на̄дева хи пан̃ча̄пи хикка̄м̣ на̄ш́айати кш̣ан̣а̄т

बिल्वत्वचोगुडूच्या वा क्वाथः क्षौद्रे ण संयुतः जयेत्त्रिदोषजां छर्दिं पर्पटः पित्तजां तथा

билватвачогуд̣ӯчйа̄ ва̄ ква̄тхах̣ кш̣аудре н̣а сам̣йутах̣ джайеттридош̣аджа̄м̣ чхардим̣ парпат̣ах̣ питтаджа̄м̣ татха̄

हिङ्गुपुष्करचूर्णाढ्यं दशमूलशृतं जयेत् गृध्रसीं केवलः क्वाथः शेफालीपत्रजस्तथा

хин̇гупуш̣карачӯрн̣а̄д̣хйам̣ даш́амӯлаш́р̣там̣ джайет гр̣дхрасӣм̣ кевалах̣ ква̄тхах̣ ш́епха̄лӣпатраджастатха̄

सप्तधातुगतवाते रास्नापञ्चकक्वाथः रास्नाऽमृतामहादारुनागरैरण्डजैः शृतम् सप्तधातुगते वाते सामे सर्वाङ्गजे पिबेत्

саптадха̄тугатава̄те ра̄сна̄пан̃чакаква̄тхах̣ ра̄сна̄'мр̣та̄маха̄да̄руна̄гараиран̣д̣аджаих̣ ш́р̣там саптадха̄тугате ва̄те са̄ме сарва̄н̇гадже пибет

जङ्घावातादौ रास्नासप्तकक्वाथः रास्नागोक्षुरकैरण्डदेवदारुपुनर्नवा गुडूच्यारग्वधश्चैव क्वाथमेषां विपाचयेत्

джан̇гха̄ва̄та̄дау ра̄сна̄саптакаква̄тхах̣ ра̄сна̄гокш̣уракаиран̣д̣адевада̄рупунарнава̄ гуд̣ӯчйа̄рагвадхаш́чаива ква̄тхамеш̣а̄м̣ випа̄чайет

शुण्ठीचूर्णेन संयुक्तं पिबेज्जङ्घाकटीग्रहे पार्श्वपृष्ठोरुपीडायामामवाते सुदुस्तरे

ш́ун̣т̣хӣчӯрн̣ена сам̣йуктам̣ пибеджджан̇гха̄кат̣ӣграхе па̄рш́вапр̣ш̣т̣хорупӣд̣а̄йа̄ма̄мава̄те судустаре

सर्ववातरोगे महारास्नादिक्वाथः रास्ना द्विगुणभागा स्यादेकभागास्ततः परे धन्वयासबलैरण्डदेवदारुशटीवचाः

сарвава̄тароге маха̄ра̄сна̄диква̄тхах̣ ра̄сна̄ двигун̣абха̄га̄ сйа̄декабха̄га̄статах̣ паре дханвайа̄сабалаиран̣д̣адевада̄руш́ат̣ӣвача̄х̣

वासको नागरं पथ्या चव्या मुस्ता पुनर्नवा गुडूची वृद्धदारुश्च शतपुष्पा च गोक्षुरः

ва̄сако на̄гарам̣ патхйа̄ чавйа̄ муста̄ пунарнава̄ гуд̣ӯчӣ вр̣ддхада̄руш́ча ш́атапуш̣па̄ ча гокш̣урах̣

अश्वगन्धा प्रतिविषा कृतमालः शतावरी कृष्णा सहचरश्चैव धान्यकं बृहतीद्वयम्

аш́вагандха̄ пративиш̣а̄ кр̣тама̄лах̣ ш́ата̄варӣ кр̣ш̣н̣а̄ сахачараш́чаива дха̄нйакам̣ бр̣хатӣдвайам

एभिः कृतं पिबेत्क्वाथं शुण्ठीचूर्णेन संयुतम् कृष्णाचूर्णेन वा योगराजगुग्गुलुनाऽथवा

ебхих̣ кр̣там̣ пибетква̄тхам̣ ш́ун̣т̣хӣчӯрн̣ена сам̣йутам кр̣ш̣н̣а̄чӯрн̣ена ва̄ йогара̄джагуггулуна̄'тхава̄

अजमोदादिना वाऽपि तैलेनैरण्डजेन वा सर्वाङ्गकम्पे कुब्जत्वे पक्षाघातेऽवबाहुके

аджамода̄дина̄ ва̄'пи таиленаиран̣д̣аджена ва̄ сарва̄н̇гакампе кубджатве пакш̣а̄гха̄те'ваба̄хуке

गृध्रस्यामामवाते च श्लीपदे चापतानके अन्त्रवृद्धौ तथाऽध्माने जङ्घाजानुगतेऽदिते

гр̣дхрасйа̄ма̄мава̄те ча ш́лӣпаде ча̄пата̄наке антравр̣ддхау татха̄'дхма̄не джан̇гха̄джа̄нугате'дите

