Абхьянга видхи — масляный массаж | Уттаракханда

Шарангадхара-самхита · Уттаракханда · Глава 9 · 25 стихов

Абхьянга видхи — Масляный массаж

Абхьянга — ежедневный масляный массаж всего тела как часть Диначарьи (ежедневного режима). Описываются техника, масла по конституции и ожидаемые результаты.

अथ धूमपानविधिर्नाम नवमोऽध्यायः तत्र धूमसंख्या धूमस्तु षड्विधः प्रोक्तः शमनो बृंहणस्तथा रेचनः कासहा चैव वामनो व्रणधूपनः

атха дхӯмапа̄навидхирна̄ма навамо'дхйа̄йах̣ татра дхӯмасам̣кхйа̄ дхӯмасту ш̣ад̣видхах̣ проктах̣ ш́амано бр̣м̣хан̣астатха̄ речанах̣ ка̄саха̄ чаива ва̄мано вран̣адхӯпанах̣

शमनबृंहणरेचनधूमानां पर्यायाः शमनस्य तु पर्यायौ मध्यः प्रायोगिकस्तथा बृंहणस्यापि पर्यायौ स्नेहनो मृदुरेव च रेचनस्यापि पर्यायौ शोधनस्तीक्ष्ण एव च

ш́аманабр̣м̣хан̣аречанадхӯма̄на̄м̣ парйа̄йа̄х̣ ш́аманасйа ту парйа̄йау мадхйах̣ пра̄йогикастатха̄ бр̣м̣хан̣асйа̄пи парйа̄йау снехано мр̣дурева ча речанасйа̄пи парйа̄йау ш́одханастӣкш̣н̣а ева ча

अधूमार्हाश्च खल्वेते श्रान्तो भीतश्च दुःखितः

адхӯма̄рха̄ш́ча кхалвете ш́ра̄нто бхӣташ́ча дух̣кхитах̣

दत्तबस्तिर्विरिक्तश्च रात्रौ जागरितस्तथा पिपासितश्च दाहार्तस्तालुशोषी तथोदरी

даттабастирвирикташ́ча ра̄трау джа̄гаритастатха̄ пипа̄ситаш́ча да̄ха̄ртаста̄луш́ош̣ӣ татходарӣ

शिरोऽभितापी तिमिरी छर्द्याध्मानप्रपीडितः क्षतोरस्कः प्रमेहार्तः पाण्डुरोगी च गर्भिणी

ш́иро'бхита̄пӣ тимирӣ чхардйа̄дхма̄напрапӣд̣итах̣ кш̣аторасках̣ прамеха̄ртах̣ па̄н̣д̣урогӣ ча гарбхин̣ӣ

रूक्षः क्षीणोऽभ्यवहृतक्षीरक्षौद्र घृतासवः भुक्तान्नदधिमत्स्यश्च बालो वृद्धः कृशस्तथा

рӯкш̣ах̣ кш̣ӣн̣о'бхйавахр̣такш̣ӣракш̣аудра гхр̣та̄савах̣ бхукта̄ннададхиматсйаш́ча ба̄ло вр̣ддхах̣ кр̣ш́астатха̄

अकाले धूमपाने दोषस्तत्प्रतीकारश्च अकाले चातिपीतश्च धूमः कुर्यादुपद्र वान् तत्रेष्टं सर्पिषः पानं नावनाञ्जनतर्पणम्

ака̄ле дхӯмапа̄не дош̣астатпратӣка̄раш́ча ака̄ле ча̄типӣташ́ча дхӯмах̣ курйа̄дупадра ва̄н татреш̣т̣ам̣ сарпиш̣ах̣ па̄нам̣ на̄вана̄н̃джанатарпан̣ам

सर्पिरिक्षुरसं द्रा क्षां पयो वा शर्कराम्बु वा मधुराम्लौ रसौ वाऽपि शमनाय प्रदापयेत्

сарпирикш̣урасам̣ дра̄ кш̣а̄м̣ пайо ва̄ ш́аркара̄мбу ва̄ мадхура̄млау расау ва̄'пи ш́амана̄йа прада̄пайет

धूमस्तु द्वादशाद्वर्षाद् गृह्यतेऽशीतिकान्न च कासश्वासप्रतिश्यायान्मन्याहनुशिरोरुजः

дхӯмасту два̄даш́а̄дварш̣а̄д гр̣хйате'ш́ӣтика̄нна ча ка̄саш́ва̄сапратиш́йа̄йа̄нманйа̄хануш́ироруджах̣

वातश्लेष्मविकारांश्च हन्याद् धूमः सुयोजितः धूमप्रयोगात्पुरुषः प्रसन्नेन्द्रि यवाङ्मनाः दृढकेशद्विजश्मश्रुः सुगन्धिवदनो भवेत्

ва̄таш́леш̣мавика̄ра̄м̣ш́ча ханйа̄д дхӯмах̣ суйоджитах̣ дхӯмапрайога̄тпуруш̣ах̣ прасаннендри йава̄н̇мана̄х̣ др̣д̣хакеш́адвиджаш́маш́рух̣ сугандхивадано бхавет

धूमनाडी भवेत्तत्र त्रिखण्डा च त्रिपर्विका

дхӯмана̄д̣ӣ бхаветтатра трикхан̣д̣а̄ ча трипарвика̄

कनिष्ठिकापरीणाहा राजमाषागमान्तरा धूमनाडी भवेद्दीर्घा शमने रोगिणोऽङ्गुलैः

каниш̣т̣хика̄парӣн̣а̄ха̄ ра̄джама̄ш̣а̄гама̄нтара̄ дхӯмана̄д̣ӣ бхаведдӣргха̄ ш́амане рогин̣о'н̇гулаих̣