शुक्रामये मेढ्ररोगे वन्ध्यायोन्यामयेषु च महारास्नादिराख्यातो ब्रह्मणा गर्भकारणम्

ш́укра̄майе мед̣храроге вандхйа̄йонйа̄майеш̣у ча маха̄ра̄сна̄дира̄кхйа̄то брахман̣а̄ гарбхака̄ран̣ам

स्तनादिगतवाते एरण्डसप्तकक्वाथः एरण्डो बीजपूरश्च गोक्षुरो बृहतीद्वयम् अश्मभेदस्तथा बिल्व एतन्मूलैः कृतः शृतः

стана̄дигатава̄те еран̣д̣асаптакаква̄тхах̣ еран̣д̣о бӣджапӯраш́ча гокш̣уро бр̣хатӣдвайам аш́мабхедастатха̄ билва етанмӯлаих̣ кр̣тах̣ ш́р̣тах̣

एरण्डतैलहिङ्ग्वाढ्यः सयवक्षारसैन्धवः स्तनस्कन्धकटी मेढ्रहृदयोत्थां व्यथां जयेत्

еран̣д̣атаилахин̇гва̄д̣хйах̣ сайавакш̣а̄расаиндхавах̣ станаскандхакат̣ӣ мед̣храхр̣дайоттха̄м̣ вйатха̄м̣ джайет

वातशूले नागरादीन्द्र यवयोः क्वाथौ नागरैरण्डजः क्वाथः क्वाथ इन्द्र यवस्य च हिंगुसौवर्चलोपेतो वातशूलनिवारणः

ва̄таш́ӯле на̄гара̄дӣндра йавайох̣ ква̄тхау на̄гараиран̣д̣аджах̣ ква̄тхах̣ ква̄тха индра йавасйа ча хим̣гусауварчалопето ва̄таш́ӯланива̄ран̣ах̣

100

त्रिफलाऽरग्वधक्वाथः शर्कराक्षौद्र संयुतः रक्तपित्तहरो दाहपित्तशूलनिवारणः

трипхала̄'рагвадхаква̄тхах̣ ш́аркара̄кш̣аудра сам̣йутах̣ рактапиттахаро да̄хапитташ́ӯланива̄ран̣ах̣

101

एरण्डमूलं द्विपलं जलेऽष्टगुणिते पचेत् तत्क्वाथो यावशूकाढ्यः पार्श्वहृत्कफशूलहा

еран̣д̣амӯлам̣ двипалам̣ джале'ш̣т̣агун̣ите пачет татква̄тхо йа̄ваш́ӯка̄д̣хйах̣ па̄рш́вахр̣ткапхаш́ӯлаха̄

102

दशमूलकृतः क्वाथः सयवक्षारसैन्धवः हृद्रो गगुल्मशूलानि कासं श्वासं च नाशयेत्

даш́амӯлакр̣тах̣ ква̄тхах̣ сайавакш̣а̄расаиндхавах̣ хр̣дро гагулмаш́ӯла̄ни ка̄сам̣ ш́ва̄сам̣ ча на̄ш́айет

103

मूत्रकृच्छ्रादौ हरीतक्यादिक्वाथः हरीतकीदुरालम्भाकृतमालकगोक्षुरैः पाषाणभेदसहितैः क्वाथो माक्षिकसंयुतः विबन्धे मूत्रकृच्छ्रे च सदाहे सरुजे हितः

мӯтракр̣ччхра̄дау харӣтакйа̄диква̄тхах̣ харӣтакӣдура̄ламбха̄кр̣тама̄лакагокш̣ураих̣ па̄ш̣а̄н̣абхедасахитаих̣ ква̄тхо ма̄кш̣икасам̣йутах̣ вибандхе мӯтракр̣ччхре ча сада̄хе сарудже хитах̣

104

अश्मरीरोगादौ वीरतर्वादिगणक्वाथः वीरतरुर्वृक्षवन्दा काशः सहचरत्रयम् कुशद्वयं नलो गुन्द्रा बकपुष्पोऽग्निमन्थकः

аш́марӣрога̄дау вӣратарва̄диган̣аква̄тхах̣ вӣратарурвр̣кш̣аванда̄ ка̄ш́ах̣ сахачаратрайам куш́адвайам̣ нало гундра̄ бакапуш̣по'гнимантхаках̣

105

मूर्वा पाषाणभेदश्च स्योनाको गोक्षुरस्तथा अपामार्गश्च कमलं ब्राह्मी चेति गणो वरः

мӯрва̄ па̄ш̣а̄н̣абхедаш́ча сйона̄ко гокш̣урастатха̄ апа̄ма̄ргаш́ча камалам̣ бра̄хмӣ чети ган̣о варах̣

106

वीरतर्वादिरित्युक्तः शर्कराऽश्मरिकृच्छ्रहा मूत्राघातं वायुरोगान्नाशयेन्निखिलानपि

вӣратарва̄диритйуктах̣ ш́аркара̄'ш́марикр̣ччхраха̄ мӯтра̄гха̄там̣ ва̄йурога̄нна̄ш́айенникхила̄напи

107

शर्कराऽश्मर्यादौ एलादिक्वाथः एलामधुकगोकण्टरेणुकैरण्डवासकाः

ш́аркара̄'ш́марйа̄дау ела̄диква̄тхах̣ ела̄мадхукагокан̣т̣арен̣укаиран̣д̣ава̄сака̄х̣

108

कृष्णाऽश्मभेदसहिताः क्वाथ एषां सुसाधितः शिलाजतुयुतः पेयः शर्कराऽश्मरिकृच्छ्रहा

кр̣ш̣н̣а̄'ш́мабхедасахита̄х̣ ква̄тха еш̣а̄м̣ суса̄дхитах̣ ш́ила̄джатуйутах̣ пейах̣ ш́аркара̄'ш́марикр̣ччхраха̄

109

मूत्रकृच्छ्रादौ गोक्षुरक्वाथः समूलगोक्षुरक्वाथः सितामाक्षिकसंयुतः नाशयेन्मूत्रकृच्छ्राणि तथा चोष्णसमीरणम्

мӯтракр̣ччхра̄дау гокш̣ураква̄тхах̣ самӯлагокш̣ураква̄тхах̣ сита̄ма̄кш̣икасам̣йутах̣ на̄ш́айенмӯтракр̣ччхра̄н̣и татха̄ чош̣н̣асамӣран̣ам

110

वरादार्व्यब्ददारूणां क्वाथः क्षौद्रे ण मेहहा वत्सकत्रिफलादार्वीमुस्तको बीजकस्तथा

вара̄да̄рвйабдада̄рӯн̣а̄м̣ ква̄тхах̣ кш̣аудре н̣а мехаха̄ ватсакатрипхала̄да̄рвӣмустако бӣджакастатха̄

111

फलत्रिकाब्ददार्वीणां विशालायाः शृतं पिबेत् निशाकल्कयुतं सर्वप्रमेहविनिवृत्तये

пхалатрика̄бдада̄рвӣн̣а̄м̣ виш́а̄ла̄йа̄х̣ ш́р̣там̣ пибет ниш́а̄калкайутам̣ сарвапрамехавинивр̣ттайе

112

दार्वी रसाञ्जनं मुस्तं भल्लातः श्रीफलं वृषः कैरातश्च पिबेदेषां क्वाथं शीतं समाक्षिकम् जयेत्सशूलं प्रदरं पीतश्वेतासितारुणम्

да̄рвӣ раса̄н̃джанам̣ мустам̣ бхалла̄тах̣ ш́рӣпхалам̣ вр̣ш̣ах̣ каира̄таш́ча пибедеш̣а̄м̣ ква̄тхам̣ ш́ӣтам̣ сама̄кш̣икам джайетсаш́ӯлам̣ прадарам̣ пӣташ́вета̄сита̄рун̣ам

113

योनिरोगव्रणादौ न्यग्रोधादिक्वाथः न्यग्रोधप्लक्षकोशाम्रवेतसा बदरी तुणिः मधुयष्टी प्रियालश्च लोध्रद्वयमुदुम्बरः

йонирогавран̣а̄дау нйагродха̄диква̄тхах̣ нйагродхаплакш̣акош́а̄мраветаса̄ бадарӣ тун̣их̣ мадхуйаш̣т̣ӣ прийа̄лаш́ча лодхрадвайамудумбарах̣

114

पिप्पलश्च मधूकश्च तथा पारिसपिप्पलः शल्लकी तिन्दुकी जम्बूद्वयमाम्रतरुः शिवा

пиппалаш́ча мадхӯкаш́ча татха̄ па̄рисапиппалах̣ ш́аллакӣ тиндукӣ джамбӯдвайама̄мратарух̣ ш́ива̄

115

कदम्बककुभौ चैव भल्लातकफलानि च न्यग्रोधादिगणक्वाथं यथालाभं च कारयेत्

кадамбакакубхау чаива бхалла̄такапхала̄ни ча нйагродха̄диган̣аква̄тхам̣ йатха̄ла̄бхам̣ ча ка̄райет

116

अयं क्वाथो महाग्राही व्रण्यो भग्नं च साधयेत् योनिदोषहरो दाहमेदोमेहविषापहः

айам̣ ква̄тхо маха̄гра̄хӣ вран̣йо бхагнам̣ ча са̄дхайет йонидош̣ахаро да̄хамедомехавиш̣а̄пахах̣

117

बिल्वोऽग्निमन्थः स्योनाकः काश्मरी पाटला तथा क्वाथ एषां जयेन्मेदोदोषं क्षौद्रे ण संयुतः

билво'гнимантхах̣ сйона̄ках̣ ка̄ш́марӣ па̄т̣ала̄ татха̄ ква̄тха еш̣а̄м̣ джайенмедодош̣ам̣ кш̣аудре н̣а сам̣йутах̣