चत्वारिंशन्मितैस्तद्वद् द्वात्रिंशद्भिर्मृदौ मता तीक्ष्णे चतुर्विंशतिभिः कासघ्नी षोडशोन्मितैः

чатва̄рим̣ш́анмитаистадвад два̄трим̣ш́адбхирмр̣дау мата̄ тӣкш̣н̣е чатурвим̣ш́атибхих̣ ка̄сагхнӣ ш̣од̣аш́онмитаих̣

दशाङ्गुलैर्वामनीये तथा स्याद् व्रणनाडिका कलायमण्डलस्थूला कुलत्थागमरन्ध्रिका

даш́а̄н̇гулаирва̄манӣйе татха̄ сйа̄д вран̣ана̄д̣ика̄ кала̄йаман̣д̣аластхӯла̄ кулаттха̄гамарандхрика̄

अथेषिकां प्रलिम्पेच्च सुश्लक्ष्णां द्वादशाङ्गुलाम् धूमद्र व्यस्य कल्केन लेपश्चाष्टाङ्गुलः स्मृतः

атхеш̣ика̄м̣ пралимпечча суш́лакш̣н̣а̄м̣ два̄даш́а̄н̇гула̄м дхӯмадра вйасйа калкена лепаш́ча̄ш̣т̣а̄н̇гулах̣ смр̣тах̣

कल्कं कर्षमितं लिप्त्वा छायाशुष्कं च कारयेत् ईषिकामपनीयाथ स्नेहाक्तां वर्त्तिमादरात्

калкам̣ карш̣амитам̣ липтва̄ чха̄йа̄ш́уш̣кам̣ ча ка̄райет ӣш̣ика̄мапанӣйа̄тха снеха̄кта̄м̣ варттима̄дара̄т

अङ्गारैर्दीपितां कृत्वा धृत्वा नेत्रस्य रन्ध्रके वदनेन पिबेद् धूमं वदनेनैव सन्त्यजेत्

ан̇га̄раирдӣпита̄м̣ кр̣тва̄ дхр̣тва̄ нетрасйа рандхраке ваданена пибед дхӯмам̣ ваданенаива сантйаджет

नासिकाभ्यां ततः पीत्वा मुखेनैव वमेत्सुधीः शरावसम्पुटे क्षिप्त्वा कल्कमङ्गारदीपितम् छिद्रे नेत्रं निवेश्याथ व्रणं तेनैव धूपयेत्

на̄сика̄бхйа̄м̣ татах̣ пӣтва̄ мукхенаива ваметсудхӣх̣ ш́ара̄васампут̣е кш̣иптва̄ калкаман̇га̄радӣпитам чхидре нетрам̣ нивеш́йа̄тха вран̣ам̣ тенаива дхӯпайет

एलादिकल्कं शमने स्निग्धं सर्जरसं मृदौ रेचने तीक्ष्णकल्कं च कासघ्नं क्षुद्रि कोषणम्

ела̄дикалкам̣ ш́амане снигдхам̣ сарджарасам̣ мр̣дау речане тӣкш̣н̣акалкам̣ ча ка̄сагхнам̣ кш̣удри кош̣ан̣ам

वामने स्नायुचर्माद्यं दद्याद् धूमस्य पानकम् व्रणे निम्बवचाद्यं च धूपनं सम्प्रशस्यते

ва̄мане сна̄йучарма̄дйам̣ дадйа̄д дхӯмасйа па̄накам вран̣е нимбавача̄дйам̣ ча дхӯпанам̣ сампраш́асйате

अन्येऽपि धूमा गेहेषु कर्तव्या रोगशान्तये

анйе'пи дхӯма̄ гехеш̣у картавйа̄ рогаш́а̄нтайе

मयूरपिच्छं निम्बस्य पत्राणि बृहतीफलम् मरिचं हिङ्गु मांसी च बीजं कार्पाससम्भवम्

майӯрапиччхам̣ нимбасйа патра̄н̣и бр̣хатӣпхалам маричам̣ хин̇гу ма̄м̣сӣ ча бӣджам̣ ка̄рпа̄сасамбхавам

छागरोमाहिनिर्मोकं विष्ठा वैडालिकी तथा गजदन्तश्च तच्चूर्णं किच्चिद्घृतविमिश्रितम्

чха̄гарома̄хинирмокам̣ виш̣т̣ха̄ ваид̣а̄ликӣ татха̄ гаджаданташ́ча таччӯрн̣ам̣ киччидгхр̣тавимиш́ритам

गेहेषु धूपनं दत्तं सर्वान्बालग्रहाञ्जयेत् पिशाचान्राक्षसाञ्जित्वा सर्वज्वरहरं भवेत्

гехеш̣у дхӯпанам̣ даттам̣ сарва̄нба̄лаграха̄н̃джайет пиш́а̄ча̄нра̄кш̣аса̄н̃джитва̄ сарваджварахарам̣ бхавет

धूमपाने पथ्यं नेत्रद्र व्याणि च परिहारस्तु धूमेषु कार्यो रेचननस्यवत् नेत्राणि धातुजान्याहुर्नलवंशादिजान्यपि

дхӯмапа̄не патхйам̣ нетрадра вйа̄н̣и ча париха̄расту дхӯмеш̣у ка̄рйо речананасйават нетра̄н̣и дха̄туджа̄нйа̄хурналавам̣ш́а̄диджа̄нйапи