118

क्षौद्रे ण त्रिफलाक्वाथः पीतो मेदोहरः स्मृतः शीतीभूतं तथोष्णाम्बु मेदोहृत्क्षौद्र संयुतम्

кш̣аудре н̣а трипхала̄ква̄тхах̣ пӣто медохарах̣ смр̣тах̣ ш́ӣтӣбхӯтам̣ татхош̣н̣а̄мбу медохр̣ткш̣аудра сам̣йутам

119

चव्यचित्रकविश्वानां साधितो देवदारुणा क्वाथस्त्रिवृच्चूर्णयुतो गोमूत्रेणोदराञ्जयेत्

чавйачитракавиш́ва̄на̄м̣ са̄дхито девада̄рун̣а̄ ква̄тхастривр̣ччӯрн̣айуто гомӯтрен̣одара̄н̃джайет

120

गोमूत्रगुग्गुलुयुतः क्वाथः शोथोदरापहः

гомӯтрагуггулуйутах̣ ква̄тхах̣ ш́отходара̄пахах̣

121

यकृत्प्लीहगुल्मोदरे पथ्याऽदिक्वाथः पथ्यारोहितकक्वाथं यवक्षारकणायुतम् पिबेत्प्रातर्यकृत्प्लीहगुल्मोदरनिवृत्तये

йакр̣тплӣхагулмодаре патхйа̄'диква̄тхах̣ патхйа̄рохитакаква̄тхам̣ йавакш̣а̄ракан̣а̄йутам пибетпра̄тарйакр̣тплӣхагулмодаранивр̣ттайе

122

पुनर्नवा दारुनिशा निशा शुण्ठी हरीतकी

пунарнава̄ да̄руниш́а̄ ниш́а̄ ш́ун̣т̣хӣ харӣтакӣ

123

गुडूची चित्रको भार्ङ्गी देवदारु च तैः शृतः पाणिपादोदरमुखप्राप्तं शोफं निवारयेत्

гуд̣ӯчӣ читрако бха̄рн̇гӣ девада̄ру ча таих̣ ш́р̣тах̣ па̄н̣ипа̄додарамукхапра̄птам̣ ш́опхам̣ нива̄райет

124

फलत्रिकोद्भवं क्वाथं गोमूत्रेणैव पाययेत् वातश्लेष्मकृतं हन्ति शोथं वृषणसम्भवम्

пхалатрикодбхавам̣ ква̄тхам̣ гомӯтрен̣аива па̄йайет ва̄таш́леш̣макр̣там̣ ханти ш́отхам̣ вр̣ш̣ан̣асамбхавам

125

रास्नाऽमृताबलायष्टीगोकण्टैरण्डजः शृतः एरण्डतैलसंयुक्तो वृद्धिमन्त्रभवां जयेत्

ра̄сна̄'мр̣та̄бала̄йаш̣т̣ӣгокан̣т̣аиран̣д̣аджах̣ ш́р̣тах̣ еран̣д̣атаиласам̣йукто вр̣ддхимантрабхава̄м̣ джайет

126

गण्डामालायां काञ्चनारत्वक्क्वाथः काञ्चनारत्वचः क्वाथः शुण्ठीचूर्णेन नाशयेत् गण्डमालां तथा क्वाथः क्षौद्रे ण वरुणत्वचः

ган̣д̣а̄ма̄ла̄йа̄м̣ ка̄н̃чана̄ратвакква̄тхах̣ ка̄н̃чана̄ратвачах̣ ква̄тхах̣ ш́ун̣т̣хӣчӯрн̣ена на̄ш́айет ган̣д̣ама̄ла̄м̣ татха̄ ква̄тхах̣ кш̣аудре н̣а варун̣атвачах̣

127

श्लीपदमेदोरोगयोः शाखोटकत्वक्क्वाथः शाखोटवल्कलक्वाथं गोम्रूत्रेण युतं पिबेत् श्लीपदानां विनाशाय मेदोदोषनिवृत्तये

ш́лӣпадамедорогайох̣ ш́а̄кхот̣акатвакква̄тхах̣ ш́а̄кхот̣авалкалаква̄тхам̣ гомрӯтрен̣а йутам̣ пибет ш́лӣпада̄на̄м̣ вина̄ш́а̄йа медодош̣анивр̣ттайе

128

पुनर्नवावरुणयोः क्वाथोऽन्तर्विद्र धीञ्जयेत् तथा शिग्रुभवः क्वाथो हिङ्गुसैन्धवसंयुतः

пунарнава̄варун̣айох̣ ква̄тхо'нтарвидра дхӣн̃джайет татха̄ ш́игрубхавах̣ ква̄тхо хин̇гусаиндхавасам̣йутах̣

129

अपक्वान्तर्विद्र धौ वरुणादिगणक्वाथः वरुणादिगणक्वाथमपक्वे मध्यविद्र धौ ऊषकादिरजोयुक्तं पिबेच्छमनहेतवे

апаква̄нтарвидра дхау варун̣а̄диган̣аква̄тхах̣ варун̣а̄диган̣аква̄тхамапакве мадхйавидра дхау ӯш̣ака̄дираджойуктам̣ пибеччхаманахетаве

130

वरुणो बकपुष्पश्च बिल्वापामार्गचित्रकाः अग्निमन्थद्वयं शिग्रुद्वयं च बृहतीद्वयम्

варун̣о бакапуш̣паш́ча билва̄па̄ма̄ргачитрака̄х̣ агнимантхадвайам̣ ш́игрудвайам̣ ча бр̣хатӣдвайам

131

सैरेयकत्रयं मूर्वा मेषशृङ्गी किरातकः अजशृङ्गी च बिम्बी च करञ्जश्च शतावरी

саирейакатрайам̣ мӯрва̄ меш̣аш́р̣н̇гӣ кира̄таках̣ аджаш́р̣н̇гӣ ча бимбӣ ча каран̃джаш́ча ш́ата̄варӣ

132

वरुणादिगणक्वाथः कफमेदोहरः स्मृतः हन्ति गुल्मं शिरः शूलन्तथाभ्यन्तरविद्र धीन्

варун̣а̄диган̣аква̄тхах̣ капхамедохарах̣ смр̣тах̣ ханти гулмам̣ ш́ирах̣ ш́ӯлантатха̄бхйантаравидра дхӣн

133

खदिरत्रिफलाक्वाथो महिषीघृतसंयुतः विडङ्गचूर्णयुक्तश्च भगन्दरविनाशनः

кхадиратрипхала̄ква̄тхо махиш̣ӣгхр̣тасам̣йутах̣ вид̣ан̇гачӯрн̣айукташ́ча бхагандаравина̄ш́анах̣

134

क्वाथः पीतो जयेत्सर्वानुपदंशान्सगुग्गुलुः

ква̄тхах̣ пӣто джайетсарва̄нупадам̣ш́а̄нсагуггулух̣

135

अमृतैरण्डवासानां क्वाथ एरण्डतैलयुक् पीतः सर्वाङ्गसञ्च्रारिवातरक्तं जयेद् ध्रुवम्

амр̣таиран̣д̣ава̄са̄на̄м̣ ква̄тха еран̣д̣атаилайук пӣтах̣ сарва̄н̇гасан̃чра̄рива̄тарактам̣ джайед дхрувам

136

पटोलं त्रिफला तिक्ता गुडूची च शतावरी एतत्क्वाथो जयेत्पीतो वातास्रं दाहसंयुतम्

пат̣олам̣ трипхала̄ тикта̄ гуд̣ӯчӣ ча ш́ата̄варӣ етатква̄тхо джайетпӣто ва̄та̄срам̣ да̄хасам̣йутам

137

श्वेतकुष्ठेऽवल्गुजचूर्णयुग्धात्र्! यादिक्वाथः क्वाथोऽवल्गुजचूर्णाढ्यो धात्रीखदिरसारयोः जयेत्सुशीलितो नित्यं श्वित्रं पथ्याशिनां नृणाम्

ш́ветакуш̣т̣хе'валгуджачӯрн̣айугдха̄тр! йа̄диква̄тхах̣ ква̄тхо'валгуджачӯрн̣а̄д̣хйо дха̄трӣкхадираса̄райох̣ джайетсуш́ӣлито нитйам̣ ш́витрам̣ патхйа̄ш́ина̄м̣ нр̣н̣а̄м

138

वातरक्तकुष्ठादौ लघुमञ्जिष्ठाऽदिक्वाथः मञ्जिष्ठा त्रिफला तिक्ता वचा दारुनिशाऽमृता निम्बश्चैषां कृतः क्वाथो वातरक्तविनाशनः पामाकपालिकाकुष्ठरक्तमण्डलजिन्मतः

ва̄тарактакуш̣т̣ха̄дау лагхуман̃джиш̣т̣ха̄'диква̄тхах̣ ман̃джиш̣т̣ха̄ трипхала̄ тикта̄ вача̄ да̄руниш́а̄'мр̣та̄ нимбаш́чаиш̣а̄м̣ кр̣тах̣ ква̄тхо ва̄тарактавина̄ш́анах̣ па̄ма̄капа̄лика̄куш̣т̣характаман̣д̣аладжинматах̣

139

सर्वकुष्ठे बृहन्मञ्जिष्ठादिक्वाथः मञ्जिष्ठामुस्तकुटजगुडूचीकुष्ठनागरैः भार्ङ्गीक्षुद्रा वचानिम्बनिशाद्वयफलत्रिकैः

сарвакуш̣т̣хе бр̣ханман̃джиш̣т̣ха̄диква̄тхах̣ ман̃джиш̣т̣ха̄мустакут̣аджагуд̣ӯчӣкуш̣т̣хана̄гараих̣ бха̄рн̇гӣкш̣удра̄ вача̄нимбаниш́а̄двайапхалатрикаих̣

140

शतावरीत्रायमाणाकृष्णेन्द्र यववासकैः

ш́ата̄варӣтра̄йама̄н̣а̄кр̣ш̣н̣ендра йавава̄сакаих̣

141

त्रिवृद्वरुणकैरातवाकुचीकृतमालकैः

тривр̣дварун̣акаира̄тава̄кучӣкр̣тама̄лакаих̣

142

इन्द्र वारुणिकानन्तासारिवापर्पटैः समैः

индра ва̄рун̣ика̄нанта̄са̄рива̄парпат̣аих̣ самаих̣

143

एमिः कृतं पिबेत्क्वाथं कणागुग्गुलुसंयुतम् अष्टादशसु कुष्ठेषु वातरक्तार्दिते तथा

емих̣ кр̣там̣ пибетква̄тхам̣ кан̣а̄гуггулусам̣йутам аш̣т̣а̄даш́асу куш̣т̣хеш̣у ва̄таракта̄рдите татха̄

144

उपदंशे श्लीपदे च प्रसुप्तौ पक्षघातके मेदोदोषे नेत्ररोगे मञ्जिष्ठादिः प्रशस्यते

упадам̣ш́е ш́лӣпаде ча прасуптау пакш̣агха̄таке медодош̣е нетрароге ман̃джиш̣т̣ха̄дих̣ праш́асйате

145

शिरोरोगे नेत्ररोगादौ च पथ्यादिषडङ्गक्वाथः पथ्याऽक्षधात्रीभूनिम्बनिशानिम्बामृतायुतैः

ш́иророге нетрарога̄дау ча патхйа̄диш̣ад̣ан̇гаква̄тхах̣ патхйа̄'кш̣адха̄трӣбхӯнимбаниш́а̄нимба̄мр̣та̄йутаих̣

146

कृतः क्वाथः षडङ्गोऽय सगुडः शीर्षशूलहृत् भ्रूशङ्खकर्णशूलानि तथाऽधशिरसो रुजम्

кр̣тах̣ ква̄тхах̣ ш̣ад̣ан̇го'йа сагуд̣ах̣ ш́ӣрш̣аш́ӯлахр̣т бхрӯш́ан̇кхакарн̣аш́ӯла̄ни татха̄'дхаш́ирасо руджам

147

सूर्यावर्त्तं शङ्खकं च दन्तपातं च तद्रुजम् नक्तान्ध्यं पटलं शुक्रं चक्षुःपीडां व्यपोहति

сӯрйа̄варттам̣ ш́ан̇кхакам̣ ча дантапа̄там̣ ча тадруджам накта̄ндхйам̣ пат̣алам̣ ш́украм̣ чакш̣ух̣пӣд̣а̄м̣ вйапохати

148

भूनिम्बनिम्बकटुकापटोलत्रिफलाऽम्बुदैः

бхӯнимбанимбакат̣ука̄пат̣олатрипхала̄'мбудаих̣

149

यवकालिङ्गकुटजैः क्वाथः सर्वाक्षिरोगहा वैस्वर्यं पीनसं श्वासं नाशयेदुरसः क्षतम्

йавака̄лин̇гакут̣аджаих̣ ква̄тхах̣ сарва̄кш̣ирогаха̄ ваисварйам̣ пӣнасам̣ ш́ва̄сам̣ на̄ш́айедурасах̣ кш̣атам

150

अमृतात्रिफलाक्वाथः पिप्पलीचूर्णसंयुतः सक्षौद्र ः! शीलितो नित्यं सर्वनेत्रव्यथां जयेत्

амр̣та̄трипхала̄ква̄тхах̣ пиппалӣчӯрн̣асам̣йутах̣ сакш̣аудра х̣! ш́ӣлито нитйам̣ сарванетравйатха̄м̣ джайет

151

व्रणक्षालनादौ पञ्चवल्कलक्वाथः अश्वत्थोदुम्बरप्लक्षवटवेतसजं शृतम् व्रणशोथोपदंशानां नाशनं क्षालनात्स्मृतम्

вран̣акш̣а̄лана̄дау пан̃чавалкалаква̄тхах̣ аш́ваттходумбараплакш̣ават̣аветасаджам̣ ш́р̣там вран̣аш́отхопадам̣ш́а̄на̄м̣ на̄ш́анам̣ кш̣а̄лана̄тсмр̣там

152

प्रमथ्या प्रोच्यते द्र व्यपलात्कल्कीकृताच्छृतात् तोयेऽष्टगुणिते यस्याः पानमाहुः पलद्वयम्

праматхйа̄ прочйате дра вйапала̄ткалкӣкр̣та̄ччхр̣та̄т тойе'ш̣т̣агун̣ите йасйа̄х̣ па̄нама̄хух̣ паладвайам

153

रक्तातिसारे मुस्तकादिप्रमथ्या मुस्तकेन्द्र यवैः सिद्धा प्रमथ्या द्विपलोन्मिता सुशीता मधुसंयुक्ता रक्तातीसारनाशिनी

ракта̄тиса̄ре мустака̄дипраматхйа̄ мустакендра йаваих̣ сиддха̄ праматхйа̄ двипалонмита̄ суш́ӣта̄ мадхусам̣йукта̄ ракта̄тӣса̄рана̄ш́инӣ

154

साध्यं चतुष्पलं द्र व्यं चतुःषष्टिपले जले तत्क्वाथेनार्धशिष्टेन यवागूं साधयेद्घनाम्

са̄дхйам̣ чатуш̣палам̣ дра вйам̣ чатух̣ш̣аш̣т̣ипале джале татква̄тхена̄рдхаш́иш̣т̣ена йава̄гӯм̣ са̄дхайедгхана̄м

155

आम्राम्रातकजम्बूत्वक्कषाये विपचेद् बुधः यवागूं शालिभिर्युक्तां तां भुक्त्वा ग्रहणीं जयेत्

а̄мра̄мра̄такаджамбӯтваккаш̣а̄йе випачед будхах̣ йава̄гӯм̣ ш́а̄либхирйукта̄м̣ та̄м̣ бхуктва̄ грахан̣ӣм̣ джайет

156

कल्कद्र व्यपलं शुण्ठी पिप्पली चार्धकार्षिकी वारिप्रस्थेन विपचेत्स द्र वो यूष उच्यते

калкадра вйапалам̣ ш́ун̣т̣хӣ пиппалӣ ча̄рдхака̄рш̣икӣ ва̄рипрастхена випачетса дра во йӯш̣а учйате

157

कुलत्थयवकोलैश्च मुद्गैर्मूलकग्रन्थिकैः शुण्ठीधान्याकयुक्तैश्च यूषः श्लेष्मानिलापहः

кулаттхайаваколаиш́ча мудгаирмӯлакагрантхикаих̣ ш́ун̣т̣хӣдха̄нйа̄кайуктаиш́ча йӯш̣ах̣ ш́леш̣ма̄нила̄пахах̣

158

सप्तमुष्टिक इत्येष सन्निपातज्वरं जयेत् आमवातहरः कण्ठहृद्वक्त्राणां विशोधनः

саптамуш̣т̣ика итйеш̣а саннипа̄таджварам̣ джайет а̄мава̄тахарах̣ кан̣т̣хахр̣двактра̄н̣а̄м̣ виш́одханах̣

159

क्षुण्णं द्र व्यपलं साध्यं चतुःषष्टिपले जले अर्द्धशिष्टं च तद्देयं पाने भक्तादिसंविधौ

кш̣ун̣н̣ам̣ дра вйапалам̣ са̄дхйам̣ чатух̣ш̣аш̣т̣ипале джале арддхаш́иш̣т̣ам̣ ча таддейам̣ па̄не бхакта̄дисам̣видхау

160

जलं शृतं हिमं पेयं पिपासाज्वरनाशनम्

джалам̣ ш́р̣там̣ химам̣ пейам̣ пипа̄са̄джварана̄ш́анам

161

अष्टमेनांशशेषेण चतुर्थेनार्धकेन वा अथवा क्वथनेनैव सिद्धमुष्णोदकं वदेत्

аш̣т̣амена̄м̣ш́аш́еш̣ен̣а чатуртхена̄рдхакена ва̄ атхава̄ кватханенаива сиддхамуш̣н̣одакам̣ вадет

162

श्लेष्मामवातमेदोघ्नं बस्तिशोधनदीपनम् कासश्वासज्वरहरं पीतमुष्णोदकं निशि

ш́леш̣ма̄мава̄тамедогхнам̣ бастиш́одханадӣпанам ка̄саш́ва̄саджварахарам̣ пӣтамуш̣н̣одакам̣ ниш́и

163

क्षीरमष्टगुणं द्र व्यात्क्षीरान्नीरं चतुर्गुणम् क्षीरावशेषं तत्पीतं शूलमामोद्भवं जयेत्

кш̣ӣрамаш̣т̣агун̣ам̣ дра вйа̄ткш̣ӣра̄ннӣрам̣ чатургун̣ам кш̣ӣра̄ваш́еш̣ам̣ татпӣтам̣ ш́ӯлама̄модбхавам̣ джайет

164

सिर्वज्वराणां जीर्णानां क्षीरं भैषज्यमुत्तमम् श्वासात्कासाच्छिरः शूलात्पार्श्वशूलात्सपीनसात् मुच्यते ज्वरितः पीत्वा पञ्चमूलीशृतं पयः

сирваджвара̄н̣а̄м̣ джӣрн̣а̄на̄м̣ кш̣ӣрам̣ бхаиш̣аджйамуттамам ш́ва̄са̄тка̄са̄ччхирах̣ ш́ӯла̄тпа̄рш́ваш́ӯла̄тсапӣнаса̄т мучйате джваритах̣ пӣтва̄ пан̃чамӯлӣш́р̣там̣ пайах̣

165

वर्चोमूत्रविबन्धघ्नं कफज्वरहरं पयः

варчомӯтравибандхагхнам̣ капхаджварахарам̣ пайах̣

166

अन्नप्रक्रिया तत्र यवागूकृशरासाधनविधिः अथान्नप्रक्रियाऽत्रैव प्रोच्यते नातिविस्तरा यवागूः षड्गुणजले सिद्धा स्यात्कृशरा घना

аннапракрийа̄ татра йава̄гӯкр̣ш́ара̄са̄дханавидхих̣ атха̄ннапракрийа̄'траива прочйате на̄тивистара̄ йава̄гӯх̣ ш̣ад̣гун̣аджале сиддха̄ сйа̄ткр̣ш́ара̄ гхана̄

167

तण्डुलैर्मुद्गमाषैश्च तिलैर्वा साधिता हिता यवागूर्ग्राहिणीबल्या तर्पणी वातनाशिनी

тан̣д̣улаирмудгама̄ш̣аиш́ча тилаирва̄ са̄дхита̄ хита̄ йава̄гӯргра̄хин̣ӣбалйа̄ тарпан̣ӣ ва̄тана̄ш́инӣ

168

विलेपी घनसिक्था स्यात्सिद्धा नीरे चतुर्गुणे बृंहणी तर्पणी हृद्या मधुरा पित्तनाशिनी

вилепӣ гханасиктха̄ сйа̄тсиддха̄ нӣре чатургун̣е бр̣м̣хан̣ӣ тарпан̣ӣ хр̣дйа̄ мадхура̄ питтана̄ш́инӣ

169

द्र वाधिका स्वल्पसिक्था चतुर्दशगुणे जले सिद्धा पेया बुधैर्ज्ञेया यूषः किञ्चिद् घनः स्मृतः

дра ва̄дхика̄ свалпасиктха̄ чатурдаш́агун̣е джале сиддха̄ пейа̄ будхаирджн̃ейа̄ йӯш̣ах̣ кин̃чид гханах̣ смр̣тах̣

170

पेया लघुतराज्ञेया ग्राहिणी धातुपुष्टिदा यूषो बल्यस्ततः कण्ठ्यो लघुपाकः कफापहः

пейа̄ лагхутара̄джн̃ейа̄ гра̄хин̣ӣ дха̄тупуш̣т̣ида̄ йӯш̣о балйастатах̣ кан̣т̣хйо лагхупа̄ках̣ капха̄пахах̣

171

जले चतुर्दशगुणे तण्डुलानां चतुष्पलम् विपचेत्स्रावयेन्मण्डं स भक्तो मधुरो लघुः

джале чатурдаш́агун̣е тан̣д̣ула̄на̄м̣ чатуш̣палам випачетсра̄вайенман̣д̣ам̣ са бхакто мадхуро лагхух̣

172

नीरे चतुर्दशगुणे सिद्धो मण्डस्त्वसिक्थकः शुण्ठीसैन्धवसंयुक्तः पाचनो दीपनः परः

нӣре чатурдаш́агун̣е сиддхо ман̣д̣аствасиктхаках̣ ш́ун̣т̣хӣсаиндхавасам̣йуктах̣ па̄чано дӣпанах̣ парах̣

173

भृष्टश्च हिङ्गुतैलाभ्यां स मण्डोऽष्टगुणः स्मृतः

бхр̣ш̣т̣аш́ча хин̇гутаила̄бхйа̄м̣ са ман̣д̣о'ш̣т̣агун̣ах̣ смр̣тах̣

174

दीपनः प्राणदो बस्तिशोधनो रक्तवर्धनः ज्वरजित्सर्वदोषघ्नो मण्डोऽष्टगुण उच्यते

дӣпанах̣ пра̄н̣адо бастиш́одхано рактавардханах̣ джвараджитсарвадош̣агхно ман̣д̣о'ш̣т̣агун̣а учйате

175

सुकण्डितैस्तथा भृष्टैर्वाट्यमण्डो यवैर्भवेत् कफपित्तहरः कण्ठ्यो रक्तपित्तप्रसादनः

сукан̣д̣итаистатха̄ бхр̣ш̣т̣аирва̄т̣йаман̣д̣о йаваирбхавет капхапиттахарах̣ кан̣т̣хйо рактапиттапраса̄данах̣

176

लाजैर्वा तण्डुलैभृष्टैर्लाजमण्डः प्रकीर्त्तितः श्लेष्मपित्तहरो ग्राही पिपासाज्वरजिन्मतः

ла̄джаирва̄ тан̣д̣улаибхр̣ш̣т̣аирла̄джаман̣д̣ах̣ пракӣрттитах̣ ш́леш̣мапиттахаро гра̄хӣ пипа̄са̄джвараджинматах̣